Հունական այբուբեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ժամանակակից հունարեն այբուբենը

Հունական այբուբեն, մ.թ.ա. մոտ IX դարում փյունիկյան բաղաձայնական գրի հիման վրա ձևավորված առաջին հնչյունական գիրը, որ ներառում է նաև ձայնավորների համակարգը։ Նախնական աջից ձախ գրությանը հաջորդել է պարուրաձև (բուստրոֆեդոն, հուն. «եզան շրջադարձ»), ապա` մ.թ.ա. 4 դարում հաստատվել է ձախից աջ գրությունը։ Հունական հնագույն գրավոր հուշարձանները (մ.թ.ա. 8-9 դդ.) գտնվել են Եգեյան ծովի հարավային կղզիներում։ Հնագույն հունական գրի արևելյան տարբերակի վրա Հոնիայում ձևավորվել է դասական հունական գիրը, որը մ.թ.ա. 403-ին պաշտոնականացվել և աստիճանաբար դարձել է միակ գրային համակարգը ամբողջ Հունաստանի համար։ Հունական դասական այբուբենն ունի 24 տառ (17 բաղաձայն, 7 ձայնավոր)։

Հայկական այբուբենն ստեղծելիս Մեսրոպ Մաշտոցն այլ այբուբենների հետ միաժամանակ ուսումնասիրել է հունական այբուբենը, ղեկավարվել նրա սկզբունքներով. դրանցից են հայկական այբուբենի անջատ. բնույթը, աջընթաց գրությունը, տառերի դասավորությունը։ Դրա ապացույցն է նաև մի քանի տառերի ակնհայտ նմանությունը հունական տառերին, ւ-ի և ու երկնիշ տառի առկայությունը հունարենի նմանողությամբ և այլն։ Հունական գիրը հիմք է ծառայել նաև այլ այբուբենների ստեղծման համար։

Գրականություն[խմբագրել]

  • Լոուկոտկա Չ., Գրի զարգացումը, Երևան, 1955
  • Истрин В.А., Возникновение и развитие письма, Москва, 1965 (ռուսերեն)


Հունական այբուբեն Flag of Greece.svg

ΑΒΓΔΕΖΗΘΙΚΛΜΝΞΟΠΡΣΤΥΦΧΨΩ

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png