Tor

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Tor
Изображение логотипа
The Tor Browser Showing The main Tor Project page.png
ՏեսակԴեմոն (ծրագիր), ծրագրային գրադարան, utility software?, software package?, ազատ ծրագրային ապահովում և network?
ՀեղինակThe Tor Project, Inc[en][1][2]
Նախագծումը՝Core Tor People[3]
Գրված է՝C[4][5], Python և Rust[6]
ԻնտեսֆեյսGTK+, Qt
ՕՀLinux[К 1], Windows NT[14], Unix-подобные ОС[К 2], iOS[26], Android[27], Maemo[28], FirefoxOS[29][30], OS/2[31]
Առկա էբազմալեզու
Լույս տեսավ՝սեպտեմբերի 20, 2002[32]
Զարգացման կարգավիճակգործում է և շարունակում է զարգանալ
Արտոնագիր3-clause BSD License?[33]
Անվանված էonion routing?
Սխալնելի հայտման էջgitlab.torproject.org/tpo/core/tor/issues
Կայքtorproject.org(անգլ.)
Աղբյուր կոդgitweb.torproject.org/tor.git
Commons-logo.svg Tor project Վիքիպահեստում

Tor (The Onion Router անվանման հապավումը)[34], ազատ և բաց ծրագրային ապահովում, երկրորդ սերնդի այսպես կոչված սոխային երթուղայնացման համար[35]։ Սա պրոքսի սերվերների համակարգ է, որի միջոցով կարելի է հաստատել գաղտնալսումներից պաշտպանված, անանուն ցանցային կապ։ Դիտվում է որպես վիրտուալ թունելների անանուն ցանց, որն ապահովում է կոդավորված տեսքով տվյալների փոխանցում[36]։

Tor-ի միջոցով օգտատերերը համացանցում կարող են պահպանել իրենց գաղտնիությունը կայքեր այցելելիս, բլոգներ վարելիս, ակնթարթային հաղորդագրություններ և էլեկտրոնային նամակներ գրելիս, ինչպես նաև այլ հավելվածներով աշխատելիս, որոնք կիրառում են Փոխանցման կառավարման հաղորդակարգ։

2011 թվականին Tor նախագիծն արժանացել է մրցանակի, որպես հասարակական օգտագործման ազատ և բաց ծրագրային ապահովում[37], իսկ 2012 թվականին՝ EFF Pioneer Award-ին [38]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Tor համակարգն ստեղծվել է «բարձրորակ առանձնացնող համակարգերի ստեղծման կենտրոնում»[39] , Free Haven[en] ծրագրի շրջանակներում DARPA -յի հետ համագործակցությամբ՝ պետական պատվերով[40]:Ելակետային կոդը հրատարակվել է որպես ազատ հավաստագիր[41], որպեսզի ցանկացողները կարողանան [42] սխալների [43] ստուգում անցկացնել։

Ծրագրի ապահովությունը ապահովվում է Electronic Frontier Foundation, որը սկսեց մեծ աշխատանքներ ծավալել ծրագիրն ավելի ապահով դարձնելու համար[44]։ Tor-ին նշանակալից ֆինանսական օգնություն է ցուցաբերում պաշտպանության նախարարությունը և ԱՄՆ-ի պետական կառավարությունը, ինչպես նաև միջազգային գիտական ֆոնդը[45]։ 2016 թվականի կարգավիճակին համաձայն Tor-ը ունի կապ մոտ 7000 կայքերի հետ[46], որոնք տարածված են աշխարհի յուրաքանչյուր մայրցամաքում, բացի Անտարկտիդայից[47], իսկ կայքերի մասնակիցների թիվը, ներառյալ Բոտ (ծրագիր) ծրագրի օգտվողները, կազմում է երկու միլիոն[48]։ Tor Metrics-ի տվյալներով Ռուսաստանը մտավ այն երեք երկրների մեջ , որտեղ ակտիվ օգտվում են ծրագրից[49]։

Մեր օրերում կան Tor-ի տարբեր ձևեր յուրաքանչյուրի համար[50]։

Օգտագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծրագրի օգտագործման քարտեզը տարբեև երկրներում

Նշանավոր անձինք Tor-ը օգտագործում են պաշտպանվելու համար[51], ինչպես նաև որպիսզի կոդավորեն ինֆորմացիան ինտերնետ-ցենզուրայի միջոցով [52][53]։

