Տրայրան ազգային անտառ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Տրայրան ազգային անտառ
Floresta Nacional do Trairão
Տեսակազգային անտառ
ԵրկիրFlag of Brazil.svg Բրազիլիա
Կոորդինատներ: 4°54′25.2000001″ հվ. լ. 55°32′42.000000100006″ ամ. ե. / 4.907000000028° հս․. լ. 55.54500000002777682° ավ. ե. / 4.907000000028; 55.54500000002777682
Տրայրան ազգային անտառը գտնվում է Բրազիլիաում
Տրայրան ազգային անտառ
Տրայրան ազգային անտառը գտնվում է Երկիրում
Տրայրան ազգային անտառ

Տրայրան ազգային անտառ (պորտ.՝ Floresta Nacional do Trairão), ազգային անտառ Պարա նահանգում, Բրազիլիա։ Պարունակում է Ամազոն խոնավ անտառի մի մեծ հատված, որն ունի բարձր կենսաբազմազանություն։ Այն կայուն օգտագործվող պահպանման միավոր է, որտեղ փայտամթերումը թույլատրվում է կառավարման պլանով, և որը ստեղծվել է այդ տարածքում անօրինական անտառահատումները խոչընդոտելու նպատակով։

Տեղագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրայրան ազգային անտառն ընդգրկում է Ամազոն բիոմի 257.526 հա տարածքը։ Ստեղծվել է 2006 թվականի փետրվարի 13-ին և կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից[1]։ Ներառում է Տրայրան (69.2%), Ռուրոպոլիս (22.0%) ու Իտայտուբա (8.8%) մունիցիպալիտետներից որոշ հատվածներ՝ Պարա նահանգում[2]։ Մոտակա հիմնական քաղաքային կենտրոններն են` Տրայրան, Իտայտուբան, Ռուրոպոլիսը և Սանտարեն։ Ազգային անտառը արևելքից սահմանակից է Ռիոզինիո դու Անֆրիսիո արդյունահանող արգելոցին, իսկ հարավից՝ Ժամանշին ազգային պարկին[3]։ Այն անվանակոչվել է Տրայրան մունիցիպալիտետի անունով, որն էլ իր անունը ստացել է տրայրան ձկան (Hoplias lacerdae) անունից[4]։ Անտառի շրջակայքում 260905 մարդ է բնակվում՝ բնակչության խտությունը՝ 1.08 բնակիչ 1 քառ. կմ-ի վրա[3]։

Անտառը գտնվում է տարածաշրջանում, որտեղ կան 12 կայուն օգտագործվող պահպանման տարածքներ ու 6 լիարժեք պաշտպանված տարածքներ։ Վերջիններս՝ Ամազոնիա, Ժամանշին, Ռիո Նովո և Սերրա դու Պարդու ազգային պարկերը, ինչպես նաև Սերրա դու Կաշիմբու կենսաբանական արգելոցն ու Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայանը ընդգրկում են 6670422 հա[5]։ Կայուն օգտագործվող տարածքները ներառում են՝ Տապաժոս բնապահպանական տարածքը և Ալտամիրա, Ամանա, Ժամանշին, Տրայրան և Իտայտուբա I, Իտայտուբա II ու Տապաժոս ազգային անտառները, որոնք ընդհանուր ունեն 7555889 հա տարածք[5]։

Մուտք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միավորումը հասանելի է BR-163 մայրուղուց, որը անտառի արևմտյան մասում է[3]։ Իտայտուբա կարելի է հասնել նաև նավակով՝ Տապաժոս գետի միջոցով, որը հոսում է դեպի արևմուտք։ Սանտարենից մինչև Իտայտուբա նավակով ուղևորությունը տևում է 15 ժամ։ Անտառը գտնվում է Տապաժոս և Շինգու գետերի ավազանների որոշ մասերում[6]։ Պարկի ներսում գլխավոր ջրանցքներն են՝ Բրանկո, Իտապակուրա և Կուպարի գետերը[7]։ Թեև կան շատ գետեր ու վտակներ, որոնցից մի քանիսը հարմար են գետային տրանսպորտի համար՝ ծանծաղուտների, զառիթափերի, ծառի կոճղերի, նեղ ուղիների, սուր թեքությունների ու ընկած ծառերի շնորհիվ։ Ջրհեղեղի ժամանակ դժվար է հայտնաբերել նավարկելի հունը[6]։

