Կալցիումի ֆոսֆատներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կալցիումի ֆոսֆատներ
Tricalcium phosphate.svg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգումկալցիումի ֆոսֆատներ
Քիմիական բանաձևCa3(PO4)
Ֆիզիկական հատկություններ
Մոլային զանգված310,177 ± 0,014 գ/մոլ գ/մոլ
Ջերմային հատկություններ
Տրոհման ջերմաստիճան1 670 °C
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Կալցիումի ֆոսֆատներ, ֆոսֆորական թթվի կալցիումական աղեր։ Գործնական նշանակություն ունեն օրթոֆոսֆորական թթվի աղերը՝ օրթոֆոսֆատները.

  1. Օրթոֆոսֆորական թթվի եռտեղակալված կալցիումական աղ՝ Ca3 (PՕ4)2, անգույն բյուրեղային նյութ է, բնության մեջ հանդիպում է ապատիտ կամ հիդրօքսիլապատիտ միներալի տեսքով։ Մտնում է ոսկրի բաղադրության մեջ։ Կիրառվում է ապակու, շաքարի, ատամի մածուկի ու փոշու արտադրության մեջ, ինչպես նաև անասունների և թռչունների կերաբաժնում։
  2. Օրթոֆոսֆորական թթվի երկտեղակալված կալցիումական աղ՝ CaHP04, անգույն բյուրեղային նյութ է։ Ստացվում է օրթոֆոսֆորական թթվի և կրաքարի փոխազդեցությամբ։ Կիրառվում է որպես ֆոսֆորական պարարտանյութ՝ պրեցիպիտատ անվամբ։
  3. Օրթոֆոսֆորական թթվի միատեղակալված կալցիումական աղ՝ Ca (H2P04)2, անգույն, խոնավածուծ բյուրեղներ են։ Կիրառվում է որպես պարարտանյութ։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի և լայն կիրառություն ստացած կալցիումի ֆոսֆատներն են՝{sfn|Ксензенко|1990}}

Կան նաև այլ ֆոսֆատներ, օրինակ, սուպերֆոսֆատներ, պոլիֆոսֆատներ, օպտիկական ապակիներում օգտագործվող ֆոսֆատներ և այլն[1]:

Ստացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արդյունաբերության մեջ դրանք հիմնականում ստացվում են ֆոսֆորի պարունակող (ֆոսֆորիտ և ապատիտ), օգտակար հանածոների վերամշակմամբ [2]:

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կալցիումի ֆոսֆատը հիմնականում օգտագործվում է որպես ֆոսֆատ պարարտանյութ: Բացի այդ, դրանք օգտագործվում են որպես սննդային հավելումներ, անասունների և թռչունների կերի համար հավելումներ, ինչպես նաև որպես հղկաթթուներ: Ֆոսֆատային հանքանյութերը օգտագործվում են նաև ֆոսֆոր և ֆոսֆորական թթու ստանալու համար[2][1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վ. Ի. Կսենզենկո, Դ. Ս. Ստասինևիչ, հոդված՝ Կալցիումի ֆոսֆատներ, հատոր 2, էջ 299

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Комиссарова Л. Н., Рюмин М. А.։ «Кальция фосфаты»։ Большая Российская Энциклопедия (ռուսերեն)։ Министерство культуры Российской Федерации։ Վերցված է 2019-03-08 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 185 CC-BY-SA-icon-80x15.png