Վիքիփեդիա:Ողջույն, նորեկներ
Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Այս էջով մենք՝ Հայերեն Վիքիփեդիայի մասնակիցներս, ողջունում ենք ձեզ այս կայքում։ Այստեղ կփորձենք մի քանի խոսքով նկարագրել թե`
- ինչ է իրենից ներկայացնում Վիքիփեդիան,
- ինչպես օգտվել
- ինչպես դուք կարող եք աջակցել կայքին, դառնալով նախագծի մասնակից
(Առավել հակիրճ ինֆորմացիայի համար այցելեք Առաջին քայլեր էջը)
Խնդրում ենք ի նկատի ունենալ, որ Վիքիփեդիան (և առավել ևս Հայերեն Վիքիփեդիան) անընդհատ գտնվում է զարգացման վիճակում, ինչի պատճառով նյութերի բացակայությունը պետք է ընդունվի ոչ թե որպես թերություն այլ՝ զարգացման խրախուսանք և նախագծին ձեր աջակցության կոչ։
Միացե՛ք մեզ, և եկեք հայալեզու հանրամատչելի հանրագիտարան կառուցենք միասնական ուժերով։
Բովանդակություն |
[խմբագրել] Կարճ նկարագրություն
Վիքիփեդիան հանրագիտարան է, որն գրվում է միասնական ուժերով իր ընթերցողների կողմից։ Այն օգտագործում է ցանցային կայքի հատուկ ձև, որն կոչվում է վիքի՝ համահեղինակության գործը հեշտացնելու համար։ Բազմաթիվ մարդիկ անընդհատ բարելավում են Վիքիփեդիան կատարելով նորանոր խմբագրումներ, որոնք բոլորն էլ հաշվառվում են էջի փոփոխությունների պատմության մեջ և վերջին փոփոխությունների մատյանում։ Անվայել խմբագրումները սովորաբար շատ կարճ ժամանակում հեռացվում են, իսկ կրկնակի չարաշահողները կարող են արգելափակվել կայքում խմբագրումներ կատարելուց։
Նկատու՞մ եք այս էջի վերնամսում գտնվող «խմբագրել» կոճակը։ Վիքիփեդիայում դուք կարող եք էջերը խմբագրել նույնիսկ առանց գրանցվելու։ Այս նախագծում խրախուսվում է համարձակությունը հոդվածները խմբագրելիս, ուստի կոչ ենք անում ձեզ առանց կաշկանդվածության փոփոխել կամայական հոդվածը այնպես ինչպես հարկ եք համարում ընդհանուր որակի բարելավվման համար։ Ստորև կբացատրենք թե ինչպես կատարել խմբագրումներ Վիքիփեդիայում։
[խմբագրել] Ինչո՞ւ և ինչպե՞ս գրանցվել
Ինչու
Գրանցվելով՝ դուք կունենաք էլ ավելի բազմազան հնարավորություններ նախագծին մասնակցելու համար։ Օրինակ` չարաշահումների կանխման համար էջերի վերանվանումը թույլատրվում է միայն գրանցված մասնակիցներին, ինչպես նաև նկարների բեռնավորումը։ Ունենալով ձեր Wikiանունը (Մասնակցի անունը, մականունը) նաև կօգնի այլ մասնակիցներին ձեզ ճանաչելու համար և ձեզ նաև կտա այլ մասնակիցների հետ խորհրդակցելու հնարավուրություն և նախագծի սահմաններում տեղի ունեցող քվեարկություններին մասնակցելու իրավունք։
Ինչպես
Գրանցվելու համար սեղմեք էկրանի վերևի աջ մասում գտնվող «Մտնել / Գրանցվել» կոճակը, բացվող էջում մուտքագրեք՝
- Մասնակցի անունը
- Գաղտնաբառը
- Գաղտնաբառի կրկնությունը
- Էլեկտրոնային փոստի հասցեն
