Հաճավ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղ
Հաճավ
Կոորդինատներ: 40°7′41″ հս․ լ. 46°0′25″ ավ. ե. / 40.12806° հս․. լ. 46.00694° ավ. ե. / 40.12806; 46.00694
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
Շրջան[[Շահումյանի շրջան]]
Առաջին հիշատակում13-րդ դար
ԲԾՄ1755 մ
Ժամային գոտիUTC+04:00
##Հաճավ (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png

Հաճավը լքված գյուղ է Արցախի Շահումյանի շրջանի արևմտյան մասում: Այն գտնվում է Քարվաճառ քաղաքից 3,5 կիլոմետր դեպի հյուսիս[1]: Ադրբեջանական տիրապետությունից գյուղն ազատագրվել է 1993 թվականի գարնանը:

Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաճավ գյուղը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1690-1820 մետր բարձրության վրա, իսկ շրջկենտրոն Քարվաճառից հեռավորությունը 3,5 կիլոմետր է: Հաճավը շրջանի առանձնահատուկ գյուղերից է, որը չնայած միջնադարում է կառուցվել, բայց մինչև այսօր այն պահպանում է իր հատակագծային առանձնահատկությունները: Գյուղը շրջապատող բնությունն աչքի է ընկնում լեռներով, փողոցների երկայնքով շարված են հսկա հենապատեր: Հաճավը ունի այն բոլոր առանձնահատկությունները, որոնք ունի յուրաքանչյուր հայկական գյուղ: Գյուղի մասին առաջին գրավոր հիշատակությունը 13-րդ դարի է, իսկ երկրորդ հիշատակությունը` 1661 թվականի: Հաճավի մոտակայքում կան գյուղեր որոնք իրենց անվանումները ստացել են այնտեղ բնակվող քոչվորական ցեղերից: Դրանք են, օրինակ` Վերին և Ներքին Այրումները, Ալչայի, Ալլիքյանդ, Սարիգյունեյ և Օթախլի գյուղատեղիները: 1950-ական թվականներին թրքացած քրդերով բնակեցված այդ գյուղն սկսել է կոչվել Մոլոտով, ապա` Օկտյաբրքյանք անուններով:

Պատմամշակութային հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

12-13-րդ դարերից այստեղ մնացել են խաչքարներ, որոնք վկայում են, որ գյուղը դեռ միջնադարից եղել է գավառի ամենածաղկուն քաղաքներից մեկը: Գյուղում կա մի քարե աղբյուր (236*86*58 սմ չափերով), որի վրա պահպանվել է դրա շինարարական արձանագրությունը, որից պարզ է դառնում, որ այն հիշատակ է «Ամիրճանին, Ամիրխանին, Ախիճանին, կառուցված Հաճավ գյուղում, 1677 թվականին»[2]: Երբ կառուցել են այդ աղբյուրը, այն իր մեջ ընդգրկել է խաչքարեր և միջնադարյան եկեղեցուն պատկանող լուսամուտի պսակաքարերը: Աղբյուրի շրջակայքում կան տեղահանված գերեզմանաքարեր, խաչքարեր և ուրիշ շատ պատմական կոթողներ: Դրանցից միայն մեկն ունի արձանագրություն, սակայն անթվակիր[3]: Խաչքարերի և պատերի արձանագրությունները ի մի բերելով, այն կարելի է թվագրել XII-XIII դարերով, որտեղ էլ առաջին անգամ հանդիպում է Հաճավ անվանումը[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ս. Կարապետյան, «Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում», էէ 49-51
  2. Այս արձանագրությունը մի շարք վրիպումներով առաջին անգամ հրատարակել է Սեդրակ Բարխուդարյանը («Դիվան հայ վիմագրության», պրակ 3, Սեդրակ Բարխուդարյան, Երևան, 1973, էջ 226), բայց և նշել, թե իբր աղբյուրը գտնվելիս է եղել Քիլիսալու գյուղի եկեղեցու մոտ: Առկա անորոշությունն էլ ավելի է խճճվել հնագետ Հ. Սիմոնյանի մի հաղորդման պատճառով (տես` «Նպատակ», 1995, N1), որը աղբյուրի գտնվելու վայրն է համարում Օթախլի գյուղատեցին, իսկ թվագրումը` 15-րդ դար (այն դեպքում, երբ նովի ճակատին կա ստույգ թվականը` 1677): Հարցի պարզաբանման առթիվ ավելի մանրամասն տե՛ս մեր «Հաճավ գյուղի «դեգերումները» վերջ ունե՞ն» հոդվածը, («Առավոտ» օրաթերթ, 1995, 2 մարտի, N23, էջ 6):-Ծանոթագրությունը` հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի
  3. «Դիվան հայ վիմագրության», պրակ 3, Սեդրակ Բարխուդարյան, Երևան, 1973, էջ 226
  4. Ս. Կարապետյան, «Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում», էջ 51