Հաքաթոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Հաքաթոն (անգլ.՝ hackathon, անգլ.՝ hack (հաքեր) և անգլ.՝ marathon - մարաթոն բառերից), ծրագրավորողների ֆորում, որի ընթացքում ծրագրային ապահովման տարբեր ոլորտների փորձագետներ (ծրագրավորողներ, դիզայներներ, մենեջերներ) համատեղ աշխատում են որևէ խնդրի լուծման ուղղությամբ: Ներկայում հաքաթոնները այլևս չեն վերաբերում հաքերությանը, այլ պարզապես ծրագրավորման մարաթոններ են: Սովորաբար հաքաթոնները տևում են մեկ օրից մինչև մեկ շաբաթ:

Որոշ հաքաթոններ ուղղված են կրթական կամ սոցիալական նպատակների, բայց ավելի հաճախ հաքաթոնի նպատակն է ստեղծել լիարժեք ծրագրային ապահովում: Յուրաքանչյուր հակակոն կենտրոնանում է որոշակի ոլորտի վրա, օրինակ՝ ծրագրավորման լեզու, օպերացիոն համակարգ, հավելված, ծրագրային ինտերֆեյս (API):

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տերմինը հայտնվել է 1999 թվականին: Այն իրարից անկախ սկսել են օգտագործել OpenBSD-ի և Sun Microsystems-ի մշակողները:

OpenBSD-ի մշակողներն առաջին անգամ տերմինն օգտագործել են 1999 թվականի հունիսի 4-ին Կալգարիում (Կանադա) կայացած հանդիպման վերաբերյալ, որ նվիված էր ծածագրմանը[1]: Այդ հանդիպմանը ժամանել են 10 ծրագրավորողներ, որպեսզի գրեն ծրագրեր, որոնք չեն ենթարկվի գաղտնագրման ծրագրային ապահովման համար ԱՄՆ-ի կողմից սահմանված արտահանման խիստ սահմանափակումներին:

Sun-ը «the Hackathon» անվանումն օգտագործել է JavaOne կոնֆերանսի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 1999 թվականի հունիսի 15-19-ը[2]․ John Gage-ն առաջարկել է ծրագիր գրել Java ծրագրավորման լեզվով նոր Palm V-ի համար։

2000-ական թվականների կեսերից հաքաթոններն ավելի են տարածվել և ընկերությունների ու ներդրողների կողմից դիտարկվել են որպես տեխնոլոգիական ծրագրերի ու ներդրումների ոլորտների արագ մշակման միջոց[3]: Որոշ խոշոր ընկերություններ ստեղծվել են հաքաթոններում, օրինակ՝ GroupMe-ը, որը ստեղծվել էր TechCrunch Disrupt 2010-ում․ 2011 թվականին այն գնվել է Skype-ի կողմից 85 միլիոն դոլարով[3]:

Է. Կազննաչեևան առանձնացնում է հաքաթոնների հետևյալ հիմնական նպատակները[4].

  • Որքան հնարավոր է շատ մարդկանց մոտ հետաքրքրություն առաջացնել սեփական լուծումները գտնելու համար,
  • Փորձառու մասնագետների և սկսնակների համար ապահովել միմյանց հետ շփվելու հնարավորություն,
  • Ծրագրավորման ժողովրդականացում:

Հաqաթոնների տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պլատֆորմների մշակման համար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ հաքաթոններ նվիրված են որոշակի պլատֆորմի վրա աշխատելուն, օրինակ, օպերացիոն համակարգի կամ հավելվածներ ստեղծելու համար:

Բջջային պլատֆորմների համար հավելվածների մշակման հաքաթոններ, օրինակ, Բլետչի Պարկում (Անգլիա) անցկացվող Over the Air հաքաթոնում, որը գրավել է բավականաչափ հովանավորչական ներդրումներ[5][6]: Անցկացվում են նաև հաքաթոններ վիդիո- և համակարգչային խաղերի մշակման համար[7]:

Music Hack Day հաքաթոնը նվիրված է երաժշտական ծրագրերի ու սարքավորումների ապահովմանը: 2009 թվականից ի վեր այն անցկացվել է ավելի քան 20 անգամ տարբեր վայրերում[8][9]:

1999 թվականից սկսած՝ ամեն տարի անցկացվում է OpenBSD օպերացիոն համակարգի մշակողների հաքաթոն[10]:

Գոյություն ունեն հաքաթոններ Android[11], iOS[12] և Tizen սմարթֆոնների համար հավելվածներ ստեղծելու համար: Նախկինում նմանատիպ հաքաթոններ են անցկացվել Maemo 5 (Nokia N900) և MeeGo (Nokia N9) համար[13]:

Ծրագրավորման լեզուներ, API, ֆրեյմվորքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2007 թվականից ի վեր անցկացվում են Perl հաքաթոններ, որոնց նպատակն է բարելավել լեզուն[14]: Haskell[15] և Scala[16] մշակողներն անցկացնում են նմանատիպ միջոցառումներ՝ Haskell Hackathon և Scalathon:

Հաքաթոններ անցկացվել են նաև HTML5 [17] և Ruby on Rails[18] հավելվածների մշակման նպատակով:

Որոշ հաքաթոններ ընկերությունների կողմից անցկացվում են ընդհանուր API օգտագործող ծրագրեր ստեղծելու համար: Այնպես, Yahoo!-ն 2006 թվականից անցկացնում է «Open Hack Day» (սկզբում Hack Day») հաքաթոնը, որոնց ընթացքում օգտագործվում են Yahoo! API և API, որ պատկանում են Yahoo! կայքին, օրինակ՝ Flickr[19]: Google-ը նույնպես կազմակերպում է նման հաքաթոնն իր API-ների համար[20]:

Foursquare կայքն անցկացրել է գլոբալ հաքաթոն 2011 թվականին, երբ ավելի քան 500 ծրագրավորողներ 30 վայրերում մշակել են այնպիսի ծրագրեր, որոնք օգտագործում են Foursquare API[21]:

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]