Ապա սեղմեք «Ստեղծել նոր մասնակցային հաշիվ» կոճակը, որը ձեզ կգրանցի կայքում Ձեր նիքով և գաղտնագրով։ Ամեն անգամ գրանցվելուց հետո մտնելուց կարող եք մտնել նույն էջը և գրելով Ձեր նիքն ու գաղտնագիրը սեղմել «Մտնել» կոճակը, որը Ձեզ՝ արդեն գրանցված անդամին, կճանաչի, կամ նշելով «Հիշել իմ մուտքագրված տվյալները» նշանաթուփը կազատվեք ամեն ագամ մտնելու և գրանցվելու անհրաժեշտությունից, քանի որ ամեն անգամ մտնելով կայք՝ ավտոմատ կերպ կգրանցվեք։
[խմբագրել] Միայն Յունիկոդ (Unicode)
Կայքի ծրագրային պահանջներով, հայերենը անհրաժեշտ է մուտքագրել նշանատառերի Յունիկոդ (Unicode) կոդավորմամբ։ Իհարկե տարբեր Օպերացիոն Համակարգերում ստեղնաշարային մուտքագրումը կատարվում է տարբեր մեխանիզմներով, այս պատճառով ձեր յուրահատուկ դեպքում հայերեն գրելու ձևերին ծանոթանալու համար այցելեք հայերենի մուտքագրման ձեռնարկ։
[խմբագրել] Լրացում
Հայերեն գրելու լավագույն ձևը Windows-2000/XP/Vista-ի բազմալեզուեան սպասարկումը գործարկելն է։ Այցելէք http://www.armtown.com/writearmenian.php, որպէսզի ստանաք ցուցումներ (անգլերէնով կամ ռուսերէնով) թէ ինչպէս անել դա։
[խմբագրել] Արևելահայերեն թե՞ Արևմտահայերեն
Արդի հայերենը ճյուղավորված է Արևելահայերենի և Արևմտահայերենի, որոնցից յուրաքանչյուրը համարվում է գրական լեզու աշխարհով մեկ ցրված տարբեր հայ համայնքներում։ 20-րդ դարի սկզբում Խորհրդային Հայաստանում կատարվել են հայերեն լեզվի ուղղագրության բարեփոխումներ, որոնք մինչ ներկայիս չեն ընդունվել սփյուռքում։ Եվ չնայած հայերեն Վիքիփեդիայի մասնակիցների նպատակն է նպաստել բոլոր հայերենին տիրապետող անձանց համար հանրագիտարանի ստեղծմանը, լեզվի այս ճյուղավորումները բազմաթիվ անբավարարվածությունների տեղիք կարող են հանդիսանալ։ Այսօրվա դրությամբ հայերեն Վիքիփեդիան մեծամասնորեն գրված է ներկայիս Հայաստանի Հանրապետությունում գրական համարվող հայերենով (Արևելահայերեն, ուղղագրական բարեփոխումներով) սրան տիրապետող ակտիվ մասնակիցների մեծամասնության պատճառով։ Սակայն, եթե դուք տիրապետում եք արևմտահայերենին կամ արևելահայերենի նախաբարեփոխման ուղղագրությանը, ապա կոչ ենք անում ձեզ ամեն դեպքում մասնակցել նախագծին և նույնիսկ նպաստել այս հարցի լուծմանը։
[խմբագրել] Ինչպես հոդված մուտքագրել
Օրինակ՝ Ձեր առջև հայերեն Վիքիփեդիայի գլխավոր էջն է, որտեղ գրված է "Ողջույն...և այլն, և այլն", փոքր ինչ ներքեւում կտեսնեք "Հանրագիտարան" բառը, որի ներքո գտնվում է կայքի բոլոր հայերեն հոդվածները, այնտեղ հոդվածները բաժանված են խմբերի` Տրանսպորտ, Խոհարարություն, Բժշկություն և այլն: Մտնելով որևիցէ խումբ ձեր առջև բացվում է այդ խմբում եղած բաժինների կամ հոդվածների ցանկը, եթե այդպիսիք կան, այստեղ դուք ինքներդ կարող եք ավելացնել հոդված կամ բաժին, օրինակ` "Երաժշտություն" խմբում դուք ավելացնում եք "Դասական" անունով բաժին, եթե այդպիսին չկա, որում տեղադրում եք "Արամ Խաչատրյան" անունով հոդվածը, որի մեջ տեղադրում եք արդեն հդվածի տեքստը:
