Սնուկեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Սնուկեր
Snooker table selby.JPG
Մարմին Սնուկերի Համաշխարհային Ասոցիացիա
Առաջին 1874-1875
Գրանցված է 1890
Թիմ չկա
Սեռ Արական, Իգական; առանձին առաջնություններ
Կարգավիճակ Անհատական, գնդակով խաղ
Օլիմպիական խաղեր չի եղել
Գնդերի դիրքը սնուկերում խաղից առաջ

Սնուկեր (անգլ.՝ snooker), բիլիարդ խաղի տեսակ։ Դասվում է գնդապարկով բիլիարդի տեսակների շարքում: Առավելապես տարածված է Մեծ Բրիտանիայում։

20-րդ դարի վերջից սկսած սնուկեր խաղը ձեռք է բերել հանրաճանաչություն և ներկայումս արդեն լայնորեն տարածված է աշխարհով, մասնավորապես Եվրոպաական երկրներում, Չինաստանում և Ավստրալիայում։ Գլխավոր մրցաշարը Սնուկերի աշխարհի առաջնությունն է, որն անցկացվում է ամեն տարի։ Առաջին առաջնությունն անցկացվել է 1926 թվականի վերջին - 1927 թ. սկզբին Բիմինգհեմում։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը առաջնությանը մասնակցում էին բրիտանացիներ և ավստրալիացիներ։

Պատմություն[խմբագրել]

Երեք գնդակով փուլի պատկերազարդումը 19-րդ դարում Թյուբինգեն, Գերմանիա

Սնուկերը իր ժամանակակից տեսքով ծագել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։[1] Բիլիարդը եղել է բրիտանական բանակի սպաների հայտնի գործունեություն շրջանում, որոնք տեղակայված էին Հնդկաստանում, և մշակվել են ավելի ավանդական Բիլիարդի խաղերի տարբերակները։ Առաջին տարբերակը, մշակվել է Ջաբալփուլում սպաների կողմից 1874-1875 թվականներին անկարգություն ժամանակ,[1] սկզբում ավելացվել է գունավոր 4 գնդակները, բայց 1890 թվականին գնդակների թիվը դարձավ 6։[2]

Խաղի կանոներ[խմբագրել]

Սնուկերը երկու կարմիր գնդակով
Գնդակները խառնելու ստանդարտ օրինակ

Խաղի սկզբում խաղի սեղանում պետք է լինի 15 կարմիր գնդակ, բուրգի դասավորվածությությամբ, և 6 գունավոր գնդակ, որոնցից յուրաքանչյուրը պետք է գտնվի գծանշման վրա։ Սպիտակ գնդակը (թելադրիչը) օգտագործվում է բոլոր գունավոր գնդակները հարվածելու համար։ Խաղացողները պետք է գցեն կարմիր և գունավոր գնդակները գնդապարկի մեջ։ Եթե հարվածից հետո չնկավ ոչ-մի կարմիր գնդակ, ապա խաղահերթը տրվում է հակառակորդին, հակառակորդը կարմիր գնդակը գցելուց հետո պետք է հարվածի գունավոր գնդակներին։ Խաղացողը եթե կարմիր գնդակին հարվածում է, սակայն ընկնում է գունավոր գնդակ ապա խաղացողից հանվում է միավոր՝ գցածի չափով։ Հաղթում է այն խաղացողը ով, ավելի շատ կվաստակի միավորներ։ Եթե խաղացոները (բոլոր գնդակները գցելուց հետո) ունենում են հավասար միավորներ, ապա լինում է սևով վերախաղարկում: Եթե հակառակորդը խախտում է թույլ տալիս և սերիան սկսող խաղացողի համար դիրքը լավ չէ ապա խաղը կարող է տալ խախտում թույլ տված հակառակորդին։

Գնդակի «գները»՝

  • կարմիր գնդակ — 1 միավոր,
  • դեղին գնդակ — 2 միավոր,
  • կանաչ գնդակ — 3 միավոր,
  • շագանակագույն գնդակ — 4 միավոր,
  • կապույտ գնդակ — 5 միավոր,
  • վարդագույն գնդակ — 6 միավոր,
  • սև գնդակ — 7 միավոր։

Ամենաշատ միավորների քանակը մեկ սերիայում — 147 (առանց «ազատ գնդակի») և 155 («ազատ գնդակով»)։

Բառարան[խմբագրել]

  • Թելադիչ, սպիտակ գնդակը, որով պետք է հարվածել գունավոր գնդակներին:
  • Բրեյկ, անդադար գնդակների սերիական գցում:
  • Կիքս — կիով թելադրիչին անհաջող հարված:
  • Ֆրեյմի վերախաղարկում՝
    • Րե-ռաք — ֆրեյմի վերախաղարկում սնուկեր իրավիճակից,
    • Սևով վերախաղարկում (անգլ.՝ re-spot black) — խաղացողները բոլոր գնդակները գցելուց հետո ունենում են հավասար միավորներ, նշանակվում է լրացուցիչ սև գնդակ, առաջին խաղացողը չգցելու դեպքում և երկրորդ խաղացողի գցելու դեպքում հաղթում է երկրորդ խաղացողը, եթե երկու խաղացողները գցում են կամ վրիպում, ապա սևով վերախաղարկումը շարունակվում է այնքան մինչև խաղացողներից մեկը վրիպի:
  • Ֆոլ (կամ տուգանք) — խաղահերթի ժամանակ կանոնների խախտում: Երբ խաղահերթի ժամանակ խաղացողը խախտում է կանոնները նրանից հանվում է 4-ից 7 միավոր:
  • Ֆրեյմ — սնուկերում մեկ պարտիա:
  • Ֆրեյմ-բոլ — գնդակը, որը գցելով խաղացողը վաստակում է ավելի շատ միավոր, քան պոտենցիալ սեղանի վրա կա: Եվ միայն այդ գնդակից հետո խաղացողը վիպելով հակառակորդը կարող է սնուկերից հետո բացասական բալանսը շտկել:
    • Մատչ-բոլ — ֆրեյմ-բոլ, որով խաղացողը հաղթում է ամբողջ խաղը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 Maume, C."Sporting Vernacular 11. Snooker", The Independent, 26 April 1999, (Retrieved 25 February 2007)
  2. Shamos, Mike (1993), The Complete Book of Billiards. ISBN 0-517-20869-5

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]