Օրթոֆոսֆորական թթու

Օրթոֆոսֆորական թթու
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգում	օրթոֆոսֆորական թթու
Ավանդական անվանում	ֆոսֆորական թթու
Քիմիական բանաձև	H₃PO₄
Ֆիզիկական հատկություններ
Մոլային զանգված	1,6E−25 kg գ/մոլ
Խտություն	1,685 գ/սմ3 գ/սմ³
Դինամիկ մածուցիկություն	2,4-9,4 Պա/վ Պա/վ
Հալման ջերմաստիճան	108 ± 1 ℉, 20 °C և 42,4 °C °C
Եռման ջերմաստիճան	415 ± 1 ℉ և 407 °C °C
Գոլորշու ճնշում	0,03 ± 0,01 mm Hg
Քիմիական հատկություններ
Լուծելիությունը ջրում	548 գ/100 մլ գ/100 մլ
pKa	1,97 ± 0,01 և 2,12
Դասակարգում
CAS համար	7664-38-2
PubChem	1004
EINECS համար	231-633-2
SMILES	OP(=O)(O)O
ЕС	231-633-2
RTECS	TB6300000
ChEBI	979
IDLH	1000 ± 1000 mg/m³
	Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Օրթոֆոսֆորական թթու (ֆոսֆորական թթու), միջին ուժի անօրգանական թթու է, քիմիական բանաձևն է H₃PO₄, այն ստանդարտ պայմաններում իրենից ներկայացնում է անգույն հիդրոսկոպիկ բյուրեղներ։ 213 °C ջերմաստրճանից բարձր ջերմաստիճանում փոխակերպվում է պիրոֆոսֆորական թթվի H₄P₂O₇։ Ջրում լավ լուծելի է։ Հիմնականում օրթոֆոսֆորական թթու անվանում են 85%-անոց ջրային լուծույթը(անգույն, անհոտ հեղուկ է)։ Լուծվում է նաև էթանոլում և այլ լուծիչներում։

Ստացում

Ֆոսֆորական թթու հիմնականում ստանում են կալցիումի ֆոսֆատից։

${\mathsf {Ca_{3}(PO_{4})_{2}+3H_{2}SO_{4}\rightarrow 3CaSO_{4}+2H_{3}PO_{4}}}$

Կարելի է ստանալ ֆոսֆորի պենտաքլորիդի(PCl₅) հիդրոլիզից։

${\mathsf {PCl_{5}+4H_{2}O\rightarrow H_{3}PO_{4}+5HCl}}$

Կարելի է ստանալ ջրի և ֆոսֆորի հնգավալենտ օքսիդի փոխազդեցությունից։

${\mathsf {P_{2}O_{5}+3H_{2}O\rightarrow 2H_{3}PO_{4}}}$

Հատկություններ

Ֆոսֆորական թթուն եռահիմն, միջին ուժի թթու է։ Այն երբ փոխազդում է ավելի ուժեղ թթվի հետ, ցուցաբերում է երկդիմի հատկություն։ Օրթոֆոսֆորական թթուն կամ իր լուծելի աղերը կարելի է հայտնաբերել դրանց վրա արծաթի նիտրատի լուծույթով ազդելով։ Նկատվում է դեղին գույնի նստվածք (չեզոք միջավայր)։

Ֆոսֆատներ

Ֆոսֆորական թթվի աղերը կոչվում են ֆոսֆատներ։ Կարող են առաջանալ է դիհիդրոֆոսֆատ, հիդրոֆոսֆատ և ֆոսֆատ։

${\mathsf {H_{3}PO_{4}+NaOH\rightarrow NaH_{2}PO_{4}+H_{2}O}}$
${\mathsf {H_{3}PO_{4}+2NaOH\rightarrow Na_{2}HPO_{4}+2H_{2}O}}$
${\mathsf {H_{3}PO_{4}+3NaOH\rightarrow Na_{3}PO_{4}+3H_{2}O}}$

Հիմնականում դիհիդրոֆոսֆատները լուծելի են, իսկ հիդրոֆոսֆատներն ու ֆոսֆատները քիչ լուծելի են։ Դիհիդրոֆոսֆատները և հիդրոֆոսֆատները կարող են փոխակերպվել հետևյալ ուրվագրով։

${\mathsf {NaH_{2}PO_{4}\rightarrow NaPO_{3}+H_{2}O}}$
${\mathsf {2Na_{2}HPO_{4}\rightarrow Na_{4}P_{2}O_{7}+H_{2}O}}$

Ծանոթագրություններ

↑ Phosphoric acid
1 2 3 4 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0506.html
↑ Bradley J., Williams A. J., Andrew S.I.D. Lang Jean-Claude Bradley Open Melting Point Dataset // Figshare — 2014. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.1031637.V2
1 2 David R. Lide, Jr. Basic laboratory and industrial chemicals: A CRC quick reference handbook — CRC Press, 1993. — ISBN 978-0-8493-4498-5
↑ Kumler W. D., Eiler J. J. The Acid Strength of Mono and Diesters of Phosphoric Acid. The n-Alkyl Esters from Methyl to Butyl, the Esters of Biological Importance, and the Natural Guanidine Phosphoric Acids // J. Am. Chem. Soc. / P. J. Stang — ACS, 1943. — Vol. 65, Iss. 12. — P. 2355—2361. — ISSN 0002-7863; 1520-5126; 1943-2984 — doi:10.1021/JA01252A028
↑ Weast R. C. CRC Handbook of Chemistry and Physics (1st student edition) / R. C. Weast — 1 — CRC Press, 1988. — ISBN 978-0-8493-0740-9

Գրականություն

Карапетьянц, Михаил Христофорович|Карапетьянц М. Х. Дракин С. И. Общая и неорганическая химия. М.։ Химия1994
Блум У. Адгезивные системы обзор и сравнение// Дент. Арт.- 2003,№ 2.-С.5-11.
Давыдова А. В. Характеристика адгезивных систем// Материалы научно-практической конференции «Новые технологии в стоматологии».- Ростов на Дону, 2004.-С.45-46
Enamel-dentin adhesives, self-etching primers// CRA Newsletter.- Vol.24,№ 11.-2000.-P.1-2.

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օրթոֆոսֆորական թթու» հոդվածին։

[_402d01743bc3258e-1] Phosphoric acid

[_51032f9a809683f1-2] 1 2 3 4 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0506.html

[_968d8abe1a163f78-3] Bradley J., Williams A. J., Andrew S.I.D. Lang Jean-Claude Bradley Open Melting Point Dataset // Figshare — 2014. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.1031637.V2

[_6c7a0c00002e3c70-4] 1 2 David R. Lide, Jr. Basic laboratory and industrial chemicals: A CRC quick reference handbook — CRC Press, 1993. — ISBN 978-0-8493-4498-5

[_c4533ba57bffb970-5] Kumler W. D., Eiler J. J. The Acid Strength of Mono and Diesters of Phosphoric Acid. The n-Alkyl Esters from Methyl to Butyl, the Esters of Biological Importance, and the Natural Guanidine Phosphoric Acids // J. Am. Chem. Soc. / P. J. Stang — ACS, 1943. — Vol. 65, Iss. 12. — P. 2355—2361. — ISSN 0002-7863; 1520-5126; 1943-2984 — doi:10.1021/JA01252A028

[_fa7c9ecdae3ecffb-6] Weast R. C. CRC Handbook of Chemistry and Physics (1st student edition) / R. C. Weast — 1 — CRC Press, 1988. — ISBN 978-0-8493-0740-9

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]