Tor-ի փակ սպասարկումն իր օգտվողներին թույլատրում է ունենալ իրենց սեփական կայքերը[54], միաժամանակ չտարածելով իրենց իրական գտնվելու վայրի մասին որևէ տեղեկություն։

Սոցիալական աշխատողները Tor-ից օգտվում են կարևոր հարցեր քննարկելիս՝ վեբ ֆորումում կամ հաղորդագրությունների տեսքով[55]։

Լրագրողները Tor-ից օգտվում են ինֆորմացիա ստանալիս գաղտնիությունը ապահովվելու համար[56]։ Օրինակ՝ Էդվարդ Սինոուդենը Tor-ի միջոցով PRISM-ի մասին The Washington Post և The Guardian թերթերին տեղեկություն է հաղորդել[57], իսկ իտալական ինտերնետ ակտիվիստնեը ստեղծել էին մի կայք՝ MafiaLeaks[en], որտեղ մաֆիայի մասին տեղեկություն էին ստանում[58]։

Ոչ կառավարական կազմակերպությունները Tor-ը օգտագործում են, որպիսզի իրենց աշխատողների հետ կապվեն արտագնա աշխատանքների ժամանակ[59][60]։

Հասարակական կազմակերպությունները, օրինակ՝ Indymedia[61], խորհուրդ են տալիս Tor-ը օգտագործել կազմակերպության անդամների տվյալների ապահովության համար։ EFF-ն ապահովում է Tor-ի ֆինանսական հարցերը, քանի որ դրա մեջ տեսնում է տվյալներ պահպանման բարձր որակ[62]։

Կորպորացիաները Tor-ը օգտագործում են որպես հաղորդակցման ապահով միջոց[63][64]։

Հատուկ ծառայությունները Tor-ը օգտագործում են հատուկ առաջադրանքների կատարման հարցերում[65]։

Tor-ը PRISM-ի դեմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայք Փերիի կարծիքով՝ The Tor Project-ի մի հաղորդավար[3] Tor-ի գրագետ օգտագործման միջոցով այլ միջոցների հետ մեկտեղ այն կարող է ավելի բարձր մակարդակով պաշտպանել ծրագրերը, ինչպես PRISM[66]։ Այս կարծիքին է նաև InformationWeek[en][67], Ars Technica-ի գրասենյակը[68], Freedom of the Press Foundation[en][69][70], ինչպես նաև Անդրեյ Սոլդատովը[71] և Բրյուս Շնեյրը[72]։

Հարմարությունը և Tor-ի աշխատման եղանակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անանուն օգտագործման ձև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Tor-ի աշխատման եղանակը

Tor-ի օգտագործողները իրենց հարմարության վրա ներբեռնում են «սոխային» պրոկսի սերվեր , որը միացվում է Tor-ին։ Դա ձևավորում է Tor ցանցը, որը օգտագործում է տարբեր մակարդակների կոդավորում[en]: Յուրաքանչյուր տվյալների հավաքածու ընկնում է ցանցի մեջ, անցնում է երեք տարբեր պրոքսի սերվեր [73]։ Դրանք ընտրվում են պատահականության սկզբունքով։ Ուղարկվելուց հետո տվյալների հավաքածուն կոդավորվում է երեք Բանալիով։ Սկզբում երրորդ կապի, հետո՝ երկրորդ և վերջում՝ առաջն կապի համար։ Երբ առաջին ցանցը ստանում է հավաքածուն ապակոդավորում է առաջին մակարդակը և հասկանում որտեղ պետք է ուղարկի։ Երկրորդ և երրորդ ցանցերը ստանում են անանուն կամ կոդավորված միջոցով՝ միաժամանակ։

Անանուն փակ ծառայություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2004 թվականից սկսած Tor-ը նաև կարող է գաղտնիություն պահել ցանցերի համար[74], որի միջոցով կարելի է գաղտնի պահել գտնվելու վայրը՝ աշխատելով գաղտնի ցանցերի համար նախատեսված կարգավորումներում[75]։ Գաղտնի ծառայություններից օգտվել կարող են միայն Tor ցանցի օգտագործողները [76]:

Nuvola apps kview.png Արտաքին պատկերներ
Tor-ի գաղտնի ցանցերի աշխատանքի սխեման
Searchtool.svg Փուլեր ը գաղտնի ցանցերի հետ հաղորդակցման համար
Searchtool.svg Տիպալոգիա ն գաղտնի ցանցերի.


