Ժոզե Մարիու Վաշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ժոզե Մարիու Վաշ
José Mário Vaz 2014.jpg
 
Կուսակցություն՝ Աֆրիկյան կուսակցություն Գվինեայի և Կաբո Վերդեի անկախության համար
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Դավանանք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Ծննդյան օր դեկտեմբերի 10, 1957(1957-12-10)[1] (63 տարեկան)
Ծննդավայր Cacheu, Portuguese Guinea
Քաղաքացիություն Flag of Guinea-Bissau.svg Գվինեա Բիսաու
 
Ինքնագիր José Mário Vaz Assinatura de presidente da Guiné-Bissau.jpg

Ժոզե Մարիու Վաշ (նաև Ժոզե Մարիո Վաշ պորտ.՝ Jose Mario Vaz, դեկտեմբերի 10, 1957(1957-12-10)[1], Cacheu, Portuguese Guinea), քաղաքական և պետական գործիչ, Գվինեա Բիսաուի նախագահ (2014 թվականից)[2]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Կաշեու թաղամասի Կալեկվուսե արվարձանում: Գվինեա Բիսաուի անկախությունը ստանալուց կարճ ժամանակ անց նա մեկնել է նախկին մայրաքաղաք՝ ուսումնասիրել տնտեսությունը: 1982 թվականին աշխատել է Լիսաբոնում որպես փորձնակ՝ Պորտուգալիայի Բանկում[3]: Հայրենիք վերադառնալուց հետո անդամակցել է Աֆրիկյան Գվինեայի և Կաբո Վերդեի անկախության կուսակցությանը: 2004 թվականին ընտրվել է Բիսաուի մայրաքաղաքի քաղաքապետ։

2009 թվականի աշնանը երկրի նախագահի պաշտոնին է վերադարձել Մալամ Բաքայ Սանյան, որը նոր կառավարություն է ձևավորել, որում Ժոզե Մարիու Վաշը ստացել է ֆինանսների նախարարի պաշտոնը: Այդ պաշտոնում նա վաստակել է «25-րդ համարի մարդ մականունը»՝ այն բանի համար, որ առանց ուշացման, ամսից ամիս, ամսի 25-ին ծառայողներին պարտաճանաչ վճարում էին աշխատավարձերը[4]:

2013 թվականի փետրվարին Երկիր վերադառնալով՝ զինվորականների կողմից ձերբակալվել է 9 մլն եվրո անգոլական օգնություն հափշտակելու մեղադրանքով, բայց ազատ է արձակվել արդեն երեք օր անց[4]:

Նախագահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նա որոշել է մասնակցել 2014 թվականի ապրիլի 13-ին նշանակված նախագահական ընտրություններին:Առաջին փուլում զբաղեցրել է առաջին տեղը՝ ստանալով ձայների 40,9 %-ը և երկրորդ փուլ է դուրս եկել զինվորական Նունու Գոմես Նաբիանի հովանավորությամբ։ Երկրորդ փուլում մայիսի 18-ին ստացել է ձայների 61,9 %-ը[5][6]: Արդյունքները վիճարկելու Նաբիանի փորձերը ոչնչի չհանգեցրին և հունիսի 23-ին Վաշը ստանձնեց երկրի նախագահի պաշտոնը:

Նախագահի պաշտոնում երդումից մեկ շաբաթ անց Աֆրիկյան Գվինեայի և Կաբո Վերդեի անկախության կուսակցության առաջնորդ Դոմինգուշ Սիմոենշ Պերեյրույին (որը հաղթեց խորհրդարանական ընտրություններում) նշանակել է կառավարության նոր ղեկավար:

Սակայն երկրում շարունակում է խորանալ ճգնաժամը և վարչապետի հետ տարաձայնությունների ուժեղացման պատճառով 2015 թվականի օգոստոսի 20-ին Քաղաքացիական կառավարմանն անցնելուց հետո նրանց պարտականությունների բաշխման հարցի շուրջ Պերեյրուի կառավարությունը լուծարվեց[7]: Նոր վարչապետ Է դարձել Բակիրո Դյան, սակայն նրա թեկնածությունը դժգոհություն է առաջացրել իշխող կուսակցության որոշ անդամների շրջանում, որոնք իրենց կողմնակիցներին կոչ են արել բողոքի ակցիաներ անցկացնել մայրաքաղաքի փողոցներում: Այդ կապակցությամբ արդեն 20 օր անց նշանակվել է նոր վարչապետ՝ Կառլոս Կորեյան, որը մինչ այդ երեք անգամ զբաղեցրել է այդ պաշտոնը 1991-1994, 1997-1998 և 2008 թվականներին[8]: Սակայն այս կառավարությունը կես տարուց ավելի գոյություն է ունեցել. 2016 թվականի մայիսի 12-ին այն լուծարվեց:

Երկար խորհրդակցություններից և ձգձգումներից հետո մայիսի 27-ին երկրի նոր վարչապետ է դարձել Բակիրո Դյան[9]:

2016 թվականի հոկտեմբերին ԷԿՈՎԱՍ-ի մասնակցությամբ հակամարտող կողմերի միջև ստորագրվել է Կոնակրիայի համաձայնագիր, որը ենթադրում է, որպես հակամարտության լուծման հիմք, վարչապետի թեկնածության համաձայնեցում, որը կբավարարի բոլորին: Համաձայնագիրը, սակայն, չկատարվեց նախագահի կողմից, որն արդեն նոյեմբերին ՊԱԻԳԿ-ից նշանակեց նոր «չհամաձայնեցված» վարչապետի՝ Էմբալին[4]:

Էմբալը շարունակում էր մնալ վարչապետ մինչև 2018 թվականի հունվար. այս ամբողջ ընթացքում Վաշի վրա ճնշումներ են գործադրվել ԷԿՈՎԱՍ-ի կողմից: Վերջապես կառավարությունը պաշտոնանկ արվեց, իսկ հունվարի 31-ին նշանակվեց նոր վարչապետ՝ Արթուր Սիլվան, որի թեկնածությունը նույնպես համաձայնեցված չէր ընդդիմության հետ: Սիլվայի նշանակման մասին հայտարարությունից անմիջապես հետո ԷԿՈՎԱՍԸ հայտարարել է ճգնաժամի բորբոքման համար պատասխանատու քաղաքական գործիչների և պաշտոնյաների դեմ անհատական պատժամիջոցներ սահմանելու մտադրության մասին:Պատժամիջոցները սահմանվել են Վաշի շրջապատից 19 մարդու նկատմամբ, սակայն ցուցակում հենց նախագահ չի եղել: Միայն 2018 թվականի ապրիլին, նախագահի դեմ անձնական պատժամիջոցներ կիրառելու սպառնալիքներից հետո, կառավարության ղեկավար նշանակվեց կոմպրոմիսային թեկնածու՝ նախկինում արդեն վարչապետի պաշտոնը զբաղեցրել է 2005-2007 թվականներին Արիստիդիշ Գոմիշը[4]:

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժոզե Մարիու Վաշը ամուսնացած է և ունի երեք երեխա:

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]