Tor

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Tor
Tor-logo-2011-flat.svg
The Tor Browser Showing The main Tor Project page.png
Տեսակ ազատ ծրագրային ապահովում և Համակարգչային ցանցեր
Հեղինակ The Tor Project, Inc[en][1][2]
Նախագծումը՝ Core Tor People[3]
Գրված է՝ C[4], Python և Rust[5]
Ինտեսֆեյս GTK+, Qt
ՕՀ Linux[К 1], Windows NT[13], Unix-подобные ОС[К 2], iOS[25], Android[26], Maemo[27], FirefoxOS[28][29], OS/2[30]
Լույս տեսավ՝ 2001[31]
Զարգացման կարգավիճակ գործում է և շարունակում է զարգանալ
Արտոնագիր 3-clause BSD License[32]
Կայք torproject.org
Աղբյուր կոդ gitweb.torproject.org/tor.git
Tor project Վիքիպահեստում

Tor՝(հապավումը բացած՝The Onion Router)[33] ազատ և բաց ծրագրային ապահովվածություն, երկրորդ սերնդի այսպես ասած սոխային մարշրուտիզացիայի[34]համար:Սա պրոկտի-սերվեր է,որի միջոցով կարելի է պարզել անանուն ցանցային կապերը,ինչպես նաև ծրագրի միջոցով կարելի է պաշտպանվել գաղտնալսումներից:Դիտվում է որպես վիրտուալ թունել անանուն ցանցերի միջև,որը պահում է տվյալների մասին տեղեկատվությունը կոդավորված տեսքով[35]:

Tor-ի միջոցով օգտագործողները որևէ ցանց հաճախելիս կորող են պահպանել իրենց գաղտնիությունը,ինչպես նաև գաղտնիությունը ապահովվում է էլեկտրոնային նամակներ գրելս և տարբեր կայքեր այցելելիս: Գաղտնիությունը պահպանվում է նաև Փոխանցման կառավարման հաղորդակարգ-ի ներկայացուցիչների դեպքում:

2011 թվականին Tor-ի ծրագիրը արժանացավ մրցանակի,որպես հասարակային օգտագործման ազատ և բաց ծրագրային ապահովվածություն[36],իսկ 2012 թվականին՝ EFF Pioneer Award-ին [37]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Tor համակարգը ձևավորվել է «բարձրորակ առանձնացնող համակարգերի ստեղծման կենտրոնում»[38] , Free Haven[en] ծրագրի շրջանակներում DARPA -յի հետ համագործակցությամբ՝պետական պատվերով[39]:Ելակետային կոդը հրատարակվել է որպես ազատ հավաստագիր[40],որպիսզի ցանկացողները կարողանան [41] սխալների [42] ստուգում անցկացնել:

Ծրագրի ապահովվությունը ապահովվում է Electronic Frontier Foundation, որը սկսեց մեծ աշխատանքներ ծավալաել ծրագիրը ավելի ապահով դարձնելու համար[43]: Tor-ին նշանակալից ֆինանսական օգնություն է ցուցաբերում պաշտպանության նախարարությունը և ԱՄՆ-ի պետական կառավարությունը, ինչպես նաև միջազգային գիտական ֆոնդը[44]:2016 թվականի կարգավիճակին համաձայն Tor-ը ունի կապ մոտ 7000 կայքերի հետ[45], որոնք տարածված են աշխարհի յուրաքանչյուր մայրցամաքում, բացի Անտարկտիդայից[46], իսկ կայքերի մասնակիցների թիվը, ներառյալ Բոտ (ծրագիր) ծրագրի օգտվողները, կազմում է երկու միլիոն[47]: Tor Metrics-ի տվյալներով Ռուսաստանը մտավ այն երեք երկրների մեջ ,որտեղ ակտիվ օգտվում են ծրագրից[48]:

Մեր օրերում կան Tor-ի տարբեր ձևեր յուրաքանչյուրի համար[49]:


Օգտագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծրագրի օգտագործման քարտեզը տարբեև երկրներում

Նշանավոր անձիք Tor-ը օգտագործում են պաշտպանվելու համար[50],ինչպես նաև որպիսզի կոդավորեն ինֆորմացիան ինտերնետ-ցենզուրայի միջոցով: [51][52]

