Ալբինոնիի Ադաջիո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ալբինոնիի Ադաջիո (Ադաջիո սոլ մինոր), Ռեմո Ջիազոտտոյի ստեղծագործությունն է, որը առաջին անգամ հրապարակվել է 1958 թվականին։

Ջիազոտտոյի պնդմամբ պիեսը իրենից ներկայացնում է Թոմազո Ալբինոնիի երաժշտության մի հատվածի վրա հիմնված ստեղծագործություն։ Իսկ Ալբինոնիի ստեղծագործությունը նա գտել է Դրեզդեն քաղաքում գտնվող Սաքսոնիայի գրադարանի ավերակների վրայից (գրադարանը ավերակների էր վերածվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, դաշնակիցների ավիացիայի ռմբակոծման արդյունքում)։ Ռեմո Ջիազոտտոն Ալբինոնիի մասին առաջին գիտական կենսագրությունը հրապարակել է 1945 թվականին։ Գտնված ստեղծագործության հատվածը, համաձայն հրապարակված կենսագրական գրքի ներածության, պարունակում էր բասային պարտիա և երկու հատված առաջին ջութակի պարտիայից, 6 տակտ ընդհանուր տևողությամբ։

Պիեսի առաջին հրատարակումը վերնագրված էր հետևյալ կերպ. «Ռեմո Ջիազոտտո, Ադաջիո սոլ մինոր լարայինների և երգեհոնի համար, Թոմազո Ալբինոնիի թեմայի երկու հատվածների և թվայնացված բասի հիման վրա» (իտալ.՝ Remo Giazotto: adagio in sol minore per archi e organo su due spunti tematici e su un basso numerato di Tomaso Albinoni

Գրաքննադատների տեսանկյունից, այս պիեսը բարոկկո ոճից և մասնավորապես Ալբինոնիի ոճից տարբերվում է։ 1998 թվականին հայտնի երաժշտագետ և Լյուներբուրգյան համալսարանի պրոֆեսոր Վուլֆ Դիտեր Լուգերտը Ֆոլկ Շյուտցի հետ համահեղինակել է մի հոդված, որը հրապարակվել է «Praxis des Musikunterrichts» ամսագրում։ Հոդվածում քննարկվել է «Ադաջիո»-ի հեղինակման հարցերը և մասնավորապես Սաքսոնիայի գրադարանում նրանց պնդմամբ չկա և երբեք չի հայտնաբերվել Ալբինոնիի նմանատիպ ստեղծագործություն, այսինքն տվյալ պիեսը Ջիազոտտոյի միստիֆիկացիայի արդյունք է[1]:

«Ադաջիո» ստեղծագործությունը համարվում է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի ամենատարածված երաժշտական կատարումներից մեկը։

2000 թվականին ռուս անիմատոր Գարրի Բարդինի ղեկավարությամբ ստեղծվեց «Ադաջիո» մուլտֆիլմը, որի տևողությունը 10 րոպե է և ամբողջ մուլտֆիլմի ընթացքում հնչում է Ադաջիո երաժշտությունը (Լյուբլյանա քաղաքի Ռադիո սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ, 1979 թվականի ձայնագրություն)[2][3]:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որքան էլ որ Թոմազո Ալբինիոնին վայելում էր մեծ համբավ ու հանրաճանաչություն կենդանության օրոք, մահից հետո նրա անունը շատ արագ մոռացության մատնվեց՝ կրկնելով Անտոնիո Վիվալդիի և Յոհան Սեբաստիան Բախի ճակատագիրը: Բայց եթե վերջիններիս ստեղծագործությունները հայտնաբերվեցին ու հրապարակվեցին 19-րդ դարում, ապա Ալբինիոնիի անունը երկար ժամանակ հայտնի էր միայն երաժշտագետների նեղ շրջանակին և հին շրջանի երաժշտության սիրահարներին: Այսպես շարունակվեց մինչև 20-րդ դարի կեսը, ինչպես տեսանք:

Դժվար է տալ այս ստեղծագործության բնութագիրը, քանի որ նրա մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել: Ջիազոտտոն ենթադրում է, որ սա երեք մասից բաղկացած սոնատի դանդաղ հատվածն է: Ապա նրան թվում է, որ սա եկեղեցական ստեղծագործություն է, ուստի նրանում պետք է հնչի նաև երգեհոն: Եվ հենց այդպես էլ «Ադաջիո»-ն առաջին անգամ ի հայտ եկավ՝ ստեղծագործություն երգեհնի և լարային նվագարանների համար:

«Ադաջիո»-յին բնորոշ սգերգի երանգի պատճառով այս ստեղծագործությունը հաճախ հնչում է թաղման արարողությունների ժամանակ: Բայց իրականում սա բնավ էլ կորստի և հուսահատության մասին երաժշտություն չէ, այլ անսահման մեծ և աներեր սիրո, որը տածել է կոմպոզիտորի երկրպագու Ռեմո Ջիազոտտոն՝ զոհաբերելով իր հեղինակությունը, հրաժարվելով փառքից ու պատվից: Եվ այդ զոհաբերությունը լսվում է «Ադաջիո»-յի ամեն մի հնչյունի մեջ: Չի կարելի ասել, թե Ջիազոտտոն մշակել կամ վերականգնել է Ալբինիոնիի ստեղծագործությունը: Նրա աշխատանքին ավելի համապատասխանում է «ստեղծագործել» արտահայտությունը: Կարծես ճակատագրի հեգնանք լիներ, որ հենց այս ստեղծագործության հայտնաբերմամբ 20-րդ դարի կեսերին վերածնվեց Ալբինիոնիի փառքը՝ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո: Ներկայում այն շատ հանրածանոթ ստեղծագործություն է, որի մեղեդու հիման վրա նույնիսկ գրվել են երգեր՝ տարբեր լեզուներով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Wulf Dieter Lugert und Volker Schütz. Adagio à la Albinoni. // Praxis des Musikunterrichts, No.53 (Februar 1998). — S. 13-22.
  2. Գարրի Բարդինի պաշտոնական կայքը
  3. Մուլտֆիլմը youtube կայքում

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]