Չակրա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բրաջ բասա լեզվով յոգայի ձեռագիր (1899 թվական)

Չակրա (սանսրիտ сakra, անիվ), որոշ հնդկական կրոններում համարվում է նուրբ մարմնի էնեգիայի կետ կամ հանգույց։ Չակրաները համարվում են նուրբ մարմնի, այլ ոչ թե ֆիզիկական մարմնի մասեր և այսպիսով ծառայում են որպես հանդիպող կետեր նուրբ (ոչ մարմնական) էներգիայի ուղիների համար և կոչվում նադի։ Նադիները համարվում են նուրբ մարմնի ուղիներ, որոնց միջոցով կենսական ուժը (prana) (ոչ մարմնական) կամ կենսական էներգիան (ոչ մարմնական) տեղաշարժվում է։ Զանազան սուրբ գրություններ և ուսմունքներ ներկայացնում են չակրայի տարբեր միավորներ։ Համաձայն տանտրիկ գրությունների, համարվում է, որ նուրբ մարմնում գոյություն ունեն շատ չակրաներ։ Բայց կան յոթ չակրաներ, որոնք համարվում են ամենակարևորները։

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չակրա բառը ծագում է चक्र սանսկրիտից, որը նշանակում է «անիվ», ինչպես նաև «շրջան» և «փուլ»[1]։ Այն նկարագրվում է նաև որպես լույսի անընդմեջ պտտվող անիվ։ Մ․Ն․Ռոյսի՝ Տանտրական պատմության տեսության մեջ ասվում է, որ չակրա բառը սանսկրիտ աղբյուրներում տարբեր նշանակություններ է ունեցել[2]։

  1. շրջան, որն օգտագործվում է տարբեր իմաստներով՝ խորհրդանշելով շակտիի անվեջ պտույտը․
  2. մարդկանց շրջանակ.ծիսական արարողություններում կան տարբեր չակրասադհանասեր (cakrasādhanās), որում մասնակիցները հավաքվում են և կատարում ծիսական արարողություններ։
  3. Չակրա տերմինը նաև օգտագործվում է յանտրաներ (միստիկ դիագրամներ) ցույց տալու համար, որոնք լայնորեն ճանաչված են որպես trikoṇa-cakra IAST, aṣṭakoṇa-cakra IAST, և այլն։
  4. մարմնի տարբեր նյարդային համակարգեր։

Բուդդիզմում սանսկրիտ «Չակրա» տերմինը (Pali cakka) օգտագործվում է «շրջան» բառի տարբեր իմաստներով, վերաբերելով Բուդդիզմի՝ վերածնվելու մասին գաղափարին, ըստ որի կան վեց տարբեր վիճակներ, որոնցով մարդիկ կարող են վերածնվել .[3]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յոգայի վարշություններում շնչառական ուղիների մասին ներկայացված են դասական ուպանիշադներում, բայց չակրանների ստորակարգության մասին ներկայացված է բուդիստական Հևաջրա տանտրայում ու Կարիագիտիում[4][5][4][6]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Mallory J.P, Adams D.Q. (1997)։ Encyclopedia of Indo-European culture (1. publ. ed.)։ London: Fitzroy Dearborn։ էջ 640։ ISBN 978-1-884964-98-5 
  2. Bhattacharyya N. N. (1999)։ History of the Tantric Religion (Second Revised ed.)։ New Delhi: Manohar։ էջեր 385–86։ ISBN 81-7304-025-7 
  3. Edgerton Franklin (1993)։ Buddhist Hybrid Sanskrit Grammar and Dictionary (Repr ed.)։ Delhi: Motilal Banarsidass Publ.։ էջ 221։ ISBN 81-208-0999-8 
  4. 4,0 4,1 White, David Gordon. Yoga in Practice. Princeton University Press 2012, page 14.
  5. Trish O’Sullivan (2010), Chakras. In: D.A. Leeming, K. Madden, S. Marlan (eds.), Encyclopedia of Psychology and Religion, Springer Science + Business Media.
  6. White David Gordon (2003)։ Kiss of the Yogini։ Chicago: University of Chicago Press։ էջ 224։ ISBN 0-226-89483-5