Tor-ի փակ սպասրկումը իր օգտվողներին թույլատրում է ունենալ իրենց սեփական կայքերը[53] , միաժամանակ չտարածելով իրենց իրական գտնվելու վայրի մասին որևէ տեղեկություն:

Սոցիալական աշխատողները Tor-ից օգտվում են կարևոր հարցեր քննարկելիս՝ վեբ ֆորումում կամ հաղորդագրությունների տեսքով[54]:

Լրագրողները Tor-ից օգտվում են ինֆորմացիա ստանալիս գաղտնիությունը ապահովվելու համար[55]. Օրինակ՝ Էդվարդ Սինոուդենը Tor-ի միջոցով PRISMմասինThe Washington Post և The Guardian թերթերին տեղեկություն է հաղորդել[56], իսկ իտալական ինտերնետ ակտիվիստնեը ստեղծել էին մի կայք՝ MafiaLeaks[en],որտեղ մաֆիայի մասին տեղեկություն էին ստանում[57]:

Ոչ կառավարական կազմակերպությունները Tor-ը օգտագործում են,որպիսզի իրենց աշխատողների հետ կապվեն արտագնա աշխատանքների ժամանակ [58][59]:

Հասարակական կազմակերպությունները,օրինակ՝ Indymedia[60], խորհուրդ են տալիս Tor-ը օգտագործել կազմակերպության անդամների տվյալների ապահովության համար: EFF-ն ապահովվում է Tor-ի ֆինանսական հարցերը, քանի որ դրա մեջ տեսնում է տվյալներ պահպանման բարձր որակ [61]:

Կորպորացիաները Tor-ը օգտագործում են որպես հաղորդակցման ապահով միջոց [62][63]:

Հատուկ ծառայությունները Tor-ը օգտագործում են հատուկ առաջադրանքների կատարման հարցերում[64]:


Tor-ը PRISM-ի դեմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայք Փերիի կարծիքով ՝ The Tor Project-ի մի հաղորդավար[3] Tor-ի գրագետ օգտագործման միջոցով այլ միջոցների հետ մեկտեղ այն կարող է ավելի բարձր մակարդակով պաշտպանել ծրագրերը ,ինչպես PRISM[65]: Այս կարծիքին է նաև InformationWeek[en][66], Ars Technica-ի գրասենյակը:[67], Freedom of the Press Foundation[en][68][69], ինչպես նաև Անդրեյ Սոլդատովը[70] և Բրյուս Շնեյրը[71]:


հարմարությունը և Tor-ի աշխատման եղանակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անանուն օգտագործման ձև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Tor-ի աշխատման եղանակը

Tor-ի օգտագործողները իրենց հարմարության վրա ներբեռնում են «սոխային» պրոկսի սերվեր , որը միացվում է Tor-ին:Դա ձևավորու է Tor ցանցը,որը օգտագործում է տարբեր մակարդակների կոդավորում[en]:Յուրաքանչյուր տվյալների հավաքածու ընկնում է ցանցի մեջ, անցնում է երեք տարբեր պրոքսի սերվեր [72]: Դրանք ընտրվում են պատահականության սկզբունքով: Ուղարկվելուց հետո տվյալների հավաքածուն կոդավորվում է երեք Բանալիով:Սկզբու երրորդ կապի,հետո՝ երկրորդ և վեևջու՝առջն կապի համա:Երբ առաջին ցանցը ստանում է հավաքածուն ապակոդավորում է առաջին մակարդակը և հասկանում որտեղ պետք է ուղարկի : Երկրորդ և երրորդցանցերը ստանում են անանուն կամ կոդավորված միջոցով՝ միաժամանակ :

Անանուն փակ ծառայություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

խոր սարդոստայնի հասարակ տարածման միջոց

2004 թվականից սկսած Tor-ը նաև կարող է գաղտնիություն պահել ցանցերի համար[73], որի միջոցով կարելի է գաղտնի պահել գտնվելու վայրը՝աշխատելով գաղտնի ցանցերի համար նախատեսված կարգավորումներում:[74]. գաղտնի ծառայություններից օգտվել կարող են միայն Tor ցանցի օգտագործողները [75]:

Nuvola apps kview.png Արտաքին պատկերներ
Tor-ի գաղտնի ցանցերի աշխատանքի սխեման
Searchtool.svg Փուլերը գաղտնի ցանցերի հետ հաղորդակցման համար
Searchtool.svg Տիպալոգիան գաղտնի ցանցերի.



Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. GuideStar USA, Inc։ «GuideStar Exchange Reports for The Tor Project Inc» (անգլերեն)։ GuideStar[en]։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 23-09-2013-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  2. Nonprofit Explorer։ «Nonprofit Explorer — TOR PROJECT INC» (անգլերեն)։ projects.propublica.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 29-08-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  3. 3,0 3,1 The Tor Project, Inc։ «Core Tor People» (անգլերեն)։ Tor Project Home (Перевод страницы и архив перевода от 28 июля 2013)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 18-07-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  4. https://www.torproject.org/getinvolved/volunteer.html.en
  5. https://lists.torproject.org/pipermail/tor-dev/2017-March/012088.html
  6. Linux Howtos and Tutorials։ «Установить Tor в Linux - Ubuntu/Debian/Mint» (ռուսերեն)։ ShellHacks։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 11-08-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  7. blackMORE Ops (2013-12-16)։ «Installing Tor in Kali Linux» (անգլերեն)։ blackmoreops.com։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 02-08-2014-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  8. SysAdmin Stuff (2014-05-07)։ «Installing Tor on CentOS/RHEL/Fedora» (անգլերեն)։ Nginx Tutorials։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 15-07-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  9. Novell։ «Anonymizing overlay network for TCP (The onion router)» (անգլերեն)։ software.opensuse.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 24-10-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  10. Gentoo Wiki Archives (2008-09-10)։ «HOWTO Anonymity with Tor and Privoxy» (անգլերեն)։ gentoo-wiki.info։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 02-07-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  11. The Tor Project, Inc։ «TorIPCOP» (անգլերեն)։ torproject.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 22-03-2014-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  12. ArchWiki (2014-09-20)։ «Tor — ArchWiki» (անգլերեն)։ archlinux.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 09-08-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  13. bypassing-ru։ «Tor – Луковый роутер» (ռուսերեն)։ FLOSS Manuals[en]։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 15-07-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  14. klaeschen_red (27-01-2010)։ «Mac OS X: Anonym durch das Internet» (գերմաներեն)։ MacLife[en]։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 24-10-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  15. kodzero։ «Установка TOR Сервера на FreeBSD» (ռուսերեն)։ lissyara.su։ Վերցված է 05-09-2014 
  16. Defec Tech։ «TORифицируем FreeBSD» (ռուսերեն)։ defec.ru։ Վերցված է 05-09-2014 
  17. Peter Andersson։ «Anonymise a network segment using TOR and OpenBSD» (անգլերեն)։ it-slav.net։ Վերցված է 05-09-2014 
  18. spinore։ «Настройка Tor-роутера под BSD» (ռուսերեն)։ openPGP в России։ Վերցված է 05-09-2014 
  19. OpenCSW։ «tor - Solaris package» (անգլերեն)։ opencsw.org։ Վերցված է 05-09-2014 
  20. dev-eth0.de։ «TOR on OpenSolaris» (անգլերեն)։ archive.today։ Վերցված է 05-09-2014 
  21. Mike Tigas։ «Onion Browser: Tor for iPhone and iPad» (անգլերեն)։ v3.mike.tig.as։ Վերցված է 05-09-2014 
  22. «Covert Browser» (անգլերեն)։ covertbrowser.com։ Վերցված է 05-09-2014 
  23. bsd.at։ «iTorChat - Privacy at your Fingertips» (անգլերեն)։ itorchat.com։ Վերցված է 05-09-2014 
  24. «Red Browser: Help/Support» (անգլերեն)։ gplexdb.com։ Վերցված է 05-09-2014 
  25. Для iOS Tor доступен только в виде браузерных решений[21][22][23][24].
