Քուշիմ (Ուրուկի ժամանակաշրջան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նախասեպագիր «Քուշիմ» անունը

Քուշիմ (շումերերեն՝ 𒆪𒋆, KU.ŠIM), ենթադրաբար ամենավաղ գրավոր գրանցված մարդու անունը։ «Քուշիմ» անունը հանդիպում է Ուրուկի ժամանակաշրջանի (մ.թ.ա. մոտ 3400–3000) կավե սալիկների վրա, որոնք օգտագործվում էին գարու գործարքները գրանցելու համար։ Անորոշ է, թե արդյոք անունը վերաբերում է անհատին կամ պաշտոնատար անձի ընդհանուր կոչմանը կամ հաստատությանը։

Ուրուկի շրջանի սալիկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին շումերերեն գրելը քչերին հայտնի և ժամանակատար գործունեություն էր։ Այս պատճառով գրավորը հիմնականում օգտագործվել է անհրաժեշտ տնտեսական գրառումներ պահելու համար։ Գրագիտությունը Ուրուկում նույնպես, հավանաբար, այդ ժամանակ սահմանափակ է եղել[1]։ Առևտրային գործարքը մանրամասնող կավե սալիկը պարունակում է ռեբուս գրելու առաջին օրինակներից մեկը[2]։ Կավե սալիկին գրված է «29,086 չափում գարի 37 ամիս Քուշիմ»։ Սա կարելի է մեկնաբանել որպես «Քուշիմի» ստորագրությամբ հաստատված փաստաթուղթ[1][3]։ Մինչև 1993 թվականը հայտնի են եղել Քուշիմի անունը պարունակող, այդ ժամանակաշրջանի 18 առանձին նախասեպագիր կավե սալիկներ[4][5]։

Ուրուկի ժամանակաշրջանի մեկ այլ կավե սալիկ, որը թվագրվում է մոտ մ.թ.ա 3100 թվականով. ներառում է ստրկատերի՝ Գալ-Սալի և նրա երկու ստրուկների՝ Էն-պապ X-ի և կնոջ՝ Սուկկալգիրի անունները։ Այս սալիկը,հավանաբար գրվել է Քուշիմի սալիկից մեկ կամ երկու սերունդ հետո[6]։

Շումերական կավե սալիկ, որի վերին ձախ անկյունում Քուշիմի անունն է գրված։ Հայտնի է որպես «Քուշիմի սալիկ»։

Ինքնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ենթադրվում է, որ Քուշիմը անհատի անուն կամ պաշտոնատար անձի ընդհանուր կոչում է եղել։ «KU» և «ŠIM» սեպագիր նիշերը չեն ներկայացվել մեծ համատեքստով, և, հետևաբար, դժվար է որոշել, թե արդյոք նման նշանների համակցությունները նշանակում են անձ, անձի գրասենյակ կամ մի ամբողջ հաստատություն[7]։ Քուշիմը պատասխանատու է եղել գարու արտադրության և պահպանման համար։ Որոշ սալիկներ մի քանի պաշտոնյաների գարու բաշխումը գանձել են են որպես տարբեր դեբետներ, իսկ հակառակ կողմի գումարը փաստել է Քուշիմի պարտավորությունը մարելու մասին։ Համեմատաբար պարզ հաշիվներից մեկը ցույց է տալիս, որ սալիկի դիմերեսում նշված երեք պաշտոնյաներից տարբեր քանակությամբ գարի են ստացվելլ, մինչդեռ Քուշիմը «ստորագրել է» հակառակ կողմում գտնվող պաշտոնյաներին բաշխված ընդհանուր գումարի համար։ Այնուամենայնիվ, հակառակ երեսը կարող է մեկնաբանվել նաև որպես Քուշիմի հաշվապահական գրառում։ Մյուս սալիկները ավելի բարդ են՝ դիմերեսին գրված են տարբեր ապրանքներ (ածիկ, խուրմա և այլն), մինչդեռ հակառակ կողմում գրանցված են դրանցից ստացված տարբեր տեսակի գարեջուրներ։ Մեկ սալիկում երևում է, որ Քուշիմը 14712 լիտր գարի է տրամադրում չորս պաշտոնյաների, ինչի համար նրանք պատշաճ կերպով դուրս են գրվել[8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Harari Yuval Noah (2014)։ «Signed, Kushim»։ Sapiens: A Brief History of Humankind (Signal paperback ed.)։ Penguin Random House Canada։ էջ 123։ ISBN 978-0-7710-8351-8 
  2. «The Kushim Tablet»։ The Birth of Writing։ Written Word։ Falls Church, VA: Landmark Media Inc.։ 2005։ OCLC 71846562 
  3. Badenhorst Francois (2015-08-20)։ «Meet Kushim, the accountant from ancient Sumer»։ Accountingweb.org 
  4. Mattessich Richard (2000)։ The Beginnings of Accounting and Accounting Thought: Accounting Practice in the Middle East (8000 BC to 2000 BC) and Accounting Thought in India։ Garland Publishing։ էջեր 105–106։ ISBN 0-8153-3445-1 
  5. Mattessich, Richard, "Recent insights into mesopotamian accounting of the 3rd millennium B.C.-successor to token accounting", The Accounting Historians Journal, vol. 25, no. 1, pp. 1–27, 1998
  6. Krulwich Robert (2015-08-19)։ «Who's the First Person in History Whose Name We Know?»։ National Geographic։ Արխիվացված է օրիգինալից July 7, 2018-ին 
  7. Nissen Hans Jörg, Damerow Peter, Englund Robert K. (1993)։ «The Administrative Activities of Kushim»։ Archaic Bookkeeping: Early Writing and Techniques of Economic Administration in the Ancient Near East։ University of Chicago Press։ էջ 36։ ISBN 0-226-58659-6 
  8. Mattessich Richard (2000)։ The Beginnings of Accounting and Accounting Thought: Accounting Practice in the Middle East (8000 BC to 2000 BC) and Accounting Thought in India։ Garland Publishing։ էջեր 105–106։ ISBN 0-8153-3445-1 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]