Ենիսեյ (գետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ենիսեյ (գետ)
Beldir.jpg
Մեծ Ենիսեյի և Փոքր Ենիսեյի միախառնման վայրը Կիզիլ քաղաքի մոտ
Enisey.png
Բնութագիր
Երկարություն 3487
Ավազանի մակերես 2 580 000 կմ²
Ավազան Կարայի ծով
Ջրի ծախս 19800
Ջրահոսք
Ակունք Փոքր Ենիսեյի և Մեծ Ենիսեյի միախառնման վայր
 · Ակունքի տեղակայում Տիվա
 · Բարձրություն 3300 մ
 · Կոորդինատներ 51°43′42.7″ հս․ լ. 94°27′18.3″ ավ. ե. / 51.728528° հս․. լ. 94.455083° ավ. ե. / 51.728528; 94.455083
Գետաբերան Կարայի ծով
 · Գետաբերանի տեղակայում Կարայի ծով
 · Կոորդինատներ 71°49′46.9″ հս․ լ. 82°42′57.8″ ավ. ե. / 71.829694° հս․. լ. 82.716056° ավ. ե. / 71.829694; 82.716056Կոորդինատներ: 71°49′46.9″ հս․ լ. 82°42′57.8″ ավ. ե. / 71.829694° հս․. լ. 82.716056° ավ. ե. / 71.829694; 82.716056
Տեղակայում
Հոսող հոսքեր Աբական գետ[1][2], Kas River, Sym River, Yeloguy, Turukhan River, Mana River, Kan River, Անգարա, Bolshoy Pit, Պոդկամեննայա Տունգուսկա, Q2439081? և Ստորին Տունգուսկա
Ջրի մարմիններ Sayano–Shushenskoye Reservoir և Krasnoyarsk Reservoir
Երկիր Մոնղոլիա Մոնղոլիա
Ռուսաստան Ռուսաստան
Երկրամաս Տուվա, Կրասնոյարսկի երկրամաս, Խակասիա, Իրկուտսկի մարզ, Բուրյաթիա, Անդրբայկալ երկրամաս
Ջրահավաք Yenisei basin

Ենիսեյ (ռուս.՝ Енисей), գետ Մոնղոլիայում, Ռուսաստանում (Տուվա, Կրասնոյարսկի երկրամաս, Խակասիա, Իրկուտսկի մարզ, Բուրյաթիա, Անդրբայկալի երկրամաս)։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ենիսեյ գետը սկիզբ է առնում Փոքր Ենիսեյի և Մեծ Ենիսեյի միախառնման վայրից և թափվում է Կարայի ծով։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 3300 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Կիզիլ, Շագոնար, Սայանոգորսկ, Մինուսինսկ, Աբական, Դիվնոգորսկ, Կրասնոյարսկ, Սոսնովոբորսկ, Ժելեզնոգորսկ, Ենիսեյսկ, Իգարկա, Դուդինկա քաղաքները և Չերյոմուշկի, Մայնա, Շուշենսկոյե, Ուստ-Աբական, Նովոսյոլովո, Բերյոզովկա, Ատամանովո, Կազաչինսկոյե, Տուրուխանսկ, Կուրեյկա, Ուստ-Պորտ, Կարաուլ բնակավայրերը։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումն առաջացել է գետի էվենկերեն Իոանեսի անվանումից, որը բառացի նշանակում է «մեծ ջուր, գետ»։ Տուվայի Հանրապետության սահմաններում կոչվում է Վերին Ենիսեյ (տուվիներեն՝ Ուլուգ֊Խեմ, բառացի՝ «մեծ գետ»)։[3]

Հիդրոգրաֆիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ենիսեյ գետի երկարությունը կազմում է 3487 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 2580000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 19800 մ3։

Վտակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ենիսեյ գետի վտակներն են ձախից՝ Խեմչիկ, Կանտեգիր, Աբական, Կեմ, Կաս, Սիմ, Դուբչես, Ելոգույ, Տուրուխան, Փոքր Խետա, Մեծ Խետա, Տանամա, Գրյազնուխա, աջից՝ Ուս, Կեբեժ, Տուբա, Սիդա, Սիսիմ, Մանա, Կան, Անգարա, Մեծ Պիտ, Պոդկամեննայա Տունգուսկա, Բախտա, Ստորին Տունգուսկա, Կուրեյկա, Խանտայկա, Դուդինկա գետերը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Абакан // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз—Ефрон, 1890. — Т. I. — С. 11.
  2. А. Л. К. Абаканъ // Энциклопедический лексиконСПб.: 1835. — Т. 1. — С. 8.
  3. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»