Արգուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արգուն
Shatili valley.jpg
Բնութագիր
Երկարություն148 կիլոմետր
Ավազանի մակերես3390 կմ²
Ջրի ծախս45,6 մ³/վ
 · Գետաբերանի տեղակայումSunzha River?
 · Կոորդինատներ
Հոսող հոսքերՇաթիլի, Մեշեխի, Andaki?, Q4137845?, Q4152452?, Q4160898?, Q4219582?, Q4448473? և Sharo-Argun?
ԵրկրամասՌուսաստան[1]
ՋրահավաքTerek River Basin?

Արգուն (չեչեներեն՝ Чӏаьнтий-Орг, վրաց.՝ არღუნი), գետ Հյուսիսային Կովկասում՝ Վրաստանի և Ռուսաստանի տարածքներում, Սունժայի (Թերեք գետի ավազան) աջ վտակը[2]։

Գետանվան ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգուն (չեչեներեն՝ Орга) չեչեներեն նշանակում է նեղ խոր կիրճ, խոռոչ («ark, arg» լեռնային չեչեներեն նշանակում է «գետ»)։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գետի երկարությունը 148 կմ է[3], ավազանի մակերեսը՝ 3390 կմ²[3]։ Միջին թեքությունը 17,63 մ/կմ է։ Ջրի միջին ծախսը 45,6 մ³/վ է։ Սնուցումը խառն է։ Արգունը ամբողջապես չի սառցակալում։

Սկիզբ է առնում Մեծ Կովկասյան լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերի սառցադաշտերից։ Վերին հոսանքներում՝ մինչև Շարոարգուն գետին միախառնվելը, պատմականորեն կոչվում է Չանթի Արգուն։

Ապա մինչև հարթավայր հասնելը (այսպես կոչված «Արգունյան դարպասներ» (Կողմնային կովկասյան լեռնաշղթա)) գետը հոսում է լեռնիայի Չեչնիայի Արգունյան կիրճով, որը գետի վտակների մոտ գրեթե անտառապատ չէ, իսկ ցածում գրեթե ամբողջապես պատված է անտառներով[4]։ Իր մեջ ընդունում է բազմաթիվ լեռնային վտակներ, որոնցից ամենամեծը՝ Շարոարգուն գետը միանում է Արգունին անմիջապես «դարպասների» մոտ։ Արգունի և նրա վտակների ավազանի լեռնային մասը լեռնային Չեչնիայի արևմտյան մասն է կազմում՝ Իտում-Կալինսկի և Շատոյսկի շրջաններ։ Այս շրջանի համարվում է չեչենների առաջին բնակավայրերից մեկը և բնութագրվում է հնագույն բազմաթիվ աուլների ավերակներով՝ ավանդական աշտարակային տիպի կառույցներով։

Հարթավայր հասնելուց հետո Արգունը մինչև Սունժու թափվելը հոսում է Չեչնիայի Գրոզնենսկի և Շալինսկի շրջանների միջև։

Գետի ստորիան հոսանքում է գտնվում Արգուն քաղաքը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 GEOnet Names Server — 2018.
  2. «Аргун»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  3. 3,0 3,1 Կաղապար:ГВР
  4. «Чанты-Аргун»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]