Համացանցում ոչ ոք չգիտի, որ դու շուն ես

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Փիթեր Շթեյների նկարը՝ հրապարակված The New Yorker ամսագրում

Համացանցում ոչ ոք չգիտի, որ դու շուն ես (անգլ.՝ On the Internet, nobody knows you’re a dog), Փիթեր Շթեյների նկարը[1][2]՝ հրատարակված 1993 թվականի հուլիսի 5-ին The New Yorker ամսագրում: Նկարում պատկերված են երկու շներ, որոնցից մեկը նստած է համակարգչի առաջ և արտասանում է հենց այդ ասացվածքը, իսկ երկրորդը նստած է կողքին և ուշադիր լսում է նրան[3]: 2011 թվականից տվյալ նկարը համարվում է ամենահայտնի նկարը The New Yorker-ի էջերից, որի արդյունքում Շթեյները աշխատել է 50 000 դոլար՝ իր կանոնավոր վերաթողարկումից[1][4][5]: Նկարի վրայի գրությունը անգլերենում դարձել է ասացվածք:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փիթեր Շթեյները՝ «The New Yorker» ամսագրի նկարիչը[6], նշել է, որ ի սկզբանե նկարին քչերն են ուշադրություն դարձրել, բայց հետո նա կարծես սկսեց ապրել իր կյանքով, իսկ նրա հեղինակը իրենց զգաց այնպես, ինչպես «Ժպիտիկի» հեղինակը[1]: Իրականում, Շթեյները հետաքրքրված չի եղել համացանցի հետ կապված ինչ-որ բան ստեղծելուն և չի մտածել «բավականին խորը» նկարի իմաստի մասին. նա նկարի համար մտածել է միայն հետաքրքիր գրվածք[1]:

Նկարի հայտնիության հետ կապված Շթեյները ասել է. «Ես մինչև վերջ չեմ կարողանում հասկանալ սա. պարզապես այնպես պատահեց, որ նա հայտնի է»[1]:

Ենթատեքստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարը նշում է համացանցի պատմության կարևոր պահը: Նախկինում համարվելով բացառապես պետական  ինժեներների և գիտնականների քննարկման դաշտ՝ համացանցը դարձել է մոլորակի բնակչության մեծագույն մասի խոսելու, շփվելու, հաղորդակցվելու կարևորագույն միջոցը: Lotus Software-ի հիմնադիրը և համացանցային ակտիվիստ Միթչ Քեյփորը ասել է հետևյալը. «Այն բանի իրական խորհրդանիշը, որ համացանցի հանդեպ հետաքրքրությունը հասել է իր գագաթնակետին, հրապարակվել է այս ամռանը, երբ The New Yorker-ը տպագրել է նկարը, որը պատկերում է այդ հարցին տեղեկացված երկու շների»[7]:

Նկարը խորհրդանշում է ցանցում անձնական կյանքի հասկացությունը, երբ օգտատերերը կարող են ուղարկել և ստանալ փոստ՝ էությամբ մնալով անանուն: Լոուրենս Լեսսիգը կարծում է, որ «ոչ ոք չգիտի» որովհետև պրոտոկոլները օգտատերերից չեն պահանջում նույնականացում՝ իդենտիֆիկացիա, չնայած մի քանիսը, օրինակ համալսարաններում տեղակայված համակարգիչները և կարող են պահանջել ինչ-որ տեղեկություններ օգտատիրոջ մասին. միայն թե այդ տեղեկությունը սահմանափակված է սոսկ տեղական մուտքի կետով և չի համարվում ընդհանուր արձանագրության՝ պրոտոկոլի մաս[8]:

Մորեհեն-Մարտինի և Շումախերի հետազոտությունները՝ կապված համացանցի պարտադիր և խնդրահարույց օգտագործմանը, հարց են բարձրացնում այն մասին, որ մոնիտորի պատճառով ինքնորոշման ունակությունը դառնում է օնլայն շփման մի մասը[9]: Այստեղից կարելի է ենթադրել, որ նկարի վրայի մակագրությունը կարող է նշանակել, որ «կիբեռտարածությունը» ազատագրում է, քանի որ, ո՛չ սեռը, ո՛չ ռասան, ո՛չ տարիքը, ո՛չ տեսակետները, ո՛չ էլ „շուն լինելը“ կարևոր չեն, իսկ երբեմն հակառակը՝ սխալ են նշված որոշակի նպատակներով, օրենքով կամ անօրինական». այն կրկնում է պնդումը, որը ասվել է Ջոն Գիլմորի կողմից՝ 1996 թվականին, լինելով հիմնական գործիչ Usenet-ի պատմությունում[10]: Մակագրությունը նաև ենթադրում է «համակարգչային երեսպաշտություն», որը դրսևորվում է ինքդ քեզ ներկայացնելով որպես տարբեր սեռերի, ռասայի, տարիքի ներկայացուցիչ[11]: Մեկ այլ մակարդակում «շան ազատություն է որոշում կայացնելը, որպեսզի օգնի իրեն, ազատ լինելով „անցնել“, որպես արտոնյալ խմբի մաս, այսինքն մարդիկ, ովքեր ունեն մուտք դեպի համացանց»[11][12]:

