Փոքր պանդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Փոքր պանդա
Փոքր պանդա
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Լատիներեն անվանում
Ailurus fulgens
Հոմանիշներ
  • Ailura fulgens
Հատուկ պահպանություն
Status iucn3.1 VU hy.svg Խոցելի տեսակ
Խոցելի տեսակ
IUCN 3.1 Vulnerable : 714
պատկեր

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Փոքր պանդա կամ կարմիր պանդա (լատ.՝ Ailurus fulgens[1][2]), պանդաների ընտանիքի կաթնասուն: Ի տարբերություն մեծ պանդայի, սնվում է հիմնականում բուսականությամբ:

Փոքր պադաները մի փոքր ավելի մեծ են, քան նորմալ չափերի կատուները:

Անվան ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կաթնասունների մասին գրավոր հիշատակումները թվագրվում են դեռևս 13-րդ դարում՝ Չինաստանում: Չնայած դրա, եվրոպացիները այս կենդանիների մասին իմացել են միայն 19-րդ դարում: Այն պաշտոնապես «հայտնաբերվել է» 1821 թվականին բրիտանացի բնագետ Թոմաս Հարդվիգի կողմից, որոնք այս կենդանու մասին տարածել է Մեծ Բրիտանիայում և բրիտանական գաղութներում։

Թոմասը առաջարկել է կենդանուն անվանել «Ուա» (Wah), ինչպես և անվանել են նրան չինացիները։ Սակայն նաև նշվել է, որ կենդանուն չինացիները անվանել են նաև այլ կերպ՝ «Հու-հու»:

Նեպալցիները այս կենդանատեսակին անավնել են նաև «Փունյա», որը իրենց լեզվով թարգմանաբար նշանակում է «պանդա»:

Սակայն բրիտանացի գիտնական Հարդվիգը չկարողացավ դառնալ նոր հայտնաբերված այս կենդանու «կնքահայրը»: Երկար ընդմիջումից հետո, նա կարողացավ վերադառնալ Անգլիա և տալ կենդանու լատիներեն անվանումը՝ Ailurus fulgens: Լատիներեն անվանումը թարգմանվում էր, որպես «փայլող կատու»:

Կենդանուն հետազոտելու հաջորդ փորձը կատարել է ֆրանսիացի բնագետ Ֆրեդերիկ Կյուվեն։

Մեկ այլ կենդանաբան Միլես Ռոբերտսը գրում է, որ գուցե կենդանուն «փայլուն» մակդիր տալը լավագույն ընտրությունն է։ Այս գեղեցիկ կենդանուն անվանել են նաև «պայծած կատու»՝ մաշկի վառ գունավորման համար։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոքր պանդայի մարմնի երկարությունը կազմում է 51-64 սմ, իսկ պոչինը՝ 28-48 սմ։ Արուները կշռում են 3,7-6,2 կգ, իսկ էգերինը՝ 4,2-6,0 կգ։

Մարմինը համաչափ է, ունեն խիտ մազոտ և խոշոր պոչ, լայն մարմին և կարճ դունչ։ Ականջները փոքր են և կլորացված։ Ականջներին բնորոշ է հիմնականում վառ շագանակագույն կամ սև գունավորումը։

Կենդանիների մեջքին կան նաև դեղին մազեր։ Փորի հատվածի մազածածկը փայլուն սև է, իսկ պոչինը՝ կարմիր։ Դնչկալը գրեթե ամբողջությամբ սպիտակ է։

Կենդանին շնորհիվ մաշկի այսպիսի գունավորման հեշտությամբ կարողանում է քողարկվել ծառերի մեջ և զերծ մնալ գիշատիչների սպառնալիքից։

Կենսակերպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոքրիկ պանդան հիմնականում վարում է գիշերային կենսակերպ։ Ցերեկային ժամերիկն հիմնականում անցկացնում է ծառերի վրա քնելով։

Քնած ժամանակ փոքր պանդան իրեն ծածկում է պոչով։ Վտանգի պարագայում քողարկվում է ծառի վրա։ Գետն վրա փոքր պանդաները շարժվում են շատ դանդաղ, իսկ ծառերի վրա նրանք ճկուն են և արագաշարժ։

Գետնին իջնում են հիմնականում սնվելու նպատակով։

Փոքրիկ պանդաները ապրում 8-10 տարի, սակայն կան նաեւ մինչեւ 15 տարին ապրողներ։ Ամենաերկարակյաց փոքրիկ պանդան ապրել է 18,5 տարի։

Բազմացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոքրիկ պանդաների բազմացման շրջան է հունվար ամիսը։ Ամբողջ բազմացմանը շրջանը կարող է տեւել 90-145 օր։ Նորածին պանդաները կշռում են մոտ 100 գրամ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. IUCN/SSC Mustelid, Viverrid, and Procyonid Specialist Group (1994). A. R. Glatston. ed։. The Red Panda, Olingos, Coatis, Raccoons, and Their Relatives. Gland, Switzerland: IUCN. ISBN 2-8317-0046-9. http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/1994-015_en.pdf։ Վերցված է 9 January 2010. 
  2. Glatston, A. R. (2010). Red Panda: Biology and Conservation of the First Panda. William Andrew. ISBN 978-1437778137. 

Լրացուցիչ ընթերցանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Slattery J. Pecon, O'Brien S. J. (1995)։ «Molecular phylogeny of the red panda (Ailurus fulgens)»։ The Journal of Heredity (Oxford University Press) 86 (6): 413–22։ PMID 8568209 
  • Mace, G.M. and Balmford, A. (2000). “Patterns and processes in contemporary mammalian extinction.” In Priorities for the Conservation of Mammalian Diversity. Has the Panda had its day?, A. Entwhistle and N. Dunstone (eds). Cambridge University Press, Cambridge. pp. 27–52.
  • Miyashiro (25 August 2006)։ «Background information on the question: "Do Pandas Really Exist?"»։ New Mexico Tech։ Վերցված է 9 January 2010 
  • Naish Darren (3 April 2008)։ «Nigayla-ponya, firefox, true panda: its life and times»։ Tetrapod Zoology։ Վերցված է 9 January 2010 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikispecies-logo.svg
Վիքիցեղերը պարունակում է տեղեկություններ՝ մասին։