Դև (դիցաբանություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Դև, հայկական դիցաբանության մեջ բարի կամ չար ոգի[1]: Դիցաբանության մեջ, լեգենդներում, հեքիաթներում նկարագրվում է, որպես հսկա` մեծ գլխով և կավե կճուճի կամ ամանի չափ աչքերով: Դևի կերպարում հաճախ միավորված են կենդանիների հատկություններ[2]: Դևերը լինում են ինչպես բարի, այնպես էլ չար: Բոլոր դևերը բաժանվում են երկու խմբի` սև և սպիտակ, ընդ որում գույնը միշտ չէ, որ համապատասխանում է բնավորությանը: Լեգենդներում կախարդները դևին մարդու մարմնի մեջ մտցնելու հատկությամբ էին օժտված[3]:

Բարի դևերից են արալեզներն ու ուվականները, չարերից` ալքերը, այսերը, վիշապները: Որոշ ոգիներ մարդկանց նկատմամբ չեզոք դիրքորոշում ունեն: Դևերը տարբերվում են իրենց կերպարանքով, օրինակ` պարիկները կարող են ունենալ ինչպես գեղեցիկ կնոջ, այնպես էլ ավերակներում ապրող ավանակի կերպարանք[2]:

Հովհաննես Թումանյանի «Եդեմական ծաղիկ» հեքիաթում դևը դրախտի ծաղկի պահապանն էր:

«Սասնա ծռեր» էպոսում Մեծ Մհերը Սպիտակ դևից ազատում է գեղեցկուհի Արմաղանին ու ամուսնանում նրա հետ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Վ. Ա. Թաշչյան (2007). Եդեմական ծաղիկը և հայկական այլ զրույցներ. Marshall, Bonnie C. (trans.). Libraries Unlimited. էջեր 27. ISBN 9781591583677. 
  2. 2,0 2,1 Անանիկյան, 2010
  3. K. Ishkol Kerovpian: Mythologie der vorchristlichen Armenier. In: Hans Wilhelm Haussig (Hrsg.): Götter und Mythen der kaukasischen und iranischen Völker (= Wörterbuch der Mythologie. Abteilung 1: Die alten Kulturvölker. Band 4). Klett-Cotta, Stuttgart 1986, ISBN 3-12-909840-2, S. 109