Համաձայն The New Yorker-ի նկարիչ-խմբագիր Բոբ Մանկովի՝ «նկարը գտել է պատասխան մեր զգուշության մոտ facile façade դեմ, որը կարող է նետել յուրաքանչյուրը, ով ծանոթ է HTML լեզվին»[13]:

Հայտնի մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարը ոգեշնչել է Ալան Դևիդ Փերկինսին ստեղծել բեմադրություն՝ «Nobody Knows I’m a Dog» անվանումով: Բեմադրության սյուժեն պտտվում է վեց տարբեր մարդկանց շուրջ, ովքեր չեն կարողանում նորմալ կերպով շփվել մարդկանց հետ, բայց այդ ամենի հետ պարզելով, որ համացանցում անանունությունը թույլ է տալիս նրանց շփվել և հաստատվել[1]:

Համացանցային ծրագրի Cyberdog հավաքածուն Apple-ից, ստացել է իր անունը այս նկարի պատվին[14]:

2015 թվականի փետրվարի 23-ին The New Yorker-ի էջերում հայտնվել է Քամրան Խաֆիզի նկարը. մի մարդ նստած է համակարգչի առաջ, իսկ կողքին երկու շուն (նման Շթեյների նկարի շներին), որոնք միմյանց հարցնում են. «Իսկ հիշում ե՞ս, երբ համացանցում ոչ ոք չգիտեր, թե ով ես դու»[15]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Jones Christopher R. (2004)։ «Nobody knows you're a dog»։ in Land Ray & Bayne Siân։ Education in Cyberspace։ New York: Routledge։ 105 pages։ ISBN 0-415-32882-9 
  • Nielsen Jakob (1995)։ Multimedia and Hypertext: The Internet and Beyond։ San Diego: AP Professional։ 172 pages։ ISBN 978-0-12-518408-3 
  • Nakamura Lisa (2002)։ Cybertypes: Race, Ethnicity, and Identity on the Internet։ New York: Routledge։ 35 pages։ ISBN 0-415-93837-6 
  • Schneider Edgar (2003)։ Living the Good Life With Autism։ London: Jessica Kingsley Publishers։ 44 pages։ ISBN 1-84310-712-0 
  • Turkle Sherry (1997)։ Life on the Screen: Identity in the Age of the Internet։ New York: Simon & Schuster։ 352 pages։ ISBN 0-68483-348-4 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Fleishman Glenn (December 14, 2000)։ «Cartoon Captures Spirit of the Internet»։ The New York Times։ Արխիվացված օրիգինալից-ից January 20, 2008-ին։ Վերցված է October 1, 2007 
  2. Aikat Debashis "Deb" (1993)։ «On the Internet, nobody knows you're a dog»։ University of North Carolina at Chapel Hill։ Վերցված է October 2, 2007 
  3. EURSOC (2007)։ «New Privacy Concerns»։ EURSOC։ Վերցված է January 26, 2009 
  4. Glenn Fleishman (October 29, 1998)։ «New Yorker Cartoons to Go on Line»։ The New York Times։ Վերցված է October 2, 2007 
  5. January 2011 Brown's Guide Cover | Brown's Guide to Georgia
  6. January 2011, Brown's Guide to Georgia
  7. Elmer-DeWitt Philip, Jackson David S. & King Wendy (December 6, 1993)։ «First Nation in Cyberspace»։ Time։ Վերցված է March 21, 2009 
  8. Lessig Lawrence (2006)։ Code: Version 2.0։ New York: Basic Books։ էջ 35։ ISBN 0-465-03914-6 
  9. Taylor Maxwell, Quayle Ethel (2003)։ Child Pornography: An Internet Crime։ New York: Psychology Press։ էջ 97։ ISBN 1-58391-244-4 
  10. Jordan Tim (1999)։ «The Virtual Individual»։ Cyberpower: The Culture and Politics of Cyberspace and the Internet։ New York: Routledge։ էջ 66։ ISBN 0-415-17078-8 
  11. 11,0 11,1 Trend David (2001)։ Reading Digital Culture։ Malden, MA: Blackwell Publishing։ էջեր 226–7։ ISBN 0-631-22302-9 
  12. Singel Ryan (September 6, 2007)։ «Fraudster Who Impersonated a Lawyer to Steal Domain Names Pleads Guilty to Wire Fraud»։ Wired։ Վերցված է October 2, 2007 
  13. Cavna Michael (July 31, 2013)։ «‘NOBODY KNOWS YOU’RE A DOG’: As iconic Internet cartoon turns 20, creator Peter Steiner knows the joke rings as relevant as ever»։ Washington Post։ Վերցված է 6 January 2015 
  14. Ticktin Neil (February 1996)։ «Save Cyberdog!»։ MacTech 12 (2)։ Վերցված է September 3, 2011 
  15. The New Yorker - A cartoon by Kaamran Hafeez, from this week’s

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]