Ամոդիաքին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ամոդիաքին
Amodiaquine.svg
Քիմիական բանաձևC₂₀H₂₂ClN₃O
Մոլային զանգված355,145 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Դասակարգում
PubChem2165
EINECS համար201-669-3
SMILESCCN(CC)CC1=C(C=CC(=C1)NC2=C3C=CC(=CC3=NC=C2)Cl)O
ЕС201-669-3
ChEBI2080
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Ամոդիաքին դեղ՝ մալարիայի բուժման համար, ներառյալ չբարդացած արևադարձային (տրոպիկական) մալարիան[2][3]։ Նպատակահարմար է օգտագործել Արտեսունատի հետ զուգակցված՝ ռեզիստենտությունից խուսափելու համար[2]։ Խորհուրդ չի տրվում կանխել մալարիան, քանի որ կա ռիսկ հազվագյուտ, բայց լուրջ կողմնակի ազդեցությունների առաջացման[2]։

Ամոդիաքինի կողմնակի ազդեցությունները կարող են լինել ամենափոքրից մինչև չափավոր արտահայտված և նման են քլորոքինի կողմնակի ազդեցություններին[3]: Հազվադեպ կարող են դիտվել լյարդի ախտահարումներ և ցիտոպենիաներ (արյան բջիջների ցածր մակարդակ)[2]։ Դեղի մեծ դոզայի ընդունման դեպքում կարող են դիտվել գլխացավեր, տեսողական խնդիրներ, ուշաթափություն, սրտի կանգ[2]։ Դեղը երկար տարիներ համարվում էր անվտանգ հղիների համար, չնայած չէին իրականացված ծավալուն, ռանդոմիզացված որևէ հետազոտություն[4]։ Ամոդիաքինը 4-ամինաքինոլինից կազմված միացություն է կապված քլորոքինի հետ[2]։

Ամոդիաքինը առաջին անգամ արտադրվել է 1948 թվականին[5]։ Այն գտնվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղացանկի մեջ, որպես առողջության համար ամենաանհրաժեշտ և անվտանգ դեղերից մեկը[6]։ 2014 թվականի դրությամբ մեծածախ վաճառքի արժեքը մեկ դեղաչափի համար կազմում է 0,01 ԱՄՆ դոլար[7]։ Չնայած հասանելի չէ Միացյալ Նահանգներում[8], լայնորեն կիրառվում է Աֆրիկայում[2][9]:

Բժշկական կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամոդիաքինը անփոխարինելի դեղամիջոց է հատկապես Աֆրիկայում՝ մալարիայի կոմբինացված բուժման համար[10]: Այն հաճախ կիրառվում է արտեսունատի հետ համակցված չբարդացած արևադարձային (Plasmodium falciparum) մալարիայի դեպքում[11]: Ամոդիաքինը ազդում է նաև քլորոքին-կայուն արևադարձային մալարիայի շտամների վրա[12]:

Կողմնակի ազդեցություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կան տեղեկություններ բարձրացած տոքսիկ ազդեցության վերաբերյալ այն մարդկանց լյարդի վրա, ովքեր ունեն ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ վարակ և կիրառում են Զիդովուդին կամ Էֆավիրենց,այդ պատճառով խորհուրդ է տրվում, որպեսզի այս մարդիկ խուսափեն Ամոդիաքինի կիրառումից[11]:

Հղիության ժամանակ կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ այսօր տանդոմիզացված մեծածավալ որևէ հետազոտություն չի իրականացվել, որը կփաստեր հղիության ժամանակ կիրառման անվտանգության մասին, բայց դա չի կասեցնում նրա օգտագործումը[13]։ 2009թվականին հայտնի The Lancet բժշկական պարբերականում լույս տեսած հոդվածում 32 հղի կանայք էին դիտարվել, որոնք կիրառել են ամոդիաքին 0,6գ միանվագ կամ 5 մգ/կգ շաբաթական դեղաչափ։ Նրանցից ոչ մեկի մոտ տոքսիկությոն չէր արձանագրվել[14]։ Որպես բուժում կիրառումը հակացուցված չէ, բայց որպես քիմիոպրոֆիլատիկ միջոց ամոդիաքինի կիրառումը խորհուրդ չի տրվում[15]։

