Գհուկի վանք (Բոլորահար, Արզական)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Կոորդինատներ: 40°31′33″ հս․. լ. 45°11′09″ ավ. ե. / 40.525856° հս․. լ. 045.185760° ավ. ե. / 40.525856; 045.185760

Գհուկի վանք
Եկեղեցական համալիր «Գհուկի վանք» (Բոլորահար).JPG
Հիմնական տվյալներ
Տեսակվանք
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՏեղագրությունՀայաստան Արզական, Կոտայքի մարզ, ՀՀ
ԹեմԿոտայքի թեմ
Ժառանգության կարգավիճակմշակութային հուշարձան Հայաստանում[1]
Ճարտարապետական նկարագրություն
Հիմնադրված13-րդ դար
Կոորդինատներ: 40°31′33.081600099991″ հս․ լ. 45°11′8.7360001000069″ ավ. ե. / 40.52585600002777255° հս․. լ. 45.185760000027777039° ավ. ե. / 40.52585600002777255; 45.185760000027777039{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page

Գհուկի վանք, Բոլորահար, Հայ Առաքելական եկեղեցի Կոտայքի մարզի Արզական գյուղից 3-4 կմ հյուսիս-արևմուտք, երկու սարերի միջև ձգվող ձորի վերին մասում, խիտ անտառի մեջ։ Ընդգրկված է Արզականի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանական համալիրից պահպանվել է միայն կիսավեր եկեղեցին, որը թվագրվում է 13-14-րդ դարերով։ Այն զույգ որմնամույթերով գմբեթասրահ կառույց է։ Եկեղեցին երեք կողմերից, բացի հյուսիսայինից, թաղված է հողի և քարակույտերի մեջ։ Արևելյան կողմում կիսաշրջանաձև խորանն է, երկու կողմերում՝ ավանդատներ։ Բեմի շարվածքը իրականացվել է հետագայում՝ խաչքարերի բեկորներով։ Միակ մուտքն արևմտյան կողմից է։ Եկեղեցու հյուսիսարևելյան կողմում կողք-կողքի շարված են մի քանի խաչքարերի պատվանդաններ։ Շրջակայքում կան ամբողջական և կոտրված խաչքարեր։

Հուշարձանից կես կիլոմետր հյուսիս-արևելք, սարալանջի վրա գտնվում է վանքի գերեզմանոցը, որտեղ նշմարվում են շինության (հավանաբար մատուռի) մնացորդներ։

Գհուկի եկեղեցին առանձնանում է չափազանց հարուստ վիմագիր արձանագրություններով, որոնք փորագրված են եկեղեցու ներսի բոլոր պատերին, որմնամույթերի կողերին, ավանդատների մուտքերի վերնամասերում, որոնց թիվը հասնում է մոտ երեք տասնյակի։ Ուսումնասիրություն է կատարել վիմագրագետ Գ. Սարգսյանը և հրատարակել է դրանք։

Գհուկի վանքը հայկական հուշարձաններից ամենաքիչ ուսումնասիրվածներից է։ Մատենագիտության մեջ հուշարձանի մասին հիշատակություններ չկան, թեև ժամանակին բավական մեծ վանք է եղել, ունեցել է վանական միաբանություն[2]։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Առաքելյան Բ., Կարախանյան Գ., Գառնի III, 1949-1956 թթ. Պեղումների արդյունքները, Երևան, 1962։
  • Պետրոսյան Հ.,, Գառնին 9-14-րդ դարերում, Երևան, 1988։
  • Սարգսյան Գ., Մայրավանք, Էջմիածին, 1958, N 4։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]