Օրթոֆոսֆորական թթու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Օրթոֆոսֆորական թթու
Phosphorsäure - Phosphoric acid.svg
Phosphoric-acid-3D-vdW.svg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգում օրթոֆոսֆորական թթու
Ավանդական անվանում ֆոսֆորական թթու
Քիմիական բանաձև H₃O₄P
Ֆիզիկական հատկություններ
Մոլային զանգված 97,977 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն 1,685 գ/սմ3 գ/սմ³
Դինամիկ մածուցիկություն 2,4-9,4 Պա/վ Պա/վ
Հալման ջերմաստիճան 108±1 °F[2] °C
Եռման ջերմաստիճան 415±1 °F[2] °C
Գոլորշու ճնշում 0,03±0,01 тк. бг. мм[2]
Քիմիական հատկություններ
Լուծելիությունը ջրում 548 գ/100 մլ գ/100 մլ
pKa 1,97±0,01[3] և 2,12[4]
Դասակարգում
CAS համար 7664-38-2
PubChem 1004
EINECS համար 231-633-2
SMILES OP(=O)(O)O
ЕС 231-633-2
RTECS TB6300000
ChEBI 979
IDLH 1000±1000 mg/m3[2]
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)
Ֆոսֆորական թթվի մոլեկուլ

Օրթոֆոսֆորական թթու (ֆոսֆորական թթու), միջին ուժի անօրգանական թթու է, քիմիական բանաձևն է H3PO4, այն ստանդարտ պայմաններում իրենից ներկայացնում է անգույն հիդրոսկոպիկ բյուրեղներ։ 213 °C ջերմաստրճանից բարձր ջերմաստիճանում փոխակերպվում է պիրոֆոսֆորական թթվի H4P2O7։ Ջրում լավ լուծելի է։ Հիմնականում օրթոֆոսֆորական թթու անվանում են 85%-անոց ջրային լուծույթը(անգույն, անհոտ հեղուկ է)։ Լուծվում է նաև էթանոլում և այլ լուծիչներում։

Ստացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆոսֆորական թթվի տարածական կառուցվածքը

Ֆոսֆորական թթու հիմնականում ստանում են կալցիումի ֆոսֆատից։

Կարելի է ստանալ ֆոսֆորի պենտաքլորիդի(PCl5) հիդրոլիզից։

Կարելի է ստանալ ջրի և ֆոսֆորի հնգավալենտ օքսիդի փոխազդեցությունից։

Հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆոսֆորական թթուն եռահիմն, միջին ուժի թթու է։ Այն երբ փոխազդում է ավելի ուժեղ թթվի հետ, այն ցուցաբերում է երկդիմի հատկություն։ Օրթոֆոսֆորական թթուն կամ իր լուծելի աղերը կարելի է հայտնաբերել դրանց վրա արծաթի նիտրատի լուծույթով ազդելով։ Նկատվում է դեղին գույնի նստվածք(չեզոք միջավայր)։

Ֆոսֆատներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆոսֆորական թթվի աղերը կոչվում են ֆոսֆատներ։ Կարող են առաջանալ է դիհիդրոֆոսֆատ, հիդրոֆոսֆատ և ֆոսֆատ։

Հիմնականում դիհիդրոֆոսֆատները լուծելի են, իսկ հիդրոֆոսֆատներն ու ֆոսֆատները քիչ լուծելի են։ Դիհիդրոֆոսֆատները և հիդրոֆոսֆատները կարող են փոխակերպվել հետևյալ ուրվագրով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Карапетьянц, Михаил Христофорович|Карапетьянц М. Х. Дракин С. И. Общая и неорганическая химия. М.։ Химия1994
  • Блум У. Адгезивные системы обзор и сравнение// Дент. Арт.- 2003,№ 2.-С.5-11.
  • Давыдова А. В. Характеристика адгезивных систем// Материалы научно-практической конференции «Новые технологии в стоматологии».- Ростов на Дону, 2004.-С.45-46
  • Enamel-dentin adhesives, self-etching primers// CRA Newsletter.- Vol.24,№ 11.-2000.-P.1-2.