Strč prst skrz krk

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Strč prst skrz krk (ˈstr̩ʧ ˈpr̩st ˈskr̩s ˈkr̩k ), չեխերեն և սլովակերեն շուտասելուկ, որը թարգմանաբար նշանակում է «մատը խցկել կոկորդի մեջ»[1]։

Շուտասելուկի մեջ բացակայում են ձայնավորները. բոլոր չորս բառերը միավանկ են, յուրաքանչյուր վանկի գագաթը վանկարար r ձայնորդն է։ Վանկարար ձայնորդների առկայությունը որոշ սլավոնական լեզուների, մասնավորապես չեխերենի և սլովակերենի, համար բնութագրական երևույթ է։ Ե՛վ չեխերենը, և՛ սլովակերենը ունեն 2 վանկարար ձայնորդ, մյուսը l-ն է (գոյություն ունի նաև վանկարար երկշրթնային ռնգային m-ը չեխերեն sedm բառում)։ Արդյունքում, երկու լեզուներում էլ կան ձայնավոր չունեցող բազմաթիվ բառեր։ Այդ տեսակի երկար բառերից են օրինակ՝ scvrnkls, čtvrthrst[2] և čtvrtsmršť[3]. վերջին երկուսն արհեստական դիպվածային բառեր են։ Այդպիսով, շուտասելուկն այդ երևույթի արտահայտումն է։

Արտահայտությունը «Տարբերություն» (La Distinction) շվեյցարական թերթի նշանաբանն է[4]։ Չեխիայում վաճառվում են այդ շուտասելուկի գրությամբ շապիկներ։

«Strč prst skrz krk» արտահայտությունը չեխերեն և սլովակերեն ամենահայտնի նախադասություններից է, ներառվում է այդ լեզուները որպես օտար լեզու սովորողների բազմաթիվ քերականական դասագրքերում[1]։ Արտահայտությունն առկա է օրինակ 1852 թվականին ռուսերենով հրատարակված «Չեխերենի քերականություն» գրքում։

Առավել բարդ է ճանաչմամբ երկրորդ, առանց ձայնավորների չեխերեն շուտասելուկը՝ «Prd krt skrz drn, zprv zhlt hrst zrn», որը նշանակում է «Գազ արձակեց խլուրդիկը խոտերի արանքից՝ սկզբում կուլ տալով մի բուռ հատիկ»[5]։

Առանց ձայնավորների չեխերեն այլ շուտասելուկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Strč čtvrtʼ prst skrz hrst
  • Мlč, strč čtvrtʼ prst skrz hrst
  • Prd krt skrz drn, zprv zhlt hrst zrn
  • Smrž pln skvrn zvlhl z mlh
  • Chrt pln skvrn zdrhl z Brd.
  • Chrt pln skvrn vtrhl skrz trs chrp v čtvrť Krč, prv zhltl čtvrtʼ hrst zrn.
  • Chrt pln skvrn zhltl hrst zrn.
  • Plch zdrhl skrz drn, prv zhltl hrst zrn, škrt.
  • Chrt pln skvrn zhltl hrst zrn.
  • Vlk pln žbrnd zdrhl hrd z mlh Brd skrz vrch Smrk v čtvrť srn Krč.
  • Chrt zdrhl z Brd. Vtrhl skrz strž v tvrz srn, v čtvrť Krč. Blb! Prskl, zvrhl smrk, strhl drn, mrskl drn v trs chrp. Zhltl čtvrthrst zrn skrz krk, pln zrn vsrkl hlt z vln. Chrt brkl, mrkl, zmlkl. Zvlhls?

Առանց ձայնավորների սլովակերեն այլ շուտասելուկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Strč štvrťprst skrz hrsť
  • Мlč, strč prst skrz štvrťhrsť, chrt.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]