Բոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բոր

Բոր - քիմիական տարր է որի նշանն է B և ատոմային թիվը՝ 5:

[խմբագրել] Հայտնագործման պատմություն

Բորը (B) առաջին անգամ ստացել են Ժոզեֆ Լուի Գեյ-Լյուսակը և Լուի Ժակ Տենարը 1808 թ.:

[խմբագրել] Ֆիզիկական և քիմիական հատկություններ

Գոյություն ունի երեք ալլոտրոպ ձևափոխությունների ձևով: Այն սև, բյուրեղային, կիսահաղորդիչ հատկություններով, դժվարահալ (tհալ=2030 °C) նյութ է:

Ստանում են որոշ միացություններից նատրիումով կամ մագնեզիումով վերականգնման միջոցով.

B2O3 + 3Mg → 2B + 3MgO
KBF4 + Na → B + 3NaF + KF

Սովորական պայմաններում բորը քիմիապես իներտ է, սակայն խիստ տաքացնելիս ցուցաբերում է վերականգնիչ հատկություններ:

Սովորական թթուների հետ չի փոխազդում, իսկ խիտ HNO3-ի հետ փոխազդելիս վեր է ածվում բորաթթվի.

B + HNO3 + H2O → H3BO3 + NO
4B + 3O2 → 2B2O3
2B + 3F2 → 2BF3
2SiO2 + 4B → 3Si + 2B2O3

Դիբորանը(B2H6) բորի պարզագույն ջրածնական միացությունն է:Այն էլեկտրոնային դեֆիցիտով միացությունների խմբին է պատկանում, քանի որ կապերի թիվը մեծ է նրանց մասնակցող էլէկտրոնային զույգերի թվից.

Սովորական պայմանեներում անգույն, խիստ տհաճ հոտով շատ թունավոր գազ է, որը հեղուկանում է -92,5C-ում:

Ստանում են լիթիումի ալյումոհիդրիդի(LiAlH4) և BCl3 –ի փոխազդեցությամբ.

4BCl3+3LiAlH4=2B2H6+3LiAlCl4

Հեշտությամբ այրվում է`անջատելով մեծ քանակությամբ ջերմություն.

B2H6+3O2=B2O3+3H2O+2025կՋ/մոլ

Փոխազդում է ալկալիների և ջրի հետ. B2H6+6NaOH=2Na3BO3+6H2

B2H6+6H2O=2H3BO3+6H2:

Բորի օքսիդը(B2O3) հանդես է գալիս ապակենման և բյուրեղական ձևափոխություններով:Այն հիգրոսկոպիկ, համեմատաբար դյուրահալ(tհալ=450°С) թթվային օքսիդ է:

Հեշտությամբ փոխազդում է ջրի, հիմքերի և հիմնային օքսիդների հետ.
B2O3+3H2O=2H3BO3
 B2O3+6NaOH=2Na3BO3+3H2O
 B2O3+3CaO=Ca3(BO3)2
 Լուծվում է պլավիկյան թթվում.
 B2O3+6HF=2BF3+3H2O:
 Բորի քլորիդը(BCl3)սովորական պայմաններում անգույն գազ է, որը հեղուկանում է 12,5 C-ում:Ստանում են B2O3-ից.
 B2O3+3C+3Cl2=2BCl3+3CO
Շնորհիվ ազատ օրբիտալի առկայության`այն ցուցաբերում է էլեկտրոակցեպտոր հատկություն `հանդես գալով որպես Լյուիսի թթու.
BCl3+NH3=BC3 . NH3
Ջրի ազդեցությամբ լրիվ քայքայվում է.
BCl3+3H2O=H3BO3+3HCl
Բորաթթուն(H3BO3)սպիտակ, ջրում լուծվող բյուրեղային նյութ է:Ստանում են բորատներից.
Na2B4O7+2HCl+5H2O=4H3BO3+2NaCl
Թույլ եռահիմն թթու է, տաքացնելիս քայքայվում է.
H3BO3=HBO2+H2O
2HBO2=B2O3+H2O

[խմբագրել] Տես նաև


Անձնական գործիքներ
Անվանատարածքներ

Տարբերակներ
Գործողություններ
Նավարկում
Մասնակցել
Գործիքներ
Այլ լեզուներով