Սամոբոր դղյակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Սամոբոր դղյակ
SamoborCastleRuins Croatia.jpg
Տեսակդղյակ
ՏեղագրությունՍամոբոր (քաղաք, Խորվաթիա)
Վարչական միավորZagreb County?
ԵրկիրԽորվաթիա
Շինանյութքար
Ավերվել է19-րդ դար
Tlocrt samobor.svg
Commons-logo.svg Samobor Castle Վիքիպահեստում

Սամոբոր դղյակ (խորվ.՝ Stari grad Samobor), ավերված դղյակ Թեպեչ բլրի գագաթին, Սամոբոր քաղաքում, Խորվաթիա։ Մինչ այժմ կարելի է տարբերել հին ավերակները, վիթխարի դարպասները և պատերի մեծ մասը[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամրոցը կառուցել է բլրի գագաթին, Սավա գետի հովտի հյուսիս-արևմտյան մասում գտնվող կարևոր ճանապարհների խաչմերուկում, միջնադարյան առևտրային քաղաք՝ Սամոբորի վերևում։ Այն կառուցվել է 1260-1264-ական թվականներին, բոհեմյան արքա՝ Օտկար 2-րդի կողմնակիցների կողմից, որը այդ ժամանակ պատերազմում էր հունգարացի թագավոր՝ Իշտվան 5-րդի դեմ։ Խորվաթա-հունգարական ուժերը՝ Օկիչ իշխանի գլխավորությամբ գրավում են դղյակը, ինչի համար իշխանին շնորհել են Սամոբոր քաղաքը և տեղի հարկերը հավաքելու իրավունքը։ Ի սկզբանե այն քարե դղյակ էր, որը կառուցվել էր ժայռային ելուստի վրա։ Այն բաղկացած էր երեք մասերից։ Կենտրոնական մասը հանդիսսանում է ամրոցի հնագույն հատվածը։ Կենտրոնական մասի հարավ-արևելյան հատվածում տեղակայված էր բարձր պահակային աշտարակ, որի ավերակները ամրոցի պահպանված միակ ինքնօրինակ մասն էին։ Պահակային աշտարակի կողքին տեղակայված է կիսակլոր աշտարակ` սուրբ Աննայի փոքրիկ գոթական մատուռով, որը կառուցվել է 16-րդ դարի երեսունական թվականներին[2]։ Այդ ընթացքում սկսել է ամրոցի վերակառուցումը, որը իրականացվել էր ամրոցի կենտրոնական մասի դեպի հյուսիս ընդարձակմամբ։ 17-18-րդ դարերում շարունակվել է ամրոցի թարմացումն ու վերակառուցումը[3]։ Ամրոցի ներսում կառուցված վերջին շենքը հարավային մասում կառուցված երեք հարկանի տունն էր, որը դղյակի վերին հատվածների հետ ձևավորում է ներքին բակը։ Այս շենքը դղյակը նախնական ամրաշինական նշանակությունից վերափոխել է բարոկկո ոճի քաղաքամերձ դղյակի։ Դղյակի վեջին բնակիչները լքել են այն18-րդ դարի վերջում, որի արդյունքում դղյակը աստիճանաբար ավերվել է։

Հայտնի տերեր և կառավարիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամրոցի առաջին հայտնի տերը սլավոնական Բաբոնիչիների տոհմն էր։ Նրանցից հետո ամրոցը անցել է հունգար-խորվաթական արքաների տիրաետության տակ։ 15-րդ դարում ամրոցը դարձել է Ցելե կոմսերի սեփականությունը, իսկ 16-րդ դարի սկզբին այն պատկանել է ֆեոդալական Ֆրանկոպանների տոհմին։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում ամրոցի տերերը շատ հայտնի տոհմեր են եղել։ Ամրոցի վերջին տերերը, ովքեր ապրել են այնտեղ Էրդելի-Կուլմեր կոմսերն էին։ 1902 թվականին Սամոբոր քաղաքի մունիցիպալ խորհուրդը ամրոցը գնել է Մոնտուկուչչոլի ընտանիքից, և այդ ժամանակից սկսած ամրոցը և հարակից տարածքը ծառայում են որպես զբոսախնջույքների վայր[4]։

Վերակառուցում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այժմ Սամբոր ամրոցը միայն տպավորիչ ավերակ է Վուգրինշակ առվակի վրա, Սմոբոր քաղաքի կենտրոնում, չնայած գոյություն ունի ամրոցի վերակառուցման ծրագիր։ Այժմ վերականգնվել են միայն մատուռի պատերը, որոնց համար օգտագործվել են քարեր` ավերված ամրոցի տարբեր մասերից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Stari grad ponad Samobora»։ Hrvatska radiotelevizija։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-03-21-ին։ Վերցված է 2018-05-20 
  2. «Turistički klaster po Sutli i Žumberku | Klaster | Objekti | Stari grad Samobor»։ www.sutla-zumberak.hr։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-05-14-ին։ Վերցված է 2018-05-20 
  3. «Turistička zajednica Zagrebačke županije» (խորվաթերեն)։ Turistička zajednica Zagrebačke županije։ Վերցված է 2018-05-20 
  4. «Službene stranice Grada Samobora - U obilasku gradom - Stari grad Samobor»։ 2010-03-28։ Վերցված է 2018-05-20