Մոնոմոտապա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մոնոմոտապա

Զինանշան
Coat of arms granted in 1569 by the King of Portugal to Monomatapa.svg
Monomotapa Map.jpg
Կարգավիճակպատմական պետություն
Հիմնադրված է1430 թ.

Մոնոմոտապա, Մվենե Մուտապա (շոնա՝ Mwene we Mutapa, պորտ.՝ Monomotapa), վաղ պետական միավորում Աֆրիկայում, Զամբեզի և Լիմպոպո գետերի միջագետքում։ Ստեղծել է մաշոնա ժողովրդի կարանգացեղը։ Մոնոմոտապա ծաղկում է ապրել XIV—XV դդ․, երբ նրա քաղաքական ազդեցությունը տարածվել է միջագետքի սահմաններից դուրս գտնվող տարածքների վրա։ Մոնոմոտապաի հասարակական-տնտեսական կառուցվածքը ձևավորվել է Զիմբաբվեի երկաթի դարի մշակույթի հիման վրա։ Կարանգայի գերագույն առաջնորդները, որոնք կրել են մվենե մուտապա տիտղոսը, ունեցել են քաղաքական և կրոնական մեծ իշխանություն։ Մեծ դեր է կատարել տոհմացեղային ավագանին, առաջացել են ռազմական դեմոկրատիային հատուկ պետական մարմինների տարրերի սաղմերը։ Մոնոմոտապաում եղել է բնատնտեսություն։ Զգալի զարգացման են հասել երկրագործությունը, մետաղամշակությունը, խեցեգործությունը, մոնումենտալ քարաշինարարությունը, առևտրական կապերը։ Երկպառակտչական պատերազմների հետևանքով 1693 թվականին Մոնոմոտապան կործանվել է ռոզվի ցեղերի կողմից։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 715 CC-BY-SA-icon-80x15.png