  26. Martin Zier (23-09-2013)։ «So geht’s mit Android: Uber das TOR-Netzwerk anonym ins Internet» (գերմաներեն)։ GIGA[de]։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 24-10-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  27. Serge Hooge (14-02-2012)։ «Protect your network privacy on the № 900 with Tor» (անգլերեն)։ Drippler։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 24-10-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  28. Bluish Coder։ «Using Tor with Firefox OS» (անգլերեն)։ bluishcoder.co.nz։ Վերցված է 05-09-2014 
  29. Денис Мирков։ «В 25-долларовый смартфон OrFoxOS встроены Firefox OS и Tor» (ռուսերեն)։ Журнал «Хакер»։ Վերցված է 05-09-2014 
  30. Paul's Ports։ «Unix ports for OS_2 and eComStation - Tor» (անգլերեն)։ os2ports.smedley.id.au։ Վերցված է 05-09-2014 
  31. Dingledine R. pre-alpha: run an onion proxy now! — 2002.
  32. Tor's source code
  33. The Tor Project, Inc։ «Why is it called Tor?» (անգլերեն)։ Tor Project Home (Перевод страницы и архив перевода от 8 августа 2014)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 02-08-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  34. Переведено Алексеем Абакумкиным и Романом Инфлянскасом Tor: Луковый маршрутизатор второго поколения. — Москва: МГТУ им. Н.Э. Баумана. — 25 с. Архивировано из первоисточника 12 декабря 2014
  35. The Tor Project, Inc։ «Как работает Tor» (ռուսերեն)։ Tor Project Home։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 02-08-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  36. «Проект Tor удостоен премии общественной значимости FSF-2010» (ռուսերեն)։ SecurityLab.ru։ 2011-03-25։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 20-07-2013-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  37. EFF (2012-08-29)։ «Создатели анонимной сети Tor удостоены награды Pioneer Award 2012» (ռուսերեն)։ openPGP в России։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 01-09-2014-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  38. Paul Syverson։ «Onion Routing: Our Sponsors» (անգլերեն)։ onion-router.net։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 05-09-2014-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  39. Roger Dingledine, Nick Mathewson, Paul Syverson Deploying Low-Latency Anonymity: Design Challenges and Social Factors. — USA: The Tor Project, Inc, US Naval Research Laboratory[en], 2007. — 9 с. Архивировано из первоисточника 6 июня 2014
  40. Paul Syverson։ «Onion Routing: History» (անգլերեն)։ onion-router.net։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 05-09-2014-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  41. The Tor Project, Inc։ «Tor: Volunteer» (անգլերեն)։ Tor Project Home։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 30-06-2013-ին։ Վերցված է 30-10-2014 
  42. The Tor Project, Inc։ «Is there a backdoor in Tor?» (անգլերեն)։ Tor Project Home։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 04-08-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  43. EFF։ «The EFF Tor Challenge» (անգլերեն)։ eff.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 01-09-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  44. Brian Fung (2013-09-06)։ «The feds pay for 60 percent of Tor’s development» (անգլերեն)։ The Washington Post։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 09-09-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  45. The Tor Project, Inc։ «Tor Metrics — Relays and bridges in the network» (անգլերեն)։ torproject.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 14-02-2016-ին։ Վերցված է 14-02-2016 
  46. Денис Мирков (2013-02-28)։ «Точки выхода Tor на карте мира» (ռուսերեն)։ Журнал «Хакер»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 30-06-2013-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  47. The Tor Project, Inc։ «Tor Metrics — Direct users by country» (անգլերեն)։ torproject.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 14-02-2016-ին։ Վերցված է 14-02-2016 
