Ֆինանսների կառավարում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Ֆինանսական մենեջմենթից)
Ֆինանսներ
BilleteiNTER II.jpg
Հանրային ֆինանսներ

Միջազգային ֆինանսներ
Պետական բյուջե
Տեղական բյուջե


Մասնավոր ֆինանսներ

Կորպորատիվ ֆինանսներ
Տնային տնտեսությունների ֆինանսներ
Կազմակերպության բյուջե


Ֆինանսական շուկա

Դրամական շուկա
Արժույթի շուկա
Արժեթղթերի շուկա
Ֆոնդային բորսա
Ժամկետային շուկա


Ֆինանսական գործիքներ

Բյուջե
Բյուջետային հաշվառում
Հարկեր
Ֆինանսավորում
Ֆինանսական պլանավորում
Ֆինանսական ակտիվներ
Պահումներ  • Արժույթ  • Դրամ
Արժեթուղթ
Ֆինանսական գործակիցներ
Ֆինանսական մենեջմենթ
Ֆինանսական վերահսկողություն


Ֆինանսական ինստիտուտներ

Արժութային խորհուրդ
Կենտրոնական բանկ
Բանկ
Ոչ բանկային վարկային կազմակերպություն
Վարկային կոոպերատիվ
Ապահովագրական ընկերություն
Վարկային կազմակերպություն
Վարկային հիմնադրամ
Հեջ ֆոնդ
Փոխադարձ հիմնադրամ
Կենսաթոշակային հիմնադրամ
Ղեկավար կազմակերպություն
Պետական գանձարան


Ֆինանսական իրավունք


Ֆինանսների կառավարում, կառավարման համակարգ, որն ուղղված է ֆինանսական ռեսուրսների և դրանց շարժի կառավարմանը։ Ինչպես մյուս կառավարման համակարգերը՝ ֆինանսական կառավարումը ևս իրագործվում է պլանավորման, կազմակերպման, մոտիվացիայի և վերահսկողության հիմնական գործառույթների իրականացմամբ։

Դերը[խմբագրել]

Ֆինանսական կառավարման դերը որոշակի նպատակի իրականացմանն ուղղված ակտիվների ձեռքբերումը, ֆինանսավորումը և կառավարումն է։ Կազմակերպություններում ֆինանսական կառավարումն իրականացվում է երկու ուղղությամբ՝

  • առկա ֆինանսական ռեսուրսների տնօրինում (ակտիվների կառավարում).
  • անհրաժեշտ ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավում (պասիվների կառավարում)։

Ակտիվների կառավարման շրջանակներում ֆինանսական կառավարումը կարող է լուծել հետևյալ խնդիրները.

  • ակտիվների օպտիմալ կառուցվածքի ձևավորում,
  • շրջանառու միջոցների արդյունավետ օգտագործում,
  • ապրանքանյութական արժեքների և ֆինանսական ռեսուրսների օպտիմալ հարաբերակցության ապահովում։

Պասիվների կառավարումը վերաբերում է ոչ միայն ֆինանսական ռեսուրսների աղբյուրների որոնմանը, այլև այն կառուցվածքի ձևավորմանը, որը ծախսված մեկ միավոր կապիտալի դիմաց ապահովում է առավելագույն հատույց։

Միկրոմակարդակում ֆինանսական կառավարման օբյեկտներ են կազմակերպության ակտիվները և պասիվները, իսկ որպես սուբյեկտ հանդես են գալիս ֆինանսական ծառայության աշխատակիցները։

Գործառույթներ[խմբագրել]

Պլանավորում[խմբագրել]

Ֆինանսական պլանավորման հիմնախնդիրների լուծումը պահանջում է, թե ֆինանսական պլանավորման համակարգի որ տարրերի հետ են դրանք առավելապես կապված և ինչ գործիքներ կարող են օգտագործվել դրանց լուծման համար։

Ֆինանսական պլանավորման կազմակերպումը արդյունավետ է երբ.