Շրջակա միջավայր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջին բարձրությունը 51 մետր է։ Տարեկան տեղումների քանակը 2000 մմ է։ Անձրևոտ եղանակին՝ դեկտեմբերից մինչև մայիս ամիսներին ավելի զով է և ավելի տաք է չոր եղանակին՝ հունիս-նոյեմբեր ամիսներին։ Տարեկան ջերմաստիճանը 25-28 °C է[8]։ Բուսականության 70%-ը խիտ խոնավ անտառ է, իսկ 30%-ը բաց խոնավ անտառ[8]։

Անտառը գտնվում է ջրբաժան հատվածում, որը ստեղծում է բնակավայրի լայնածավալ փոփոխություններ՝ ներառյալ ջրվեժները, իգապո հեղեղված, գետեզրյա անտառը՝ սկիզբ տալով բարձր կենսաբազմազանության[9]։ 2009 թվականի սեպտեմբերին անտառի երկու վայրերում հերպետոֆաունայի կարճ ուսումնասիրության արդյունքում գրանցվել են երկկենցաղների ու սողունների 94 տեսակներ։ Կա երկկենցաղների 35, կրիաների 4, մողեսների 23 ու օձերի 31 տեսակներ[10]։ Տեսակների մեծ մասը բնորոշ են արևադարձային անտառներին[11]։ Կասկածելի է, թե արդյոք գրանցված տեսակների որոշ մասը ունեցել է դասաբաշխություն, թե կարող է նոր լինել գիտության համար[12]։ Հայտնաբերվել են ձկների 64 տեսակներ, այդ թվում՝ լոքո (16), պերկեսազգիներ (7) և այլն[13]։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրայրան ազգային անտառը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության VI կատեգորիային (բնական ռեսուրսի կայուն օգտագործմամբ պահպանվող տարածք)։ Նպատակն է՝ աջակցել անտառային ռեսուրսների կայուն բազմակի օգտագործմանը և գիտական հետազոտությունների իրականացմանը՝ շեշտը դնելով հայրենի անտառների կայուն շահագործման մեթոդների վրա[14]։ Անտառանյութի արդյունահանումը թույլատրվում է[12]։ Անտառը ստեղծվել է որպես պահպանման ռազմավարական շրջան՝ Ամազոնում անտառահատման գործընթացը կանխելու և կենսաբազմազանության կորուստը նվազագույնի հասցնելու համար, ինչպես նաև անտառահատումների, հանքարդյունաբերության, անօրինական գյուղատնտեսության պատճառով[7]։ Տարածքը հասանելի է BR-163 մայրուղուց, որի 10.4%-ն արդեն անտառահատվել էր, իսկ էկոհամակարգերը խիստ մասնատված էին[15]։ Հույս կա, որ ժամանակակից բազմակողմանի օգտագործվող անտառների կառավարումը կբարձրացնի շրջանում աշխատատեղերի թիվը՝ ապահովելով եկամուտ ու բնակչության կենսամակարդակի բարձրացում[16]։

Կառավարման պլանը հրապարակվել է 2010 թվականի մարտին[17]։ Անտառի հարավային և հարավարևմտյան հատվածի որոշ մասեր համարվել են կարևոր տարածք կենսաբազմազանության համար և հաստատվել են որպես պահպանվող տարածք։ Խոնավ անտառի փոխակերպումը արոտավայրի, ինչպես տեղի է ունեցել Պարա նահանգի այլ մասերում, կհանգեցնի հերպետոֆաունայի տեսակների մեծացմանը, քանի որ դրանք հարմարվել են խոնավ միկրոկլիմային։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]