Աբդուլա Ավլոնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աբդուլա Ավլոնի
Ծնվել էհուլիսի 12 (24), 1874
ԾննդավայրՏաշքենդ, Turkestan General Governorate, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էօգոստոսի 25, 1934(1934-08-25) (60 տարեկան)
Մահվան վայրՏաշքենդ, Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
ԳերեզմանBotkin Street Cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of Uzbekistan.svg Ուզբեկստան և Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրող, մանկագիր և դրամատուրգ
ԱշխատավայրՈւզբեկստանի ազգային համալսարան

Աբդուլա Ավլոնի (ռուս.՝ Авлони, Абдулла, հուլիսի 12 (24), 1874, Տաշքենդ, Turkestan General Governorate, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 25, 1934(1934-08-25), Տաշքենդ, Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), հայտնի ուզբեկ գրողը, որը գրել է երեխաների համար, դրամատուրգ, մանկավարժ և լուսավորիչ, որը մեծ ներդրում է ունեցել ուզբեկական ժամանակակից դպրոցի զարգացման համար:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աբդուլա Ավլոնին ծնվել է 1878 թվականին, Տաշքենդում: Սովորել է մեդրեսեին կից դպրոցում:

Նա ջադիդական շարժման առաջնորդներից էր, որը 19-րդ դարի վերջին տարածվել է նաև ռուս մուսուլմանների շրջանում: Աբդուլա Ավլոնին ուզբեկ երեխաների համար նոր մեթոդական դպրոցներ ստեղծելու առաջատարներից մեկն էր: Գրել է դասագրքեր և ձեռնարկներ այդ դպրոցների համար:

1907 թվականին հրատարակել է «Շուխրատ» ուզբեկական թերթը:

1913 թվականի վերջին Ա. Ավլոնին Տաշքենդում կազմակերպել է Ուզբեկստանի առաջին թատերախմբերից մեկը՝ «Թուրքեստան» անունով, որը գոյատևել է մինչև 1917 թվականի փետրվար ամիսը:

Խորհրդային շրջանում նա Ուզբեկստանում կրթության ակտիվ գործիչներից մեկն էր: Դասավանդել է, գրքեր ու պիեսներ գրել ուզբեկական թատրոնի համար:

Տաշքենդում Ուզբեկստանի ազգային համալսարանի կազմավորումից հետո անմիջապես ձևավորվել է ուզբեկերենի ուսուցման խումբ[1], որում ընդգրկված էր 20 մարդ: Ա. Ավլոնին ուզբեկ մի խումբ այլ լուսավորիչների հետ դասավանդել է այնտեղ[2]:

Աբդուլա Ավլոնին մահացել է 1934 թվականի օգոստոսի 25-ին, Տաշքենդում և թաղվել է Բոտկինյան գերեզմանատանը:

Տաշքենդում՝ «Խամիդ Օլիմջան» մետրոյի բազմաբնակարան շենքի բնակարաններից մեկում է գտնվում Աբդուլա Ավլոնիի հիշատակի սենյակը, որտեղ այն տեղափոխվել է Ավլոնիի ապրած տան փլուզումից հետո:

2013 թվականի փետրվարի 17-ին Տաշքենդում սպանվել է Աբդուլա Ավլոնիի դուստրը՝ ենթադրաբար` կողոպտման նպատակով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Այդ ժամանակ այն կոչվել է «թյուրքական» խումբ
  2. Դասերն անց են կացրել. Բուրխան Խաբիբը, Ուսման Խոջաևը, Իբրահիմ Տահրին, Խոդի Ֆայզին, Ահմադ Ֆայզին, Ադբուլա Ավլոնին

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]