[խմբագրել] Նույնը քայլ առ քայլ
- Քայլ 1. սեղմեք այն խումբը, որում ուզում եք հոդված, կամ բաժին կառուցել,
- Քայլ 2. բաժնի էջը բացվելուց հետո գտեք էջի վերևի մասում "edit" կոճակը, որը ձեզ կտանի այդ էջի ձևափոխման ռեժիմ:
- Քայլ 3. Ձևափոխման ռեժիմի էջում կտեսնեք մուտքագրման պատուհան իր գործիքներով, պատուհանում կարող եք ավելացնել հոդված կամ բաժին:
- Քայլ 4. Բաժին ավելացնելու համար պատուհանում գրեք ձեր բաժնի անունը, բայց քանի-որ պետք է այնպես կառուցել բաժինը, որպեսզի այն "քլիք" անելուց մուտք գործի մի այլ պատուհան,
- Քայլ 5. բաժնի անվան աջ և ձախ մասերում պետք է ավելացնել սիմվոլներ, որոնք տեսնելու համար սեղմեք այս էջի edit կոճակը, և տեսեք թե ինչպես է գրված "Դասական Երաժշտություն" կոճակը`
Դասական Երաժշտություն
իսկ գրվում է սա "edit"-ի մեջ այսպես`
[[Դասական Երաժշտություն]]
"edit" էջի ներքևի մասում կան երկու կոճակներ առաջինը` "Save page", երկրորդը` "Show preview": "Save page" կոճակը պահպանում է արդեն ձեր կոմից մուտքագրված տեքստը և աշխատեցնում իրական սայթում, իսկ "Show preview" կոճակը ցույց է տալիս ձեր կողմից կառուցված հոդվածի կամ կոճակի պատրաստի տեսքը, որպեսզի դուք պահպանելուց և աշխատացնելուց առաջ տեսնեք այն իրական սայթի պայմաններում և ուղղեք կամ փոփոխեք այն նախքան save անելը, մի խոսքով ցանկացած նյութ մուտքագրելուց հետո պետք է save արվի "Save page" կոճակով: Այսպիսով դուք կկառուցեք "Դասական Երաժշտություն " կոճակ, որին սեղմելով, այցելուն կմտնի տվյալ բաժնի էջը: Այնուհետեվ ձեզ հնարավոր է պետք է նաև hint այսինքն բացատրական տեքստ այդ կոճակի համար, օրինակ երբ մկնիկը կանգնեցնում եք կոճակի վրա, բայց չեք սեղմում, ապա առաջանում է մի փոքրիկ պատուհան, որի մեջ գրված է ինչ-որ բացատրական տեքստ այդ կոճակի վերաբերյալ, մի խոսքով hint-ը կառուցվում է այսպես`
Դասական Երաժշտություն
իսկ գրվում է սա "edit"-ի մեջ այսպես`
[[բնութագրող տեքստ, այսինքն hint| Դասական Երաժշտություն]]
Ինչևէ այն բոլոր համակարգիչները, որոնց վրա դրված չե Windows XP MUI (Multilingual), չեն կարողանա այդ բացատրական տեքստը նորմալ հայերեն տառերով ցույց տալ, այլ կերևա սիմվոլների քաոտիկ շարան, այնպես որ հաճախ կամ բաց են թողնում hint գրելը թողնելով միայն հասարակ կոճակը, ինչպես արդեն ցույց տվեցի, կամ ել գրում են բացատրական տեքստը անգլերենով:
Բաժնում կարող եք արդեն նույն սկզբունքով ավելացնել հոդվածի անունը, օրինակ` "Երաժշտություն" խմբի "Դասական Երաժշտություն" բաժնում նույնատիպ "edit" կոճակի օգնությամբ ձևափոխման էջի պատուհանում գրելով "Արամ Խաչատրյան" հոդվածի անունը.
