Jump to content

Քլիրինգային արժույթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Քլիրինգային արժույթ, արժույթ, միջազգային հաշվիչ դրամական միավոր, որն օգտագործվում է արտարժույթի քլիրինգի համաձայնագրի մասնակից երկրների միջև միջազգային հաշվարկների համար[1][2]։ Արտարժույթի քլիրինգի պայմանագրի պայմաններից մեկը այն արժույթի ընտրությունն է, որում հաշվի կառնվեն քլիրինգի համաձայնագրին մասնակցող երկրների մասնակիցների տարբեր արտաքին տնտեսական գործառնությունների փոխադարձ պարտավորություններն ու պահանջները։ Որպես քլիրինգի արժույթ կարող է ընտրվել համաձայնագրին մասնակցող երկրներից մեկի արժույթը, երրորդ երկրի արժույթը կամ միջազգային հաշվարկային միավորը[3]։

Քլիրինգային արժույթով հաշվարկների կարգ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քլիրինգային համաձայնագրի շրջանակներում համաձայնագրի մասնակից երկրների ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց միջև բոլոր հաշվարկներն իրականացվում են քլիրինգային արժույթով` փոխադարձ պարտավորությունների և պահանջների անկանխիկ հաշվանցման միջոցով։ Քլիրինգային հաշիվներից վճարումները կատարվում են յուրաքանչյուր երկրում իր արժույթով` քլիրինգային արժույթը ազգային արժույթի վերահաշվարկով համապատասխան երկրի փոխարժեքով, եթե այլ բան նախատեսված չէ արժութային քլիրինգի համաձայնագրում[3]։

Քլիրինգային արժույթով հաշվարկների կարգը հետևյալն է. մի երկրի ներմուծողները և մյուս պարտապանները, որոնք դրամական պարտավորություններ ունեն այլ երկրի իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց նկատմամբ, համապատասխան գումարները մուտքագրում են ազգային արժույթով` քլիրինգային արժույթի փոխարժեքով, տվյալ երկրի բանկում բացված կոնտրագենտ երկրի բանկի քլիրինգային հաշվին։ Մյուս կողմի կոնտրագենտներին (օրինակ` արտահանողներին) վճարումները կատարվում են քլիրինգային արժույթով` համապատասխան բանկում քլիրինգային հաշվի միջոցների մնացորդից։ Քլիրինգային արժույթով միջոցների մնացորդի բացակայության դեպքում, կախված քլիրինգային պայմանագրի պայմաններից, վարկատուները (օրինակ` արտահանողները) կամ պետք է սպասեն, մինչև հաշվում հայտնվեն քլիրինգային արժույթով միջոցներ, կամ այդ արժույթով տեխնիկական վարկ տրամադրվի[3]։

Քլիրինգային արժույթների օրինակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Քլիրինգային համաձայնագրի մասնակից երկրներ Վավերականություն Քլիրինգ արժույթ
ԽՍՀՄ-ի և սոցիալիստական երկրների միջև երկկողմ համաձայնագրեր[4] 1950-1963 թվականներ Խորհրդային ռուբլի
ԽՍՀՄ - Ֆինլանդիա[4][5] 1945-1990 Ռուբլի
Երկկողմ համաձայնագրեր. Բուլղարիա-Հնդկաստան, Լեհաստան-Հնդկաստան, ԽՍՀՄ-Հնդկաստան[4] 1970-ական թվականներ Հնդկական ռուփի
ԽՍՀՄ-Պակիստան[4] 1970-ական թվականներ Պակիստանյան ռուփի
Բուլղարիա-Շրի Լանկա[4] 1970-ական թվականներ Բրիտանական ֆունտ ստերլինգ
ԽՍՀՄ-Չինաստան[6] 1970-ական թվականներ Շվեյցարական ֆրանկ
ԽՍՀՄ-Հարավսլավիա[6] 1970-ական թվականներ ԱՄՆ դոլար

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. Клиринговая валюта // Энциклопедический словарь экономики и права.
  2. «Валюта клиринговая» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 31-ին. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 10-ին.
  3. 3,0 3,1 3,2 Валютные ограничения и платёжные соглашения // Международные расчёты и финансирование внешней торговли / Под ред. А. Н. Попова и В.П. Шалашова. — Учебник (Всесоюзная академия внешней торговли Министерства внешней торговли СССР. — М: Международные отношения, 1980. — С. 116-125. — 400 с.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Платёжные соглашения СССР и других социалистических стран с развивающимися и развитыми капиталистическими государствами // Международные расчёты и финансирование внешней торговли / Под ред. А. Н. Попова и В.П. Шалашова. — Учебник (Всесоюзная академия внешней торговли Министерства внешней торговли СССР. — М: Международные отношения, 1980. — С. 235-244. — 400 с.
  5. Soviet-Finnish Trade and Payment System: History and Lessons Արխիվացված 2014-07-27 Wayback Machine
  6. 6,0 6,1 Двусторонние клиринговые соглашения СССР с социалистическими странами - нечленами СЭВ // Международные расчёты и финансирование внешней торговли / Под ред. А. Н. Попова и В.П. Шалашова. — Учебник (Всесоюзная академия внешней торговли Министерства внешней торговли СССР. — М: Международные отношения, 1980. — С. 259-261. — 400 с.</