Իշխան (եկեղեցի)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Իշխան (այլ կիրառումներ)
Իշխան (եկեղեցի)
Եկեղեցի

Եկեղեցին ներկայումս

ՏեղադրությունՏայք
ԱշխարհՏայք
ԿրոնադավանանքՀայ Առաքելական եկեղեցի Հայ Առաքելական եկեղեցի
Պատմություն
Հիմնադիր(ներ)Ներսես Գ Տայեցի
Ճարտարապետություն
Ակտիվ էոչ
Ճարտարապետ(ներ)Ներսես Գ Տայեցի
Ճարտարապ. ոճՀայկական
Կառուցման սկիզբ7-րդ դար
Կառուցման ավարտ630–ական թթ, վերակառուցվել է 9-11 դարերում
##Իշխան (եկեղեցի) (Թուրքիա)
Set01-church1.svg
##Իշխան (եկեղեցի) (Մեծ Հայք)
Set01-church1.svg
40°47′08″ հս․. լ. 41°44′49″ ավ. ե. / 40.78565° հս․. լ. 41.74698° ավ. ե. / 40.78565; 41.74698Կոորդինատներ: 40°47′08″ հս․. լ. 41°44′49″ ավ. ե. / 40.78565° հս․. լ. 41.74698° ավ. ե. / 40.78565; 41.74698
Իշխանի եկեղեցու արձանագրության հայատառ թվագրում

Իշխան, Իշխանի Սբ Աստվածածին, պատմական հայկական եկեղեցի Մեծ Հայքի Տայք նահանգի Իշխան գյուղում։ Գտնվում է Թորթում և Օլթի գետերի միախառնման վայրից ոչ հեռու։ Կառուցվել է VII դարում Ներսես Գ Տայեցի կաթողիկոսի կողմից, որը ծնունդով հենց Իշխան գյուղից էր։

Արաբական արշավանքների ընթացքում ավերված եկեղեցին վերականգնվել է 9-րդ դ. Սաբան Իշխանցու կողմից և վերաօծվել քաղկեդոնական ծեսով։ Վերանորոգված եկեղեցու վրայի արձանագրությունները վրացատառ են՝ պայմանավորված եկեղեցում վրացերեն ժամերգություններով և հոգևորականության ազգությամբ վրացի լինելով։ Վրացատառ արձանագրությունների կողքին մենք հանդիպում ենք հայատառ թվագրումներ, որոնք վկայում են գյուղի բնակչության հայկական լինելու վերաբերյալ։ Եկեղեցին որոշ ուսումնասիրողների կարծիքով ի սկզբանե եղել է զվարթնոցատիպ, հետագայում վերականգնման /վերանորոգման/ ժամանակ դարձել խաչաձև հիմքով կառույց։ Այսօր հայագիտության մեջ տիրապետող կարծիքի համաձայն, Իշխանը ի սկզբանե եղել է խաչաձև հիմքով և կենտրոնագմբեթ։ XI դարում վերակառուցվել է Վրաց Բագրատունի Բագրատ IV թագավորի կողմից։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]