Բիծ (մոլորակային անվանակարգ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գանեշայի բիծ, մեծ շրջանաձև բիծ այս լուսանկարի ներքևի ձախ մասում։

Բիծ (լատ.՝ macula — բիծ, maculae — բծեր)[1] եզրույթը մոլորակային անվանակարգի մեջ օգտագործվում է մոլորակների և արբանյակների մակերևույթին համեմատաբար փոքր մուգ տարածքներն անվանակոչելու համար։ Որպես եզրույթ սկսել է օգտագործվել այդպիսի օբյեկտներ Եվրոպայի մակերևույթի մանրամասն լուսանկարներում հայտնաբերելուց հետո[2]։

Այս եզրույթը, ինչպես և մոլորակային անվանակարգի մնացած եզրույթները, նկարագրում է օբյեկտի միայն արտաքին տեսքը և ոչինչ չի ասում դրա ծագման մասին[1][3][4]։ Նույնիսկ միշտ չէ, որ այն նշանակում է մուգ գույն տեսանելի ընդգրկույթում. Տիտանի բծերն ընտրված են ինֆրակարմիր և ռադարային ալբեդոյով։

2020 թվականի մայիսի դրությամբ բիծ եզրույթով կան անվանումներ Հրատի, Եվրոպայի, Տիտանի և Տրիտոնի վրա[5]։

Տարբեր երկնային մարմինների համար բծերը տարբեր կերպ են անվանվում[6]՝

  • Հրատի բծերը կրում են Ջովանի Սկիապարելլիի կամ Էժեն Անտոնիադիի քարտեզներում նշված մոտակա ալբեդոյի տարրերի անվանումները.
  • Եվրոպայի բծերը կրում են Եվրոպայի մասին առասպելի հետ կապված վայրերի անվանումները.
  • Տրիտոնի բծերը՝ ջրի հետ կապված զանազան անվանումները (բացառությամբ հունական և հռոմեական).
  • Տիտանի բծերն անվանվում են ի պատիվ տարբեր ժողովուրդների հավատալիքներում եղած երջանկության, խաղաղության և ներդաշնակության աստվածների։

Բծերի ցուցակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բծեր Հրատի վրա

Բծեր Եվրոպայի վրա

Բծեր Տիտանի վրա

Բծեր Տրիտոնի վրա

Տեսեք նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Descriptor Terms (Feature Types)»։ Gazetteer of Planetary Nomenclature (անգլերեն)։ International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014.06.23-ին։ Վերցված է 2014.06.23-ին։ 
  2. Գրիլի Ռոնալդ; Ռեյմոնդ Մ. Բեյթսոն (2007)։ Մոլորակների քարտեզագրում։ Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն։ էջ 116։ ISBN 0-521-03373-X 
  3. Բուրբա Գ. Ա., Երևակի արբանյակների ռելիեֆի տարրերի անվանակարգը (խմբ. Ֆլորենսկի Կ. Պ. և Եֆրեմով Յ. Ի.), Մոսկվա, «Գիտություն» — 80 էջ։
  4. Hargitai H. I. Planetary Maps: Visualization and Nomenclature // Cartographica. — В. 2. — Т. 41. — Էջ  160. — doi:10.3138/9862-21JU-4021-72M3 Արխիվացված է 2014.06.22 սկզբնաղբյուրից:
  5. «Gazetteer of Planetary Nomenclature» (անգլերեն)։ International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)։ Վերցված է 2020.06.03-ին։ 
  6. «Categories for Naming Features on Planets and Satellites»։ Gazetteer of Planetary Nomenclature (անգլերեն)։ International Astronomical Union (IAU) Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013.05.14-ին։ Վերցված է 2013.05.13-ին։ 

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]