Հունգարիայի նախագահ
Հունգարիայի Հանրապետության նախագահ
հունգ.՝ Magyarország köztársasági elnöke | |
---|---|
![]() Նախագահի տարբերանշան | |
Նշանակող | Խորհրդարանի գաղտնի քվեարկությամբ |
Պաշտոնավարման ժամկետ | 5 տարի երկու ժամկետից ոչ ավել |
Անդրանիկ պաշտոնավար | Մատյաշ Սյուրոշ հունգ.՝ Mátyás Szűrös |
Ձևավորում | 1989 թվական հոկտեմբերի 23 |
Կայք | [1] |
Հունգարիայի նախագահ կամ Հունգարիայի Հանրապետության նախագահ (հունգ.՝ Magyarország köztársasági elnöke), Հունգարական Հանրապետության երկրի ղեկավար։ Գործող նախագահն է Հանոշ Ադերը (2012 թվականի մայիսի 10)[1]։
Ընդհանուր տեղեկություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2011 թվականից գործող օրենսդրության համաձայն, Հունգարիայի Նախագահը պետության գլուխն է, որը խորհրդանշում է ազգության միասնությունը, իրականացնում է երկրի կառավարումը և հետևում է պետական մարմինների կողմից ժողովրդավարական նորմերի կատարմանը[2]։ Նախագահն ունի որոշակի լիազորություններ և պարտականություններ, որոնց մի մասը կարող է իրականացվել միայն Կառավարության աջակցությամբ։ Նախագահն ընտրվում է գաղտնի քվեարկությամբ, Խորհրդարանում 5 տարի ժամկետով և չի կարող անընդմեջ զբաղեցնել երկու ժամկետից ավելի[3]։
Նախագահն օժտված է անձնական անձեռնմխելիությամբ։ Նա չի կարող զբաղվել որևէ այլ վճարովի աշխատանքով, չնայած կարող է զբաղվել ցանկացած այլ գործունեությամբ (եթե այն կապված չէ հեղինակային իրավունքների պահպանության հետ)։ Ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում Նախագահի պարտականությունները կատարում է Հունգարիայի Ազգային ժողովը[3]։
Լիազորություններ և պարտականություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նախագահն ունի հետևյալ լիազորությունները և պարտականությունները.
- ներկա լինելու Հունգարիայի Խորհրդարանի նիստին և հանդես գալ
- ստեղծել օրինագծեր
- առաջարկել պետական մակարդակով հանրաքվե անցկացնել
- սահմանել խորհրդարանական, տարածաշրջանային ընտրությունների և Եվրախորհրդարանի ընտրությունների անցկացման ամսաթիվը, ինչպես նաև պետական մակարդակով հանրաքվեների անցկացման ամսաթիվը
- որոշումներ ընդունել այն հարցերի շուրջ, որոնք վերաբերում են համակարգի որոշ իրավական ասպեկտներին
- հրավիրել Խորհրդարանի սահմանադիր նիստ
- լուծարել Խորհրդարանը
- ստորագրել ընդունված օրենք կամ մերժել այն, ուղարկելով Խորհրդարան վերամշակման համար կամ Սահմանադրական դատարանի քննարկմանը ներկայացրել
- առաջարկել վարչապետի, Կուրիայի նախագահի, գլխավոր դատախազի կամ նրա կողմից հիմնական իրավունքների լիազորի թեկնածությունը
- նշանակել դատավորներին և բյուջեի խորհրդի ղեկավարին
- նշանակել Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի նախագահին
- ղեկավարել զինված ուժերը (բանակը և ՌՕՈՒ)
- մշակել կառավարության կազմակերպչական կառուցվածքը[3]։
Ստորև ներկայացված գործողությունների համար Նախագահին անհրաժեշտ է Կառավարության աջակցությունը։
- ընդունել խորհրդարանի լիազորությունների համաձայն` միջազգային պայմանագրերի վավերականությունը
- նշանակել և ընդունել դեսպաններին և սուրհանդակներին
- նշանակել նախարարների, Հունգարիայի ազգային բանկի Նախագահին և նրա Փոխնախագահին, անկախ կարգավորող մարմինների ղեկավարներին և համալսարանների դասախոսներին
- հրահանգել համալսարանների ռեկտորներին
- նշանակել գեներալների
- որոշումներ ընդունել պարգևների շնորհելու, մրցանակների ու կոչումների մասին, ինչպես նաև հաստատել արտասահմանյան պետական պարգևներ կրելը
- անհատապես ներում շնորհել
- որոշումներ կայացնել իր իրավասության մեջ մտնող տարածքային կազմակերպման հարցերի վերաբերյալ
- որոշումներ ընդունել քաղաքացիությունից զրկելու և ձեռք բերելու մասին
- որոշումներ ընդունել այն հարցերի շուրջ, որոնք վկայակոչում են օրենքը, իր իրավասության շրջանակներում[3]։
Ընտրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հունգարիայի նախագահն ընտրվում է գաղտնի քվեարկությամբ 5 տարի ժամկետով։ Ընտրություններն անց են կացվում 60-ից 30 օր ընկած ժամանակահատվածում, մինչև նախորդ նախագահի լիազորությունների ժամկետի ավարտը, ժամկետից շուտ հրաժարականի դեպքում` 30 օրվա ընթացքում լիազորությունների ժամկետի ավարտի պահից սկսած.[Ն 1]։ Ընտրություններին կարող է մասնակցել առնվազն 35 տարեկան Հունգարիայի քաղաքացին, թեկնածուի գրանցման համար անհրաժեշտ է Խորհրդարանի առնվազն մեկ հինգերորդ մասի աջակցությունը<ref name="a11 (2)">Article 11 (2) of the Constitution<ref>։
Եթե առաջին փուլում թեկնածուն հավաքել է Խորհրդարանի պատգամավորների ձայների ավելի քան երկու երրորդը, նա անմիջապես Նախագահ է ընտրվում[Ն 2]։ Հակառակ դեպքում կրկնակի քվեարկությունն անցկացվում է երկրորդ փուլում երկու թեկնածուների միջև պարզ մեծամասնության սկզբունքով, քվեարկությամբ հաղթողը Նախագահ է ընտրվում։ Ընտրությունները տևում են երկու անընդմեջ օրից ոչ ավել։ Ընտրված Նախագահը ստանձնում է պաշտոնը նախորդի լիազորությունների ժամկետը լրանալուց հետո` երդվելով Խորհրդարանի անդամների առջև[Ն 3]։
Լիազորությունների դադարեցում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հունգարիայի Հանրապետության Նախագահի լիազորությունները դադարում են.
- ժամկետը լրանալուց դեպքում
- Նախագահի մահվան դեպքում
- ավելի, քան 90 օր նրա անաշխատունակության դեպքում
- ընտրություններին նրա մասնակցելու անհնարինության դեպքում
- այլ աշխատանքի հետ կապված իր լիազորությունների անհամատեղելիության իր դիմումի դեպքում
- իր հրաժարականի դեպքում
- Նախագահի կոչումից զրկելու դեպքում։
Իմպիչմենտ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նախագահի անձեռնմխելիության հետ կապված նրա դեմ կարող է քրեական գործ հարուցվել է նրա լիազորությունները դադարեցնելուց հետո միայն[Ն 4]։ Սակայն, եթե նա խախտել է Սահմանադրությունը կամ դիտավորյալ հանցագործության է կատարել իր պարտականություններ կատարման ժամանակ, Ազգային ժողովի հինգերորդ մասը կարող է իմպիչմենտ առաջարկել[3], որը ընդունվում է Խորհրդարանի երկու երրորդի աջակցությունից հետո[Ն 5]։ Խորհրդարանի բանաձևի պահից մինչև ընթացակարգի ավարտը Նախագահը չի կարող կատարել իր պարտականությունները[Ն 6]։ Հեռացումը իրականացնում է Սահմանադրական Դատարանը[Ն 7]։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նշումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Janos Ader made Hungary president» (բրիտանական անգլերեն). 2012 թ․ մայիսի 2. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 19-ին.
- ↑ «Конституция Венгрии (вступает в силу с 01.01.2012)». archive.is. 2013 թ․ ապրիլի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 17-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 19-ին.
{{cite web}}
: Text "Конституции госу…" ignored (օգնություն) - ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Varga, András Zs; Patyi, András; Schanda, Balázs; Nemzeti Közszolgálati Egyetem (2015). «The basic (fundamental) law of Hungary: a commentary of the new Hungarian constitution» (English). Dublin. ISBN 978-1-905536-81-8. OCLC 1000519886. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 19-ին.
{{cite web}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link) - ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 «Wayback Machine․ THE FUNDAMENTAL LAW OF HUNGARY» (PDF). web.archive.org (անգլերեն). 2014 թ․ փետրվարի 21. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 19-ին. Հունգարիայի հիմնական օրենքը
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Հունգարիայի Նախագահի պաշտոնական կայքը (հունգարերեն)
- Հունգարիայի Սահմանադրության տեքստը գերմաներեն (գերմ.) (հունգարերեն)
- Magyarország Alaptörvénye
- «Wayback Machine․ THE FUNDAMENTAL LAW OF HUNGARY» (PDF). web.archive.org (անգլերեն). 2014 թ․ փետրվարի 21. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 19-ին. Հունգարիայի հիմնական օրենքը
![]() |
Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Հունգարիայի նախագահ կատեգորիայում։ |