Մղոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մղոն (լատ.՝ mille passuum` «հազար քայլ» բառից), երկարության միավոր։ Տարածված է միավորների ազգային ոչ մետրական համակարգերում և օգտագործվում է հիմնականում ծովային գործում։ Մղոնի մեծությունը, որ հավասար է միջօրեականի I աղեղի երկարությանը, տարբեր երկրներում տարբեր է՝ կախված տեղանքի աշխարհագրական լայնությունից և տատանվում է 0,58 կմ-ից (Եգիպտոս) մինչե 11,2 կմ (հին չեխական մղոն) սահմաններում։ Մեծ Բրիտանիայում ծովային մղոնը = 1,853184 կմ, ցամաքային կանոնադրական մղոնը = 1,609344 կմ (կիրառվում է նաև ԱՄՆ-ում)։

Աշխարհագրական մղոնը (գերմանական) հավասար է հասարակածի 1/15° = 7,4204 կմ։ Հին հռոմեական մղոնը (միլիարիում)= 1,481 կմ։ Հին և վաղ միջնադարյան հայկական, հռոմեական-փիլետերյան (փոքրասիական) և պարսկական մղոնը = 1,598 կմ։ Ուշ միջնադարում հայ մատենագրության մեջ օգտագործված մղոնը 1,852 կմ է։ Արաբական մղոնը = 1,9176 կմ։ Հին ռուսական մղոնը = 7,4676 կմ։ Աստվածաշնչում հիշատակվող մղոնը = 1479,5 մ։

Բազմաթիվ երկրներում կիրառվում է միջազգային ծովային մղոնը, որն ըստ Միջազգային հիդրոգրաֆիական կոնֆերանսի (1929) որոշման, հավասար է 1,852 կմ՝ միջօրեականի I աղեղի միջին երկարությանը։

Գրականություն[խմբագրել]

  • Մանանդյան Հ., Կշիռները և չափերը հնագույն հայ աղբյուրներում, Ե., 1930։
  • Նույնի, Երատոսթենեսի ստադիոնը և պարսից ասպարեսը, Ե., 1934։
  • Культура раннефеодальной Армении, Е. 1980, էջ 326-355
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png