Ֆարմակոկինետիկա և ֆարմակոգենետիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լյարդում ցիտոքրոմ p450-ի միջոցով վեր է ածվում հիմնական մետաբոլիտի՝ N-դեզէթիլամոդիաքինի: Ամոդիաքին օգտագործողների մեջ հայտնաբերվել է մի քանի հազվադեպ, բայց լուրջ կողմնակի ազդեցություններ կապված CYP2C8 ալելի տարբերակների հետ: CYP2C8*1 բնութագրվում է որպես վայրի ալել, որը դրսևորում է ընդունելի անվտանգության պրոֆիլ, երբ CYP2C8*2, *3 and *4 ալելները դրսևորում են մի շարք ՙՙվատ նյութափոխանակային՚՚ ֆենոտիպեր: Ամոդիաքինի արդյունավետությունը ավելի ցածր և տոքսիկությունը ավելի բարձր է այն մարդկանց մոտ, որոնց օրգանիզմում Ամոդիաքինի մետաբոլիզմը վատ է ընթանում[16]: Արևելյան Աֆրիկայում մալարիայով հիվանդ պացիենտների շրջանում անց են կացվել հետազոտություններ CYP2C8 ալելի տարածվածության ուսումնասիրման համար և պարզվել է, որ տարբերակային ալելները ունեն մեծ տարածվածություն այդ պոպուլյացիայում[17]: Հետազոտված բնակչության շուրջ 3.6%-ի մոտ գրանցվել է Ամոդիաքինով բուժման նկատմամբ ցածր պատասխան կամ բուժման նվազ արդյունավետություն: Այս տեղեկությունը օգտակար է դեղազգոնության ծրագրերի մշակման համար Արևելյան Աֆրիկայում, և տալիս է կարևոր կլինիկական պատկերացում հակամալարիային պրեպարատների կիրառման արդյունավոտթյան մասին՝ CYP2C8 բարձր հաճախականությամբ տարածաշրջաններում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 amodiaquine
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Nair A, Abrahamsson B, Barends DM, Groot DW, Kopp S, Polli JE, Shah VP, Dressman JB (December 2012)։ «Biowaiver monographs for immediate release solid oral dosage forms: amodiaquine hydrochloride»։ Journal of Pharmaceutical Sciences 101 (12): 4390–401։ PMID 22949374։ doi:10.1002/jps.23312 
  3. 3,0 3,1 Olliaro P, Mussano P (2003)։ «Amodiaquine for treating malaria»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD000016։ PMC 6532704 ։ PMID 12804382։ doi:10.1002/14651858.CD000016 
  4. Tagbor HK, Chandramohan D, Greenwood B (November 2007)։ «The safety of amodiaquine use in pregnant women»։ Expert Opinion on Drug Safety 6 (6): 631–5։ PMID 17967151։ doi:10.1517/14740338.6.6.631 
  5. Profiles of Drug Substances, Excipients and Related Methodology (անգլերեն)։ Academic Press։ 1992։ էջ 45։ ISBN 9780080861166։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-08-ին 
  6. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված է օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  7. «Amodiaquine»։ International Drug Price Indicator Guide։ Վերցված է 4 December 2015 
  8. «Amodiaquine»։ Livertox։ Արխիվացված է օրիգինալից 27 November 2016-ին։ Վերցված է 27 November 2016 
  9. Centers for Disease Control (CDC). (12 April 1985)։ «Revised recommendations for preventing malaria in travelers to areas with chloroquine-resistant Plasmodium falciparum.»։ MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report 34 (14): 185–90, 195։ PMID 3156271 
  10. Kerb Reinhold, Fux, Morike, Kremsner, Gil, Gleiter, Schwab (2009)։ «Pharmacogenetics of antimalarial drugs: effect on metabolism and transport»։ Lancet Infectious Diseases 9 (12): 760–774։ PMID 19926036։ doi:10.1016/S1473-3099(09)70320-2 
  11. 11,0 11,1 Guidelines for the Treatment of Malaria - 2nd Edition։ World Health Organization։ 2010։ էջ 33։ ISBN 9789241547925 
  12. Pubchem։ «amodiaquine | C20H22ClN3O - PubChem»։ pubchem.ncbi.nlm.nih.gov։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-10-29-ին։ Վերցված է 2016-10-28 
  13. Tagbor Harry K., Chandramohan Daniel, Greenwood Brian (2007-11)։ «The safety of amodiaquine use in pregnant women»։ Expert Opinion on Drug Safety 6 (6): 631–635։ ISSN 1744-764X։ PMID 17967151։ doi:10.1517/14740338.6.6.631 
  14. Thomas Florence, Erhart Annette, D'Alessandro Umberto (2004-04-04)։ «Can amodiaquine be used safely during pregnancy?»։ The Lancet Infectious Diseases (English) 4 (4): 235–239։ ISSN 1473-3099։ PMID 15050942։ doi:10.1016/S1473-3099(04)00974-0 
  15. Masson Elsevier։ «Affections tropicales et grossesse»։ EM-Consulte (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 2020-02-22 
  16. Elyazar Iqbal, Hay, Baird (April 2011)։ Malaria Distribution, Prevalence, Drug Resistance, and control in Indonesia։ Advances in Parasitology 74 (74)։ էջեր 41–175։ ISBN 9780123858979։ PMC 3075886։ PMID 21295677։ doi:10.1016/B978-0-12-385897-9.00002-1 
  17. Roederer Mary, Mcleod, Juliano (2011)։ «Can pharmacogenetics improve malaria»։ Bulletin of the World Health Organization 89 (11): 838–845։ PMC 3209725։ PMID 22084530։ doi:10.2471/BLT.11.087320