Ինքնահրկիզում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տհիտ Կուանգ Դիկի ինքնահրկիզումը

Ինքնահրկիզում, բողոքի ձև[1] կամ ինքնասպանություն, որի ժամանակ մարդը ինքնակամ այրում է ինքն իրեն[2]: Ինքնահրկիզումը սովորաբար տեղի է ունենում հեղուկ նյութի կիրառման միջոցով (սովորաբար բենզին կամ կերոսին), որին հաջորդում է այրումը: Երբեմն ինքնահրկիզման են դիմում՝ այրելով գազի աղբյուրը[3]: Ինքնահրկիզման ամենահաճախ հանդիպող հանգամանքը հոգեկան հիվանդություններն են[4], և դրանք տեղի չեն ունենում հանրային վայրերում[3]:

Ինքնահրկիզումը որպես բողոքի ձև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1969 թվականի հունվարի 16-ին, բողոքելով Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպության զորքերի կողմից Չեխոսլովակիան օկուպացնելու դեմ, Պրահայի Վացլավի հրապարակում ինքնահրկիզվել է ուսանող Յան Պալախը:

Տիբեթում ինքնահրկիզումը քաղաքական բողոքի ընդունված ձև է, ընդդեմ չինական կառավարության գործողությունների[5]: Զանգվածային ինքնահրկիզումները սկսվել են 2009 թվականին: Երեք տարվա ընթացքում շուրջ 50 տիբեթցիներ դիմել են բողոքի այս ձևին: Չինաստանի իշխանությունները կարծում են, որ բողոքի այս ձևը ահաբեկչություն է, այդ իսկ պատճառով հաճախակի փակվում է դեպի Տիբեթ մուտքը՝ արտասահմանցի զբոսաշրջիկների համար: Վերջին անգամ դեպի Տիբեթ մուտքը փակվել է 2012 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, երբ Տիբեթի մայրաքաղաք Լհասայում ինքնահրկիզվել է երկու մարդ[6]: Պաշտոնական Պեկինը նաև մեղադրել է Դալայ Լամային, որ մինչ օրս չի դատապարտել այդպիսի գործողությունները: Ինքը՝ Դալայ Լաման հազվադեպ է մեկնաբանություններ տալիս այս խնդրի վերաբերյալ[7]:

Aquote1.png

«Ես միանգամայն վստահ եմ, որ, նա, ով զոհել է իր կյանքը, արել է այդ Բուդդայի ուսմունքի իրական մոտիվացիայով՝ մարդկանց բարօրության համար: Բուդդայական տեսանկյունից, նրանք իրականացրել են բարի գործ: Եթե նրանք նույն բանը արել են զայրույթի, ատելության պահին, ապա դա սխալ է: Սակայն դատապարտելը դժվար է: Ինչ էլ որ լինի, այս ամենը ցավալի է: Ողբերգական է:»

Aquote2.png


Ինքնահրկիզումը որպես ինքնասպանության մեթոդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինքնահրկիզումը հանդիսանում է չափազանց ցավոտ և հազվադեպ կիրառվող ինքնասպանության մեթոդ[8]: Ինքնահրկիզում իրականացնող անձինք երկար ժամանակ գտնվում են գիտակցության մեջ և տառապում են ինտենսիվ ցավի նոպաներից: Ժամանակակից բժշկությունը հնարավորություն է տալիս փրկելու ինքնահրկիզման դիմած բազմաթիվ մարդկանց, ովքեր, սակայն, ստիպված են ապրել մարմնական լուրջ վնասվածքներով և այլանդակված արտաքին տեսքով: Հանրային ինքնահրկիզման դեպքերի ժամանակ, այդտեղ գտնվող մարդիկ փորձում են հանգցնել կրակը: Ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզ է դարձել, որ 8 դեպքերից 1-ում հնարավոր է փրկել ինքնահրկիզվողին: Չնայած դրան, ինքնահրկիզվող անձանց միայն 30 %-ն է ողջ մնում, որը փրկման այդքան էլ բարձր ցուցանիշ չէ[9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Jan Palach - живые факелы
  2. Самосожжение // Толковый словарь русского языка / Под ред. Д. Н. Ушакова. — М.: Государственное издательство иностранных и национальных словарей, 1940. — Т. 4.
  3. 3,0 3,1 Fire deaths // Forensic Medicine: Clinical and Pathological Aspects. — Cambridge University Press, 2003. — P. 357.
  4. Burn Patients // Handbook of General Hospital Psychiatry. — Elsevier Health Sciences, 2010. — P. 385.
  5. Лента.ру
  6. Фонд «Сохраним Тибет»
  7. Журнал «Буддизм в России»
  8. Pounder Derrick։ «Lecture Notes in Forensic Medicine»։ էջ 13։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-04-18-ին։ Վերցված է 2013-04-08 
  9. Biggs Michael (2005)։ «Dying Without Killing: Self-Immolations, 1963–2002»։ in Diego Gambetta։ Making Sense of Suicide Missions։ Oxford University Press։ էջ 191–193։ ISBN 978-0-19-929797-9