Արամ Խաչատրյան
իսկ գրվում է սա "edit"-ի մեջ այսպես`
[[Արամ Խաչատրյան]]
այնուհետև մտնելով նույն կերպ "Արամ Խաչատրյան"-ի մեջ գրել կամ արդեն գրված հոդվածը paste անել պատուհանում:
[խմբագրել] Ինչպես ձևավորել
Սկսենք հոդվածի անունից, այն պետք է լինի տեղեկատվական տեքստի տառերից ավելի մեծ և մուգ, օրինակ`
Այս "ֆոկուս"-ը հասկանալու համար տեսեք ինչպես է գրված "Արամ Խաչատրյանը"`
==Արամ Խաչատրյան==
Այն հավասարի նշանները, որոնք "Արամ Խաչատրյան" բառի աջ և ձախ մասերում են, տալիս են այդ բառին վերոհիշյալ տեսքը, իսկ անվանումից հետո գրվում է առանց որևէ նշանի և տվյալ հոդվածի ինֆորմացիոն տեքստը մնում է հասարակ, նորմալ տեսքով, ահա և վերջ, ունենք հաստ տառերով հոդվածի անուն:
Կա նաև այսպիսի ֆոկուս, որը նկատելի, բայց ոչ հոդվածի անվան նման հաստեցնում է տեքստի մեջ ինչ-որ բառ, ասենք ուզում ենք հոդվածի մեջ գրված ինչ, որ մարդու անունը հաստացնենք, օրինակ`
Առնո Բաբաջանյանը
գրվում է ահա այսպես`
'''Առնո Բաբաջանյանը'''
[խմբագրել] Ինչպես նկար տեղադրել
Նկարներ և ձայնային ֆայլեր մուտքագրելու համար դուք պետք է լինեք կայքի գրանցված անդամ, դրա համար պետք է գրանցվել։ Նկարներ և ձայներ մուտքագրելու համար մուտք գործելուց (log in) հետո, նայեք էկրանի ձախ մասում գտնվող գործողությունների ցանկի ամենաներքևի մասում տեղադրված "toolbox" բաժնում «Բեռնել ֆայլ» հղումը։ Սեղմելով՝ ձեր առջև կբացվի ֆայլ ներմուծելու (upload) պատուհանը: "Browse" կոճակով կկարողանաք ձեր համակաչգչի միջից գտնելով ձեր նախնտրած նկարը, ընտրել այն և սեղմել "ok", չմոռանաք նաև նշել "I affirm that the copyright holder of this file agrees to license it under the terms of the Wikipedia Copyright" (ես հավաստում եմ որ այս ֆայլի հեղինակը համաձայն է արտոնել Wikipedia-ի հեղինակային իրավունքի պայմաններին համապատասխան) հարցումը, որից հետո միայն սեղմել ներքևի "Upload file" (ներմուծել ֆայլը) կոճակը, որը վերջնականապես կուղարկի ձեր ընտրած նկարը կայքի բազա։
Հիմա նկարը կայքի բազայում է, որը պետք է տեղադրենք մեր արդեն պատրաստի հոդվածի մեջ, դրա համար հոդվածի "edit" ռեժիմի մեջ մենք պետք է գրենք հրաման, որը մեր "wiki.png" նկարը (wiki.png-ն իմ նկարի անունն է, ձեր նկարների անունները հենց այդ ֆայլերի անուններն են) տեղադրում է այս հոդվածի մեջ, ահա այսպես՝
[[Image:wiki.png|70px]]
Նկարները կարող են լինել "thumb", այսինքն կոճակ նկարներ, որոնց սեղմելիս բացվում է նկարի մեծ տեսակը, կամ ոչ "thumb" նկարներ, որոնք կոճակ չեն հանդիսանում: Նկարը "thumb" կառուցելու համար անում ենք այսպես`
[[Image:wiki.png|thumb|70px]]
Իսկ հիմա ուզում ենք փոխել նկարի չափը, որը կատարվում է այսպես`
[[Image:wiki.png|70px]]
[[Image:wiki.png|100px]]
տեսեք հրամանների տարբերությունը, որտեղ մեկ նկարի համար գրված է 70px, իսկ մյուսը, որը բնականաբար ավելի մեծ է. գրված է 100px:
Հիմա տեսնենք թե ինչպես պետք է տեղադրել նկարը էջի աջ, ձախ, կամ կենտրոնական մասերում`
[[Image:wiki.png|70px|left]]
[[Image:wiki.png|70px|center]]
[[Image:wiki.png|70px|right]]
ահա և վերջ, ունենք բազային գիտելիքներ նկարը հոդվածի մեջ տեղադրելու գործում։
Հոդվածներ մշակելու մասին ավելի խորը, մանրամասն տեղեկության համար տես այստեղ։