  48. Мария Коломыченко, Роман Рожков (2014-07-25)։ «Tor здесь неуместен» (ռուսերեն)։ Коммерсантъ։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 29-07-2014-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  49. The Tor Project, Inc։ «Documentation Overview: Running Tor» (անգլերեն)։ Tor Project Home (Перевод страницы и архив перевода от 21 октября 2014)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 18-10-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  50. alizar։ «За неприкосновенность личной жизни мы платим слишком высокую цену» (ռուսերեն)։ Частный Корреспондент։ Վերցված է 05-09-2014 
  51. Сауд Джафарзаде։ «Иранцы избегают цензуры с помощью технологии американских ВМС» (ռուսերեն)։ inopressa.ru։ Վերցված է 05-09-2014 
  52. Ingmar Zahorsky։ «Tor, Anonymity, and the Arab Spring: An Interview with Jacob Appelbaum» (անգլերեն)։ monitor.upeace.org։ Վերցված է 05-09-2014 
  53. Chris Hoffman։ «How To Create A Hidden Service Tor Site To Set Up An Anonymous Website Or Server» (անգլերեն)։ MakeUseOf[en]։ Վերցված է 31-10-2014 
  54. George LeVines։ «As domestic abuse goes digital, shelters turn to counter-surveillance with Tor» (անգլերեն)։ betaboston.com։ Վերցված է 05-09-2014 
  55. Margaret Looney։ «Четыре инструмента для обеспечения безопасности журналистов и их информации» (ռուսերեն)։ IJNet։ Վերցված է 05-09-2014 
  56. Joachim Gaertner։ «Snowden und das Tor-Netzwerk» (գերմաներեն)։ Das Erste։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 04.07.2013-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  57. «В Италии запустили сайт Mafialeaks для сбора информации о мафии» (ռուսերեն)։ Forbes։ Վերցված է 05-09-2014 
  58. Roger Dingledine։ «Breaching the Great Chinese Firewall» (անգլերեն)։ Human Rights Watch։ Վերցված է 15-10-2014 
  59. Isaac Mao։ «open letters shame corporates for their complicity in china» (անգլերեն)։ internet.artizans։ Վերցված է 15-10-2014 
  60. kusschen։ «Anonym surfen mit TOR» (գերմաներեն)։ Indymedia։ Վերցված է 15-10-2014 
  61. EFF։ «FAQ written by the Electronic Frontier Foundation» (անգլերեն)։ Tor Project Home։ Վերցված է 05-09-2014 
  62. Сорбат И.В.։ «Метод противодействия конкурентной разведке (на основе Tor-технологии)» (ռուսերեն)։ infeco.net։ Վերցված է 05-09-2014 
  63. Пит Пейн։ «Технология Tor на страже анонимности» (ռուսերեն)։ ccc.ru։ Վերցված է 05-09-2014 
  64. EFF JTRIG tools and techniques — SHADOWCAT. — UK: GC-Wiki[en], 2012. — 8 с. Архивировано из первоисточника 28 сентября 2014
  65. Mike Perry։ «PRISM против Tor»։ openPGP в России։ Վերցված է 31-10-2014 
  66. Mathew J. Schwartz։ «7 Tips To Avoid NSA Digital Dragnet» (անգլերեն)։ InformationWeek։ Վերցված է 05-09-2014 
  67. Dan Goodin։ «Use of Tor and e-mail crypto could increase chances that NSA keeps your data» (անգլերեն)։ Ars Technica։ Վերցված է 05-09-2014 
  68. Micah Lee։ «Encryption Works: How to Protect Your Privacy in the Age of NSA Surveillance» (անգլերեն)։ Freedom of the Press Foundation։ Վերցված է 05-09-2014 
  69. Алексей Терентьев։ «Криптография для чайников»։ Частный Корреспондент։ Վերցված է 05-09-2014 
  70. Елена Черненко, Артём Галустян։ «Попасть в сети»։ Коммерсантъ։ Վերցված է 05-09-2014 
  71. Bruce Schneier։ «NSA surveillance: A guide to staying secure» (անգլերեն)։ The Guardian։ Վերցված է 05-09-2014 
  72. Владислав Миллер։ «Какой длины цепочки у Tor? И почему? Достаточно ли этой длины для анонимности?» (ռուսերեն)։ openPGP в России։ Վերցված է 05-09-2014 
  73. Andriy Panchenko, Otto Spaniol, Andre Egners, Thomas Engel Lightweight Hidden Services. — Germany, Luxembourg: RWTH Aachen University, Interdisciplinary Centre for Security, Reliability and Trust (University of Luxembourg). — 8 с. Архивировано из первоисточника 6 сентября 2014
  74. The Tor Project, Inc։ «Tor: Hidden Service Protocol» (անգլերեն)։ Tor Project Home (Перевод страницы и архив перевода от 3 сентября 2013)։ Վերցված է 07-09-2014 
  75. Chris Hoffman։ «How To Find Active Onion Sites & Why You Might Want To» (անգլերեն)։ MakeUseOf[en]։ Վերցված է 07-09-2014 


Քաղվածելու սխալ՝ <ref> tags exist for a group named "К", but no corresponding <references group="К"/> tag was found, or a closing </ref> is missing