Իրգիզ (գյուղ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
ղազ.՝ Ырғыз
ԵրկիրԿաղապար:Դրոշավորում/Ղազախստան, Ռուսական կայսրություն, ԽՍՀՄ
Հիմնադրված է1845 թ.
Բնակչություն5866 մարդ (2019)[1]
Փոստային ինդեքսներ030400
##Իրգիզ (գյուղ) (Աշխարհ)
Red pog.png

Իրգիզ (Ыргыз[2], ղազ.՝ Ырғыз), գյուղ Ղազախստանի Ակտյուբինսկի մարզի Իրգիզի շրջանում։ Իրգիզի շրջանի վարչական կենտրոնն է։

Գտնվում է Իրգիզ գետի ափին, Սմարա-Շիմկենդ М-32 ավտոճանապարհի մոտակայքում։

Գյուղի մոտակայքում է գտնվում տեղական օդային գծերի նույնանուն օդանավակայանը (լքվել է 1990-ականների վերջին, աշխատանքը վերսկսել է 2011 թվականին)[3]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1845 թվականին Օրսկից 335 վերստ հեռավորության վրա` Տաշքենդի փոստային ճանապարհով, Իրգիզ գետի աջ ափին` ավազոտ, բարձրադիր տեղանքում, տափաստանային սակավաբեր հողերի մեջ, կառուցվել է Ուրալյան ամրոցը։

1868 թվականին վերածվել է Տուրգայի մարզի գավառային քաղաքի։

1878 թվականին Իրգիզի բնակչությունը կազմում էր 922 մարդ (695 տղամարդ, 227 կին)[4]։

1879 թվականին բացվել է ռուս-ղրղզական երկամյա արական դպրոց` 50 աշակերտի համար[5]։

1881 թվականին Իրգիզի բնակչությունը կազմում էր 921 մարդ (695 տղամարդ, 226 կին)[6]։

1893 թվականին Իրգիզի բնակչությունը կազմել է 1523 մարդ, կային երկու ուղղափառ տաճարներ, երկամյա ռուս-ղազախական արական դպրոց (նաև ղազախական ինտերնատ), իգական միամյա քաղաքական ուսումնարան, քաղաքային հասարակական գրադարան, հրշեջային գումարտակ։ Իրգիզի մոտակայքում ստեղծվել է քաղաքային պուրակ, որում տնկվել են պտղատու և այլ ծառեր։ Ղազախները Իրգիզից գնում էին անասուններ (մասնավորապես՝ ուղտեր և ձիեր), որոնք հետո ուղարկվում էին Օրինբուրգ։ Փոխարենը քոչվորները կարող էին ձեռք բերել ռուսական արդյունաբերական ապրանքներ։

Գյուղից 22 կմ դեպի հարավ-արևելք գտնվում է Ալմաթա Տոբաբերգենուլայի դամբարանը, որը կառուցվել է 1886-1888 թվականներին Ժիգա անունով ժողովրդական արհեստավորի կողմից որպես Ալմաթա Տոբաբերգենուլի և նրա որդիների ընտանեկան հուշահամալիր։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչություն
Թվական Բնակիչների քանակ
1897 1542
1989 5420
1999 5329
2004 4974
2005 4876
2006 4847
2007 4847
2008 4828
2009 5410
2010 5500
2011 5555
2012 5580
2013 5642
2014 5693
2015 5730
2016 5742
2017 5751
2018 5787
2019 5866

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT305821
  2. «Актобе — Общая информация»։ Служба центральных коммуникаций при президенте РК։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-06-12-ին։ Վերցված է 2013-06-12 
  3. «Пристегнулись! Приземляемся в Иргизе». Актюбинская газета «Диапазон», 26.10.2011.
  4. Обзор Тургайской области за 1880 г. стр. 17 (23.11.2015, О. Г. Ярошенко)
  5. Обзор Тургайской области за 1880 г. стр. 26 (23.11.2015, О. Г. Ярошенко)
  6. Обзор Тургайской области за 1881 г. стр. 7 (23.11.2015, О. Г. Ярошенко)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]