Սկավառականետորդ (քանդակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Սկավառականետորդ
Discobolus Lancelotti Massimo.jpg
տեսակ արձան
քանդակագործ Միրոն
տարի -460
բարձրություն 156 սանտիմետր սմ
նյութ մարմար և բրոնզ
գտնվելու վայր Collections of the Palazzo Massimo alle Terme
Discobolus Վիքիպահեստում


«Սկավառականետորդ» (Դիսկոբոլ, հուն․՝ Δισκοβόλος, Diskobólos), մ.թ.ա. 5-րդ դարի հույն քանդակագործ Միրոնի (մ.թ.ա. 455) քանդակը։ Կրկնօրինակներից մեկը (հայտնաբերված 1781 թվականին Էսկվիլին բլուրում) պահվում է Հռոմի ազգային թանգարանում, Հռոմ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Սկավառականետորդի» բնօրինակը բրոնզաձույլ է[1], այն չի պահպանվել սակայն կան քանդակի հռոմեական արվեստի բազմաթիվ կրկնօրինակները[2][3]:

Դիսկոբոլը քաջության, հոգևոր և ֆիզիկական ուժի մարմնացում է, դինամիկ մի ամբողջություն` կերտված անատոմիական ճշգրտությամբ: Միրոնի քանդակը ոչ միայն պատմում է մի սկավառակ նետողի և մի մրցության մասին, այլև ամբողջացնում է օլիմպիական խաղերը` V դարի արվեստի մեջ տեղափոխելով: Միրոնի ողջ ստեղծագործությունը կապված է իր ժամանակի հետ, իսկ «Դիսկոբոլն» իր արվեստի և արվեստով լեցուն ժամանակաշրջանի համագումարն է, որը ավանդվել է սերունդներին և ներկայացվել որպես դասական քանդակի օրինակ:

Քանդակը համարվում է ժամանակակից օլիմպիական շարժման խորհրդանիշը[4]:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկավառականետորդը առանց հագուստի է, քանի որ պատկերված է օլիմպիական խաղերին մասնակցող մարզիկ, իսկ մրցությունների ժամանակ երիտասարդները մերկ էին հանդես գալիս: Ըստ հին հունական ավանդության` մի վազորդ վազելու ընթացքում հանել է հանդերձը և հաղթել` այդպիսով սկիզբ գնելով օլիմպիական խաղերի առանց հագուստի ներկայանալուն: «Դիսկոբոլը» բրոնզից է, սակայն մեզ հասած հռոմեական կրկնօրինակները մարմարից են:

Միրոնին լիարժեք հաջողվել է ցույց տալ պատանու շարժումը, ուժերի լարումը[5]: Մարզիկը քանդակված է հենց սկավառակը նետելու պահին: Ատլետ հանգիստ է, բայց միևնույն ժամանակ լարված, ինչպես լարվում են ցանկացած մրցությունից, պայքարից առաջ: Նետ ու աղեղ հիշեցնող կեցվածքը արդեն իսկ խոսում է լարման մասին: Ձեռքերի դիրքը, որն էլ ավելի ընդգծված է քանդակի ռակուրսի շնորհիվ, ցույց է տալիս նետման թափը: Մեծ ֆիզիկական լարումը հավասարակշռվում է ներդաշնակ կոմպոզիցիայով:

Սկավառակի նետումը Հին Հունաստանում բավականին տարածված մրցության տեսակ էր: Դեռևս արխաիկ ժամանակաշրջանում քանդակագործները ստեղծում էին դիսկոբոլների քանդակներ, սակայն այս արձանները կամ ռելիեֆների կերպարները մեզ չեն հասել: Երիտասարդները հանգիստ կանգնում էին` փոքր-ինչ առաջ դրված աջ ոտքով` հերոս-մարտիկի ավանդական դիրքով: Մարզիկները սակայն այսպիսի կեցվածք էին ընդունում ցանկացած մրցությունից առաջ: Քանդակում միայն սկավառակն է, որ հստակ պատկերացում է տալիս, թե ինչ «մարտի» է պատրաստվում պատանին:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ernst H. Gombrich, La storia dell'arte raccontata da Ernst H. Gombrich, Hong Kong, Leonardo Arte, 2002.
  • Charbonneux J, Martin R, Villard F, La Grecia classica, Perugia, Bur arte, 2005.
  • Woodford S. The Art of Greece and Rome. — Cambridge: Cambridge University Press, 1982. — 186 p. — ISBN 0521298733

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Woodford, Susan. (1982) The Art of Greece and Rome. Cambridge:Cambridge University Press, p. 16. ISBN 0521298733
  2. Haskell, Francis & Penny, Nicholas (1981), Taste and the Antique: the Lure of Classical Sculpture 1500-1900, New Haven: Yale University Press, pp. 200 & 227., ISBN 0-300-02641-2 
  3. Kenneth Clark illustrated it in the 1956 edition of The Nude, fig. 130, p.241, as "after Myron".
  4. Ледовских, Наталья Петровна «Отечественная художественная культура»
  5. Kenneth Clark. (2010) The Nude: A study in ideal form. New edition. London:The Folio Society, pp. 134–135.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]