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. GuideStar USA, Inc։ «GuideStar Exchange Reports for The Tor Project Inc» (անգլերեն)։ GuideStar[en]։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-29-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  2. Nonprofit Explorer։ «Nonprofit Explorer — TOR PROJECT INC» (անգլերեն)։ projects.propublica.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-29-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  3. 3,0 3,1 The Tor Project, Inc։ «Core Tor People» (անգլերեն)։ Tor Project Home (Перевод страницы и архив перевода от 28 июля 2013)։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-06-18-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  4. https://www.torproject.org/getinvolved/volunteer.html.en
  5. The tor Open Source Project on Open Hub: Languages Page — 2006.
  6. https://lists.torproject.org/pipermail/tor-dev/2017-March/012088.html
  7. Linux Howtos and Tutorials։ «Установить Tor в Linux - Ubuntu/Debian/Mint» (ռուսերեն)։ ShellHacks։ Արխիվացված է օրիգինալից 11-08-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  8. blackMORE Ops (2013-12-16)։ «Installing Tor in Kali Linux» (անգլերեն)։ blackmoreops.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-08-02-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  9. SysAdmin Stuff (2014-05-07)։ «Installing Tor on CentOS/RHEL/Fedora» (անգլերեն)։ Nginx Tutorials։ Արխիվացված է օրիգինալից 15-07-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  10. Novell։ «Anonymizing overlay network for TCP (The onion router)» (անգլերեն)։ software.opensuse.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-10-24-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  11. Gentoo Wiki Archives (2008-09-10)։ «HOWTO Anonymity with Tor and Privoxy» (անգլերեն)։ gentoo-wiki.info։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-07-02-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  12. The Tor Project, Inc։ «TorIPCOP» (անգլերեն)։ torproject.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-03-22-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  13. ArchWiki (2014-09-20)։ «Tor — ArchWiki» (անգլերեն)։ archlinux.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-09-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  14. bypassing-ru։ «Tor – Луковый роутер» (ռուսերեն)։ FLOSS Manuals[en]։ Արխիվացված է օրիգինալից 15-07-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  15. klaeschen_red (27-01-2010)։ «Mac OS X: Anonym durch das Internet» (գերմաներեն)։ MacLife[en]։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-10-24-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  16. kodzero։ «Установка TOR Сервера на FreeBSD» (ռուսերեն)։ lissyara.su։ Վերցված է 05-09-2014 
  17. Defec Tech։ «TORифицируем FreeBSD» (ռուսերեն)։ defec.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-09-02-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  18. Peter Andersson։ «Anonymise a network segment using TOR and OpenBSD» (անգլերեն)։ it-slav.net։ Վերցված է 05-09-2014 
  19. spinore։ «Настройка Tor-роутера под BSD» (ռուսերեն)։ openPGP в России։ Վերցված է 05-09-2014 
  20. OpenCSW։ «tor - Solaris package» (անգլերեն)։ opencsw.org։ Վերցված է 05-09-2014 
  21. dev-eth0.de։ «TOR on OpenSolaris» (անգլերեն)։ archive.today։ Վերցված է 05-09-2014 
  22. Mike Tigas։ «Onion Browser: Tor for iPhone and iPad» (անգլերեն)։ v3.mike.tig.as։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-27-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  23. «Covert Browser» (անգլերեն)։ covertbrowser.com։ Վերցված է 05-09-2014 
  24. bsd.at։ «iTorChat - Privacy at your Fingertips» (անգլերեն)։ itorchat.com։ Վերցված է 05-09-2014 
  25. «Red Browser: Help/Support» (անգլերեն)։ gplexdb.com։ Վերցված է 05-09-2014 
  26. Для iOS Tor доступен только в виде браузерных решений[22][23][24][25].
