Մոհենջո Դարո (սինդհի լեզվով՝ موئن جو دڙو - բառացի թարգմանած՝ նշանակում է մեռելների բլուր[1]), Հարապպայի քաղաքակրթության գլխավոր կենտրոններից մեկի ավերակները, որը 1922 թվականին հայտնաբերել է հնդիկ հնագետ Ռ․ Բաներջին։ Մոհենջո Դարոյի ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տվել որոշելու Հարապպայի քաղաքակրթության հիմնական փուլերն ու բնորոշ գծերը։
Մոհենջո-դարոն հնավայր է ՊակիստանիՍինդհ նահանգի Լարկանա շրջանում, որտեղ պահպանվել են աշխարհի հնագույն քաղաքներից մեկի ավերակները: Կառուցված լինելով մ.թ.ա. մոտավորապես 2500 թվականին՝ այն եղել է Ինդոսի հովտի հին քաղաքակրթության ամենամեծ բնակավայրերից մեկը, ինչպես նաև աշխարհի պատմության ամենավաղ շրջանի խոշոր քաղաքներից մեկը. ժամանակակից էր Հին Եգիպտոսի, Միջագետքի, Մինոյան Կրետեի և Նորտե Չիկոյի քաղաքակրթություններին[2][3]:
Մոտավորապես 40.000 բնակչություն ունեցած Մոհենջո-դարոն բարգավաճել է մի քանի դար, բայց մ.թ.ա. մոտավորապես 1700 թվականին լքվել է[4], ինչպեսև Ինդոսի հովտի հին քաղաքակրթության այլ խոշոր քաղաքներ:
Հնավայրը վերաբացվել է 1920-ական թվականներին: Այդ ժամանակվանից ի վեր իրականացվել են զգալի պեղումներ: Հնավայրը 1980 թվականին ճանաչվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության վայր՝ դառնալով Հարավային Ասիայի առաջին վայրը, որն արժանացել է նման կարգավիճակի[5]: Հնավայրը էրոզիայի և անպատշաճ վերականգնման պատճառով ներկայումս վտանգված է:
|Mackay, D. (1929). Mohenjo-daro. Bombay: Indian State Railways Publicity Department
Mackay, E. J. H., ed. (1937). Further Excavations At Mohenjo-daro: Being an official account of Archaeological Excavations at Mohenjo-Daro carried out by the Government of India between the years 1927 and 1931.
Marshall, John Hubert, ed. (1931). Mohenjo-Daro and the Indus Civilization: Being an official account of Archaeological Excavations at Mohenjo-Daro carried out by the Government of India between the years 1922 and 1927. Arthur Probsthain
McIntosh, Jane (2008). The Ancient Indus Valley: New Perspectives. ABC-CLIO, 2008. 978-1-57607-907-2
Singh, Kavita, "The Museum Is National", Chapter 4 in: Mathur, Saloni and Singh, Kavita (eds), No Touching, No Spitting, No Praying: The Museum in South Asia, 2015, Routledge, PDF on academia.edu (nb this is different to the article by the same author with the same title in India International Centre Quarterly, vol. 29, no. 3/4, 2002, pp.176–196, JSTOR, which does not mention this work)
Whitelaw, Ian (2007). A Measure of All Things: The Story of Man and Measurement. Macmillan 0-312-37026-1OCLC938084552
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 7, էջ 696)։
Պակիստան