  • Տեղի է ունենում տարբեր ծառայությունների շահերի համակարգում՝ պլանի մշակման և իրականացման ընթացքում.
  • Ստեղծվում է կազմակերպության բոլոր աշխատակիցների գործողությունների միասնական կարգ.
  • Գործում է շահադրդման համակարգ, որն ուղղված է կազմակերպության մտավոր և նյութական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը.
  • Պլանավորման ողջ գործընթացը բաժանվում է առանձին մոդուլների, ինչը զգալիորեն պարզեցնում է պլանի մշակման և իրականացման գործընթացը, ինչպես նաև դրա կատարման նկատմամբ վերահսկողությունը.
  • Մշակված է փաստաթղթաշրջանառության համակարգ, որի շնորհիվ կարելի է օբյեկտիվ պատկերացում ստանալ կազմակերպության արտադրատնտեսական գործունեության վերաբերյալ.
  • Ռեսուրսների օգտագործման սահմանափակ այլընտրանքների պայմաններում գոյություն ունի երկարաժամկետ և կարճաժամկետ պլանների փոխկապվածություն.
  • Կազմակերպության ներսում մշակվող պլանները հավասարակշռված են միմյանց միջև։

Կազմակերպում[խմբագրել]

ՙՖինանսական կառավարման կազմակերպական կառուցվածքը կազմակերպության ֆինանսական գործունեությանն առնչվող որոշումների կայացման և իրականացման համար պատասխանատվություն կրող կառուցվածքային ստորաբաժանումների և ծառայությունների ամբողջությունն է։ Փոքր կազմակերպություններում ֆինանսական կառավարման ծառայություն չի ձևավորվում, և բոլոր ֆինանսական պարտականությունները հիմնականում դրվում են մեկ մարդու՝ կազմակերպության սեփականատիրոջ, կառավարչի կամ գլխավոր հաշվապահի վրա։ Միջին և խոշոր կազմակերպություններում ֆինանսական գործունեության համակարգման և գործառույթների իրականացման համար ստեղծվում է ֆինանսական հատուկ ծառայություն՝ համապատասխան ստորաբաժանումներով։ Ֆինանսական գործունեության կառավարման բնագավառում կարևոր են պատասխանատվության կենտրոնների հիման վրա ձևավորվող կառուցվածքները։

Պատասխանատվության կենտրոնը կազմակերպության կառուցվածքային ստորաբաժանում է, որի ղեկավարն ամբողջությամբ վերահսկում է ֆինանսական գործունեության այս կամ այն ոլորտը, ինքնուրույն կայացնում որոշումներ և կրում պատասխանատվություն նորմատիվային ցուցանիշների կատարման համար։ Պատասխանատվության կենտրոնների հիման վրա ֆինանսական կառավարման կազմակերպական կառուցվածքը ձևավորվում է հետևյալ կերպ.

  • Առանձին կառուցվածքային ստորաբաժանումների գործունեության առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն՝ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման վրա ունեցած ազդեցության տեսանկյունից.
  • Կազմակերպության կառուցվածքային ստորաբաժանումների կազմում պատասխանատվության կենտրոնների առանձնացում.
  • Պատասխանատվության կենտրոնների ղեկավարների լիազորությունների և պարտավորությունների սահմանում.
  • Պլանային (նորմատիվային) ֆինանսական առաջադրանքների մշակում և փոխանցում պատասխանատվության կենտրոնների ղեկավարներին.
  • Սահմանված առաջադրանքների իրականացման նկատմամբ վերահսկողության ապահովում։

Վերահսկողություն[խմբագրել]

Վերահսկողությունը տնտեսավարող սուբյեկտների արտադրական ու ֆինանսատնտեսական գործունեության անքակտելի մասն է։ Ֆինանսական պլանավորման համակարգի հետազոտման ժամանակ մատնանշվում է դրա սերտ կապը կազմակերպության ֆինանսական վերահսկողության համակարգի հետ։ Պլանավորումն ու վերահսկողությունը կառավարման տարբեր գործառույթներ են՝ դրանց գոյությունը կազմակերպության տնտեսական գործունեության առանձին անհնար է, քանի որ դրանք փոխպայմանավորում և փոխլրացնում են միմյանց։

Գրականություն[խմբագրել]

  • «Մենեջմենթ»/ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Յու. Մ. Սուվարյանի ընդհանուր խմբագրությամբ,-Երևան։ Տնտեսագետ, 2009, 608 էջ։
  • Бланк И. А., Основы финансового менеджмента. Т 1._К.։ Хика-Центр, 1999.-592 с.
  • Финансовый менеджмент։ учебное пособие/ Под ред. проф. Е. И. Шохина._М.։ ИД ФБК-ПРЕСС, 2004.-408 с.
  • Финансовый менеджмент։ теория и практика. Учебник/ Под ред. Стояновой E.С. -М.։ Перспектива, 1998.-656 с.