Հայելային նեյրոններ
Այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք բարելավել հոդվածը՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում և ավելացնելով դրանց հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ |
Հայելային նեյրոնները նեյրոնների տեսակ են, որոնք արտահայտում են և օրգանիզմի շարժումը և գործողության դիտարկումը մեկ այլ օրգանիզմին նմանակելով։ Այսպիսով հայելային նեյրոնները օգնում են նմանակել մեկ այլ օրգանիզմի վարքագիծը և հասկանալ զգացմունքները։ Այս նեյրոնները ուղղակիորեն նկատվում են պրիմատների նյարդային համակարգում։ Թռչուններն ունեն նմանակող ռեզոնանս և նյարդաբանական տվյալներ, ինչը վկայում է այս կամ այն աստիճանի արտացոլման համակարգի մասին։ Մարդու գլխուղեղի հայելային համակարգի ֆունկցիան դարձել է բազմաթիվ հետազոտությունների կիզակետ։ Ճանաչողական նյարդաբանները և հոգեբանները համարում են, որ այն ապահովում է ընկալման և նմանակման ֆիզիոլոգիական մեխանիզմը։ Նրանք համաձայն են, որ հայելային նեյրոնները կարևոր են հասկանալու համար մյուս մարդկանց գործողությունները և ձեռք բերել նոր հմտություններ նմանակման շնորհիվ։
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Makak_neonatal_imitation.png/220px-Makak_neonatal_imitation.png)
Ուսումնասիրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1980-ից 1990 թվականներին Պարմայի համալսարանի նյարդաֆիզիոլոգներ Ջակոմո Ռիզոլատին[1], Ջուզեպե դի Պալեգրինոն, Լուչիանո Ֆոգասին և Վիտորիո Գալլեսեն մակակա կապկի գլխուղեղում տեղադրեցին էլեկտրոդներ, որպեսզի ուսումնասիրեն ձեռքի և բերանի գործողություննեը կարգավորող նեյրոնները։ Փորձի ընթացքում հետազոտողները պետք է հետևեին թե ինչպես է կապիկը փորձում ուտել մրգերը։ Նրանք նկատեցին, որ որոշ նեյրոններ ակտիվանում են, երբ կապիկը նայում է մարդու միրգ վերցնելը, այնուհետև կրկնում նույնությամբ գործողությունը։ Հետագա փորձերն ապացուցեցին, որ գլխուղեղի ստորին ճակատային և ստորին արտաքին նեյրոնների 10% -ն ունեն «հայելային» հատկանիշներ։ 2002 թվականին Քրիստիան Քեյսերսը հրապարակեց, որ մարդու և կապկի հայելային համակարգը պատասխանում է նաև ձայնային ազդանշաններին։
Մարդ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հաճախ անհնարին է հետազոտել գլխուղեղի մեկուսի նեյրոնները, այդ իսկ պատճառով մեծ մասամբ մարդու հայելային նեյրոնների գործառույթները համարվում են անուղղակի։ Գլխուղեղի ֆունկցիոնալ մագնիսա-ռեզոնանսային պատկերը ցույց է տալիս, որ մարդու գլխուղեղի ստորին ճակատային և վերին գագաթային մասերը ակտիվ են, երբ մարդը կատարում է գործողություն և հետևում է մեկի այլ անձի գործողությունը կատարելիս։ Սա ապացուցեց, որ գլխուղեղի այդ մասերը պարունակում են հայելային նեյրոններ և ընդունվեցին որպես մարդու հայելային նյարդային համակարգ։ Հետագա փորձերը ցույց տվեցին, որ նույնիսկ մասնակի շրջաններում, որոնք պարունակում են բազմաթիվ վոքսելներ, մեծացնում են իրենց ակտիվությունը դիտելու և գործողությունների կատարման ժամանակ։
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Gray728.svg/220px-Gray728.svg.png)
Նեյրոֆիզիոլոգիական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ գլխուղեղի ակտիվությունը, միմիկայի մեկնաբանման և կենսաբանական միջնորդությամբ ընկալման պակասուրդները մատնանշում են պատճառահետևանքային կապ ստորադաս ճակատային կեղևի և վարքագծի միջև։ Հայելային նեյրոնները գտնվում են հավելյալ շարժուն շրջաններում և միջին քունքային կեղևում։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Когда тебя понимают,Эксперт On-line
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հայելային նեյրոններ» հոդվածին։ |
|