  27. Martin Zier (23-09-2013)։ «So geht’s mit Android: Uber das TOR-Netzwerk anonym ins Internet» (գերմաներեն)։ GIGA[de]։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-10-24-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  28. Serge Hooge (14-02-2012)։ «Protect your network privacy on the № 900 with Tor» (անգլերեն)։ Drippler։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-10-24-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  29. Bluish Coder։ «Using Tor with Firefox OS» (անգլերեն)։ bluishcoder.co.nz։ Վերցված է 05-09-2014 
  30. Денис Мирков։ «В 25-долларовый смартфон OrFoxOS встроены Firefox OS и Tor» (ռուսերեն)։ Журнал «Хакер»։ Վերցված է 05-09-2014 
  31. Paul's Ports։ «Unix ports for OS_2 and eComStation - Tor» (անգլերեն)։ os2ports.smedley.id.au։ Վերցված է 05-09-2014 
  32. Dingledine R. pre-alpha: run an onion proxy now! — 2002.
  33. Tor's source code
  34. The Tor Project, Inc։ «Why is it called Tor?» (անգլերեն)։ Tor Project Home (Перевод страницы и архив перевода от 8 августа 2014)։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-02-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  35. Переведено Алексеем Абакумкиным и Романом Инфлянскасом Tor: Луковый маршрутизатор второго поколения. — Москва: МГТУ им. Н.Э. Баумана. — 25 с. Архивировано из первоисточника 12 декабря 2014
  36. The Tor Project, Inc։ «Как работает Tor» (ռուսերեն)։ Tor Project Home։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-08-02-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  37. «Проект Tor удостоен премии общественной значимости FSF-2010» (ռուսերեն)։ SecurityLab.ru։ 2011-03-25։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-07-20-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  38. EFF (2012-08-29)։ «Создатели анонимной сети Tor удостоены награды Pioneer Award 2012» (ռուսերեն)։ openPGP в России։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-09-01-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  39. Paul Syverson։ «Onion Routing: Our Sponsors» (անգլերեն)։ onion-router.net։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-09-05-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  40. Roger Dingledine, Nick Mathewson, Paul Syverson Deploying Low-Latency Anonymity: Design Challenges and Social Factors. — USA: The Tor Project, Inc, US Naval Research Laboratory[en], 2007. — 9 с. Архивировано из первоисточника 6 июня 2014
  41. Paul Syverson։ «Onion Routing: History» (անգլերեն)։ onion-router.net։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-09-05-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  42. The Tor Project, Inc։ «Tor: Volunteer» (անգլերեն)։ Tor Project Home։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-06-30-ին։ Վերցված է 30-10-2014 
  43. The Tor Project, Inc։ «Is there a backdoor in Tor?» (անգլերեն)։ Tor Project Home։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-04-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  44. EFF։ «The EFF Tor Challenge» (անգլերեն)։ eff.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-09-01-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  45. Brian Fung (2013-09-06)։ «The feds pay for 60 percent of Tor’s development» (անգլերեն)։ The Washington Post։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-09-09-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  46. The Tor Project, Inc։ «Tor Metrics — Relays and bridges in the network» (անգլերեն)։ torproject.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-02-14-ին։ Վերցված է 14-02-2016 
  47. Денис Мирков (2013-02-28)։ «Точки выхода Tor на карте мира» (ռուսերեն)։ Журнал «Хакер»։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-06-30-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  48. The Tor Project, Inc։ «Tor Metrics — Direct users by country» (անգլերեն)։ torproject.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-02-14-ին։ Վերցված է 14-02-2016 
  49. Мария Коломыченко, Роман Рожков (2014-07-25)։ «Tor здесь неуместен» (ռուսերեն)։ Коммерсантъ։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-07-29-ին։ Վերցված է 23-09-2014 
