Հարված

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Հարված պինդ մարմինների, շարժվող պինդ մարմինների բախման, ինչպես նաև հեղուկի կամ գազի հետ պինդ մարմնի որոշ փոխազդեցությունների հետևանքով առաջացող երևույթների համախումբ։ Հարվածի տևողությունը, սովորաբար, շատ կարճ է, իսկ բախվող մարմինների հպման տիրույթում զարգացող ուժերը՝ շատ մեծ (109 - 1010 ն/մ2)։ Հարվածային ուժերի հետևանքով Հարվածի ընթացքում տեղի է ունենում մարմնի կետերի արագությունների զգալի փոփոխություն։ Հարվածը կարող է առաջացնել նաև մնացորդային դեֆորմացիա, ձայնային տատանումներ, մարմինների տաքացում, քայքայում (կրիտիկականից մեծ արագությունների դեպքում), նյութերի մեխանիկական հատկությունների փոփոխություն են։ Մարմնի կետերի արագությունների փոփոխությունը հարվածի ընթացքում որոշվում է հարվածի ընդհանուր տեսության մեթոդներով, որոնցում P հարվածային ուժի փոխարեն որպես մեխանիկական փոխազդեցության չափ ընդունվում է հարվածի իմպուլսը t ժամանակահատվածում (այսպես կոչված Տ հարվածային իմպուլս)։ Քանի որ x շատ փոքր է, բոլոր ոչ հարվածային ուժերի (օրինակ, ծանրության ուժի) իմպուլսները, ինչպես նաև Հարվածի ընթացքում մարմնի կետերի տեղափոխությունները անտեսվում են։ Հարվածի ընդհանուր տեսության հիմնական հավասարումները բխում են հարվածի ժամանակ համակարգի շարժման քանակի և կինետիկ մոմենտի փոփոխության վերաբերյալ թեորեմներից։ Եթե հայտնի են արագությունները Հարվածի սկզբում և կիրառված հարվածային իմպուլսը, այդ թեորեմների օգնությամբ կարելի է որոշել արագությունները Հարվածի վերջում, իսկ եթե մարմինը ազատ չէ՝ նաև կապերի իմպուլսիվային ռեակցիաները։ Երկու մարմինների փոխհարվածի դեպքում պրոցեսը կարելի է բաժանել 2 Փուլի։ Առաջին Փուլն սկսվում է A և B մարմինների հպումից, երբ մարմինների մոտեցման արագությունը հավասար է (VAn—VBn)՝ f(An)-ը Va և Vb արագությունների պրոյեկցիաներն են A և B կետերում մարմինների մակերևույթներին տարած ո ընդհանուր նորմալին, որն անվանում են հարվածի գիծ։ Առաջին փուլի վերջում մարմինների մոտեցումը դադարում է, և դրանց կինետիկ էներգիայի մի մասը Փոխակերպվում դեֆորմացիայի պոտենցիալ էներգիայի։ Երկրորդ փուլում տեղի է ունենում առաձգական դեֆորմացիայի պոտենցիալ էներգիայի փոխ արկումը մարմինների կինետիկ էներգիայի, U մարմինները սկսում են տարամիտել։ Երկրորդ փուլի վերջում A և B կետերը կունենան տարամիտման Vmi—Vbd արագություն։ Բացարձակ առաձգական մարմինների համար Հարվածի վերջում մեխանիկական էներգիան լիովին կվերականգնվեր, և տեղի կունենար (VAn— Vbii)= (l>An—i/Bn) հավասարությունը, իսկ բացարձակ ոչ առաձգական մարմինների հարվածը կավարտվեր առաջին փուլով (VAn— — VBn=0)։

Collision carts elastic.gif

Որպեսզի գտնենք երկու մարմինների իրար հետ բախումից հետո արագությունը պետք է գործածել հետևյալ բանաձևը.