Վատրոսլավ Լիսինսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Վատրոսլավ Լիսինսկի
Vatroslav Lisinski2.jpg
Ծնվել է հուլիսի 8, 1819({{padleft:1819|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2]
Զագրեբ, Խորվաթիա
Երկիր Flag of Croatia.svg Խորվաթիա
Մահացել է մայիսի 31, 1854({{padleft:1854|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[1][2] (34 տարեկանում)
Զագրեբ, Խորվաթիա
Ժանրեր օպերա
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր և դասական երաժիշտ

Վատրոսլավ Լիսինսկի (խորվ.՝ Vatroslav Lisinski, հուլիսի 8, 1819({{padleft:1819|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2], Զագրեբ, Խորվաթիա - մայիսի 31, 1854({{padleft:1854|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[1][2], Զագրեբ, Խորվաթիա), խորվաթ կոմպոզիտոր, «նոր խորվաթական և հարավսլավոնական երաժշտության հիմնադիր» (ինչպես գրված է նրա շիրիմին): Իսկական անունը եղել է Իգանց Ֆուկս (գերմ.՝ Ignaz Fuchs), 1850 թվականին վերցրել է խորվաթական անուն, ազգանուն[3]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վատրոսլավ Լիսինսկին ծնվել է 1819 թվականին Զագրեբում, հրեական ընտանիքում[4][5]: Միաժամանակ Զագրեբի գերագույն դատարանում աշխատել է որպես գրագիր: 1838-1842 թվականներին Զագրեբում ուսանել է փիլիսոփայություն և իրավունք, միաժամանակ երաժշտության դասեր է առել երաժշտական դպրոցի տնօրեն Յուրայ Կարլո Վիսներ-Մորգենշտերնի մոտ: 1841 թվականին հանդես է եկել իր առաջին երաժշտական ստեղծագործությամբ: Լինսկին հեղինակել է առաջին խորվաթական օպերան՝ «Սեր և չարություն» (խորվ.՝ Ljubav i zloba)[6], Պորին օպերան (1851), ինչպես նաև բազմաթիվ ստեղծագործություններ նվագախմբի, երգչախմբի և մենակատարների համար:

Vatroslav Lisinski Jurjevska-Mlinarska ZG.jpg

Լիսինսկին եղել է իլիրիզմ շարժման հիմնադիրներից մեկը. շարժում, որն Ավստրո-հունգարական կառավարման ժամանակաշրջանում կարևորում էր խորվաթական, հարավսլավոնական մշակութային ժառանգությունը:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիսինսկին մահացել է Զագրեբում 1854 թվականի մայիսի 31-ին: Թաղված է Միրոգոյ գերեզմանատանը[7]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Զագրեբի համերգասրահն անվանվել է Վատրոսլավ Լիսինսկու անունով
  • EuroNight 498/499 Զագրեբն ու Մյունխենը իրար միացնող միջազգային գնացքն անվանվել է Լիսինսկու անունով

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Constantin von Wurzbach: Lisinský, Vatroslav. In: Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. 15. Theil. Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei, Wien 1866, S. 238–241 (Digitalisat).
  • Šeper: Lisinski Vatroslav. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 5, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1972, S. 241 f. (odkazy na strany 241, 242).

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 SNAC
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 International Music Score Library Project — 2006.
  3. Kalogjera-Brkić Ivana (2009-07-26)։ «I'm not minister for the money, I already have my millions» (խորվաթերեն)։ Jutarnji list։ Վերցված է 2010-07-15։ «Obiteljskoj lozi po očevoj strani pripada i Vatroslav Lisinski, pristaša ilirskog pokreta, pravim imenom Ignac Fuchs. ("To family line on my father's side belongs Lisinski, a supporter of the Illyrian movement, whose real name was Ignac Fuchs")» 
  4. Beus-Richembergh Goran։ «Croatian God German» (խորվաթերեն)։ Matica hrvatska։ Վերցված է 2010-07-15։ «Vatroslav Lisinski, pravim imenom Ignaz Fuchs, bio je njemačko-židovskog podrijetla,... ("Vatroslav Lisinski, real name Ignaz Fuchs, was of German-Jewish origin, ...")» 
  5. Polimac Nenad (2009-12-23)։ «Titula izdanja godine za blistavo restaurirani film» (խորվաթերեն)։ Jutarnji list։ Վերցված է 2012-07-10։ «Prvi hrvatski operni skladatelj Vatroslav Lisinski, zapravo zvao Ignac Fuchs i bio je podrijetlom Židov. ("The first Croatian opera composer Vatroslav Lisinski, real name Ignac Fuchs was a Jew by origin.")» 
  6. http://www.hnk.hr/o_kazalistu/povijest/opera
  7. Gradska groblja Zagreb: Vatroslav Lisinski - pod ilir, Mirogoj RKT-908-PAVVEL-1