  50. The Tor Project, Inc։ «Documentation Overview: Running Tor» (անգլերեն)։ Tor Project Home (Перевод страницы и архив перевода от 21 октября 2014)։ Արխիվացված է օրիգինալից 18-10-2014-ին։ Վերցված է 24-10-2014 
  51. alizar։ «За неприкосновенность личной жизни мы платим слишком высокую цену» (ռուսերեն)։ Частный Корреспондент։ Վերցված է 05-09-2014 
  52. Сауд Джафарзаде։ «Иранцы избегают цензуры с помощью технологии американских ВМС» (ռուսերեն)։ inopressa.ru։ Վերցված է 05-09-2014 
  53. Ingmar Zahorsky։ «Tor, Anonymity, and the Arab Spring: An Interview with Jacob Appelbaum» (անգլերեն)։ monitor.upeace.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-08-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  54. Chris Hoffman։ «How To Create A Hidden Service Tor Site To Set Up An Anonymous Website Or Server» (անգլերեն)։ MakeUseOf[en]։ Վերցված է 31-10-2014 
  55. George LeVines։ «As domestic abuse goes digital, shelters turn to counter-surveillance with Tor» (անգլերեն)։ betaboston.com։ Վերցված է 05-09-2014 
  56. Margaret Looney։ «Четыре инструмента для обеспечения безопасности журналистов и их информации» (ռուսերեն)։ IJNet։ Վերցված է 05-09-2014 (չաշխատող հղում)
  57. Joachim Gaertner։ «Snowden und das Tor-Netzwerk» (գերմաներեն)։ Das Erste։ Արխիվացված է օրիգինալից 04.07.2013-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  58. «В Италии запустили сайт Mafialeaks для сбора информации о мафии» (ռուսերեն)։ Forbes։ Վերցված է 05-09-2014 
  59. Roger Dingledine։ «Breaching the Great Chinese Firewall» (անգլերեն)։ Human Rights Watch։ Վերցված է 15-10-2014 
  60. Isaac Mao։ «open letters shame corporates for their complicity in china» (անգլերեն)։ internet.artizans։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-09-20-ին։ Վերցված է 15-10-2014 
  61. kusschen։ «Anonym surfen mit TOR» (գերմաներեն)։ Indymedia։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-06-19-ին։ Վերցված է 15-10-2014 
  62. EFF։ «FAQ written by the Electronic Frontier Foundation» (անգլերեն)։ Tor Project Home։ Վերցված է 05-09-2014 
  63. Сорбат И.В.։ «Метод противодействия конкурентной разведке (на основе Tor-технологии)» (ռուսերեն)։ infeco.net։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-02-21-ին։ Վերցված է 05-09-2014 
  64. Пит Пейн։ «Технология Tor на страже анонимности» (ռուսերեն)։ ccc.ru։ Վերցված է 05-09-2014 
  65. EFF JTRIG tools and techniques — SHADOWCAT. — UK: GC-Wiki[en], 2012. — 8 с. Архивировано из первоисточника 28 сентября 2014
  66. Mike Perry։ «PRISM против Tor»։ openPGP в России։ Վերցված է 31-10-2014 
  67. Mathew J. Schwartz։ «7 Tips To Avoid NSA Digital Dragnet» (անգլերեն)։ InformationWeek։ Վերցված է 05-09-2014 
  68. Dan Goodin։ «Use of Tor and e-mail crypto could increase chances that NSA keeps your data» (անգլերեն)։ Ars Technica։ Վերցված է 05-09-2014 
  69. Micah Lee։ «Encryption Works: How to Protect Your Privacy in the Age of NSA Surveillance» (անգլերեն)։ Freedom of the Press Foundation։ Վերցված է 05-09-2014 
  70. Алексей Терентьев։ «Криптография для чайников»։ Частный Корреспондент։ Վերցված է 05-09-2014 
  71. Елена Черненко, Артём Галустян։ «Попасть в сети»։ Коммерсантъ։ Վերցված է 05-09-2014 
  72. Bruce Schneier։ «NSA surveillance: A guide to staying secure» (անգլերեն)։ The Guardian։ Վերցված է 05-09-2014 
  73. Владислав Миллер։ «Какой длины цепочки у Tor? И почему? Достаточно ли этой длины для анонимности?» (ռուսերեն)։ openPGP в России։ Վերցված է 05-09-2014 
  74. Andriy Panchenko, Otto Spaniol, Andre Egners, Thomas Engel Lightweight Hidden Services. — Germany, Luxembourg: RWTH Aachen University, Interdisciplinary Centre for Security, Reliability and Trust (University of Luxembourg). — 8 с. Архивировано из первоисточника 6 сентября 2014
  75. The Tor Project, Inc։ «Tor: Hidden Service Protocol» (անգլերեն)։ Tor Project Home (Перевод страницы и архив перевода от 3 сентября 2013)։ Վերցված է 07-09-2014 
  76. Chris Hoffman։ «How To Find Active Onion Sites & Why You Might Want To» (անգլերեն)։ MakeUseOf[en]։ Վերցված է 07-09-2014 


Քաղվածելու սխալ՝ <ref> tags exist for a group named "К", but no corresponding <references group="К"/> tag was found