Սև երկուշաբթի (1987)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դոու-Ջոնսի ցուցանիշը (1987 թվականի հունիսի 19 — 1988 թվականի հունվարի 19)

Սև երկուշաբթի, 1987 թվականի հոկտեմբերի 19-ը, երկուշաբթի, օր, երբ իր պատմության ընթացքում Դոու-Ջոնսի արդյունաբերական ցուցանիշը ամենամեծ անկումը ապրեց՝ ցուցանիշը նվազելով 22.6%-ով։ Այս իրադարձությունը տեղի է ունեցել ոչ միայն ԱՄՆ-ում, այլև արագորեն տարածվել է ամբողջ աշխարհում: Այսպիսով, հոկտեմբերի վերջին Ավստրալիայի ֆոնդային բորսաները կորցրել են 41,8%, Կանադան `22,5%, Հոնկոնգը` 45,8%, Մեծ Բրիտանիան `26,4%:

Ընդ որում, աղետին չեն նախորդել որևէ կարևոր նորություններ կամ իրադարձությունները, փլուզման տեսանելի պատճառներ չեն եղել։ Այս իրադարձությունը կասկածի տակ է առել ժամանակակից տնտեսագիտության հիմքում ընկած շատ կարևոր ենթադրություններ՝ մարդկային ռացիոնալ վարքի տեսությունը, շուկայական հավասարակշռության տեսությունը և արդյունավետ շուկայի վարկածը: Փլուզումից հետո որոշ ժամանակ անց համաշխարհային ֆոնդային շուկաներում առևտուրը սահմանափակվել է, քանի որ այդ ժամանակի համակարգչային տեխնոլոգիաները չկարողացան հաղթահարել պատվերների հսկայական քանակությունը: Առևտրի այս սահմանափակումը թույլ տվեց Դաշնային պահուստների համակարգին և այլ երկրների կենտրոնական բանկերին միջոցներ ձեռնարկել` կանխելու գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամի տարածումը:

Փլուզման պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1986 թվականին ԱՄՆ-ի տնտեսության արագ վերականգնմանը սկսեց փոխարինել ավելի դանդաղ ընդարձակմամբ, ինչը հանգեցրեց տնտեսության «փափուկ վայրէջք»-ի և գնաճի նվազեցման: 1987 թվականի սկզբին շուկայի մասնակիցները զգացին, որ տնտեսական անկումը խափանվել է, և ԱՄՆ-ի տնտեսությունը խառնաշփոթի եզրին է: Ֆոնդային շուկաները սկսեցին աճել արագ տեմպերով՝ օգոստոսին հասնելով գագաթնակետին:

Փլուզման պոտենցիալ պատճառները համարվում են ծրագրային առրտուրը, անորոշությունը, շուկայական վերագնահատումը և շուկայական հոգեբանությունը: Այս պատճառները օգտագործվում են, երբ բացատրվում է, թե ինչու փլուզումը տեղի ունեցավ հոկտեմբերի 19-ին, ինչու շուկան այնքան արագ և այնքան անկում ապրեց, և ինչու է ճգնաժամը ազդել ԱՄՆ-ից բացի այլ տարածքների վրա:

Ամենատարածված բացատրությունը ծրագրային առևտուրն է։ Ծրագրային ապահովման ոլորտում համակարգիչները օգտագործվում են ավտոմատ կերպով արբիտրաժի և հեջավորման գործարքների համար: Ծրագրային առևտրի ոլորտում համակարգիչները օգտագործվում են ավտոմատ կերպով արբիտրաժի և հեջավորման գործարքների համար: Փլուզումից հետո շուկայական շատ մասնակիցներ սկեցին հայհոյել առևտրային ռազմավարությունները։

Մեկ այլ հայտնի տեսության համաձայն, աղետի պատճառը Մեծ յոթնյակի երկրների դրամավարկային քաղաքականության անհամապատասխանությունն է։ ԱՄՆ-ն, որը ցանկանում էր բարձրացնել դոլարի և գնաճի սահմանը, դրամավարկային քաղաքականության մեջ չափազանց արագ փոփոխություններ կատարեց, առանց եվրոպական երկրների հետ համաձայնեցնելու:

Հետևանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը ձևակերպել է նոր կանոններ անհատ ներդրողների պաշտպանության համար, մասնավորապես, ՆԱՍԴԱՔ-ի շուկայի կայացնողները պարտավոր էին ձեռք բերել որոշակի բաժնետոմսեր իրենցից, եթե իրենք ցանկանում էին վաճառել այդ բաժնետոմսերը[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Тони Тернер Краткосрочный трейдинг. Руководство для начинающих = A Beginner's Guide to Short-Term Trading. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 366 с. — ISBN 978-5-9614-1711-1