Կրակի ժամացույց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լամպային ժամացույց, 18-րդ դար

Կրակի ժամացույց, ժամացույցի տեսակ, որ լայն տարածում է ունեցել հնում:

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լամպային ժամացույց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կավե կամ ապակյա լամպի մեջ լցվել է այնքան յուղ և ընտրվել այնպիսի պատրույգ, որ բավարարել է որոշակի ժամանակահատվածի համար: Ժամացույցի այս տեսակից ամենից շատ օգտվել են հանքափորները` լամպի մեջ լցնելով 10 ժամ այրման համար նախատեսված յուղ: Երբ սպառվել է յուղը, ավարտվել է և աշխատանքային օրը: Լամպային ժամացույցները հաճախ վերին մասում լայնացող տեսք էին ունենում, որպեսզի յուղի մակարդակը հավասարապես իջնի, քանի որ երբ յուղի մակարդակը բարձր էր, ճնշումը մեծ էր, և յուղն արագ էր վառվում, իսկ երբ յուղի մակարդակը ցածր էր, նույն ժամանակահատվածում ավելի մեծ ծավալով էր վառվում, բայց յուղի մակարդակը նույն չափով չէր պակասում:

Մոմե ժամացույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չինաստանում կրակի ժամացույցները տարածված էին մոմե ժամացույցների տեսքով: Դրանք պատրաստվում էին հատուկ տեսակի ծառերից ստացված փոշով: Փայտը խառնել են անուշաբույր նյութի հետ` ստացված զանգվածից ձևավորելով տարբեր չափերի մոմեր: Մոմի նման բաղադրությունը ապահովում էր հավասարաչափ այրում: Մոմերը կարող էին վառվել ամիսներ շարունակ` չպահանջելով հատուկ խնամք: Չինական կրակի ժամացույցներն օգտագործվել են նաև զարթուցիչի գործառույթով: Այդ դեպքում որոշակի հատվածներում ամրացվել են մետաղե գնդեր, որոնք մոմի վառվելու նախանշված ժամանակահատվածում ընկել են ճենապակուց սկահակի մեջ` բարձր, զրնգուն ձայն արձակելով:

Չինաստանում կիրառվել են նաև տարբերանշաններով մոմեր: Պատրույգի տարբեր հատվածներում ավելացրել են զանազան անուշաբույր նյութեր, որպեսզի ամեն ժամի մոմը տարբեր բույրեր արձակի:

13-րդ դարում մոմե ժամացույցները տարածում են գտել Եվրոպայում, այդ թվում նաև տիրակալների շրջանում[1]:

Պատրույգային ժամացույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատրույգային ժամացույցներն ունեցել են մետաղե պատրույգներ, որոնք արտաքինից պատվել են ձյութի և փայտի տաշեղների շերտով: Դրանց որոշակի հատվածներում թելով ամրացրել են մետաղական գնդեր: Թելի այրման արդյունքում գունդը ընկել է ցած` նշելով որոշակի ժամանակահատված[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Stanislav Michal. Knotové a doutnákové hodiny // Hodiny : Od gnómonu k atomovým hodinám. — 2-е изд. — Прага: Státní nakladatelství technické literatury (SNTL), 1987. — С. 51-54. — 269 с. Первое издание книги было переведено на русский язык: Станислав Михаль. Часы. От гномона до атомных часов. — М.: Знание, 1983. — 256 с. — (Переводная научно-популярная литература).

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]