Կոլխիցին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոլխիցին
Colchicin2.svg
Քիմիական բանաձևC₂₂H₂₅NO₆
Մոլային զանգված399,168188 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Հալման ջերմաստիճան156±1 °C °C
Դասակարգում
CAS համար64-86-8
PubChem6167
EINECS համար200-598-5
SMILESCC(=O)NC1CCC2=CC(=C(C(=C2C3=CC=C(C(=O)C=C13)OC)OC)OC)OC
ЕС200-598-5
RTECSGH0700000
ChEBI2731, 5933
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Կոլխիցին՝ տրոպոլոնային շարքի ալկալոիդ, կոլխիցինային ալկալոիդների (հոմոմորֆիններ) շարքի հիմնական ներկայացուցիչ։

Կոլխիցինի ստացում բույսերից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոլխիցինը անջատվում է Մելանտազգիների (Melanthiaceae) ընտանիքի Colchicum, Merendera և Gloriosa ցեղերի բույսերից։

Կոլխիցինի ստացման ամենատարածված աղբյուրը Շնդեղ աշնանայինն է (Colchicum autumnale L.)։

Կոլխիցինի կենսասինթեզ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բույսերում կոլխիցինի կենսասինթեզը ընթանում է մորֆինանային ալկալոիդների կենսասինթեզի նմանությամբ՝ ֆենիլալանինից և թիրոզինից՝ հոմոմորֆինանդիենոնների միջանկյալ ստացմամբ։

Կոլխիցինի կիրառությունը բույսերի պոլիպլոիդ ձևերի ստացման համար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի մուտածին է։ Ունի ուժեղ արտահայտված հակամիտոտիկ հատկություններ, որը պայմանավորված է կոլխիցինի՝ տուբուլինի սպիտակուցներին միանալու հատկությամբ։ Տուբուլինը առաջացնում է միկրոխողովակներ, որոնք մասնակցում են բջջի բաժանման մետաֆազի փուլի ժամանակ քրոմոսոմների տարամիտման գործընթացին։ Կիրառվում է (կոլխամինի՝ կոլխիցինի դիացետիլացված ածանցյալի հետ միասին) բույսերի պոլիպլոիդ ձևերի ստացման և կարիոտիպացման համար։

Բույսերի կոլխիցինով մշակման արդյունքում հիմնականում ստացվում է միքսոպլոիդ առանձնյակներ։ Հազվադեպ ստացվում են պերեկլինալ և սեկտորիալ քիմեռներ, սակայն միքսոպլոիդ բույսերի անհատական զարգացման ընթացքում քիմեռայնությունը փոխվում է և ավելի հաճախ հանդիպում են պերեկլինալ քիմեռներ[2]։

1970-ականներից կոլխիցինը կիրառվում է ֆալենոփսիսի և այլ խոլորձազգիների սելեկցիայի համար[3]։

Բժշկական կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոլխիցինը օգտագործվում է հոդատապի բուժման (ցավի թուլացման համար) և ամիլոիդոզի պրոֆիլակտիկայի համար միջերկրածովյան հիվանդության ընթացքում։

Օգտագործման ձևեր և դեղաչափ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներքին ընդունման համար։ Հոդատապի սուր նոպաներ և բորբոքային պրոցեսներ․ 1ին օր՝ 1 մգ օրը երեք անգամ (առավոտյան, կեսօրին և երեկոյան), 2-րդ և 3-րդ օրերին՝ 1 մգ օրը երկու անգամ (առավոտյան և երեկոյան), 4-րդ և մնացած օրերին՝ 1 մգ (երեկոյան)։ Օրական առավելագույն դեղաչափը կազմում է 6 մգ։ Հոդատապի նոպաների պրոֆիլակտիկայի համար 1 մգ երեկոյան՝ 3 ամսվա ընթացքում։ Պարբերական հիվանդության ընթացքում՝ ամիլոիդոզով բարդացման դեպքում կիրառվում է երկար ժամանակահատվածում՝ 5 տարի և ավելի, օրական 1-1,5 մգ դեղաչափով։

Կոլխիցինը միանում է բջիջների միկրոխողովակների տուբուլինի հետ և որպես արդյունք միկրոխողովակները քայքայվում են՝ նպաստելով քրոմոսոմային մուտացիաների առաջացմանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Colchine
  2. Кунах В. А. Геномная изменчивость соматических клеток растений // Биополимеры и клетка. — 1995. — Т. 11. — № 6.
  3. Griesbach, R. J. 2002. Development of Phalaenopsis Orchids for the Mass-Market. p. 458—465. In: J. Janick and A. Whipkey (eds.), Trends in new crops and new uses. ASHS Press, Alexandria, VA.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Колхициновые алкалоиды // Большая химическая энциклопедия. — Т. 2. — М: «Советская Энциклопедия», 1990.


Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]