Ֆյոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միստրալի արդյունքում ձևավորված խցանի ծառ։

Ֆյոն, լեռներից փչող տաք ու չոր պոռթկուն քամի։ Արագությունը երբեմն հասնում է զգալի չափերի։ Առաջանում է լեռնաշղթայի տարբեր լանջերին օդի ջերմաստիճանի և ճնշման մեծ տարբերության հետևանքով։ Լեռնաշղթայի մթնոլորտային բարձր ճնշում ունեցող լանջից օդը բարձրանում է վեր և ուղղվում հակառակ՝ դեպի ցածր ճնշում ունեցող լանջը։ Բարձրանալիս օդի ջերմաստիճանը հողմակողմ լանջին, մինչև խտացման մակարդակին հասնելը, յուրաքանչյուր 100 մ-ում նվագում է 1 °C-ով, իսկ ավելի բարձր՝ 0,5-0,6 °C-ով։ Հողմահակառակ լանջով իջնելիս օդի ջերմաստիճանը յուրաքանչյուր 100 մ-ում բարձրանում է 1 °C-ով և դառնում է ավելի տաք ու չոր։Ֆյոնային քամիները հիմնականում դիտվում են գարնանն ու ձմռանը և,որպես կանոն,ուղեկցվում են օդի խոնավության խիստ անկումով և ջերմաստիճանի բարձրացմամբ:Ձմռանը խոնավության մեծ պակասորդ ունեցող տաք ֆյոնը,իջնելով ձնածածկ լանջն ի վար,առաջացնում է ձյան արագ հալք և գոլորշացում,որի պատճառով այդ քամին հաճախ անվանում են ձյուն <<խճռող>>:ՀՀ-ում ֆյոնը բնորոշ է Աղստևի հովտին,Սևանա լճի ավազանին և Զանգեզուրի տարածաշրջանին:Եղել են դեպքեր,երբ մի քանի ժամվա ընթացքում ֆյոնի հետևանքով օդի ջերմաստիճանը բարձրացել է 15-20 °C-ով:Երկրագնդի տարբեր շրջաններում ֆյոնը տարբեր անվանումներ ունի. ԱՄՆ-ի ժայռոտ լեռներում կոչվում է չինուկ,Չիլիական Անդերում`պուելչե,Արգենտինյան Անդերում`զոնդա,Սումատրա կղզում`բոխորակ,Աֆղանստանից Թուրանի դաշտավայրը իջնող ֆյոնը`աֆղանացի,Միջերկրական ծովի հարավում`սիրոկկո ևն: