Վացման
| Վացման | |
|---|---|
 | |
| Տեսակ | alpine group? |
| Երկիր |  Գերմանիա |
| Վարչատարածք | Ռամզաու և Շյոնաո ամ Կյոնիգսզե |
| ԲԾՄ | 2713 մետր |
| Հարաբերական բարձրություն | 939 մետր և 953 մետր[1] |
| Նյութ | կրաքար |
| Լեռնաշղթա | Q3612988? |
| Տեղագրական մեկուսացում | 15,9 կմ |
| 47°33′16″N 12°55′19″E / 47.554444444444°N 12.921944444444°E | |
 | |
 | |
Վացման (գերմ.՝ Watzmann, բավ․՝ Watzmo), կենտրոնական լեռնազանգված Բերխտեսգադենյան Ալպերում։ Այն տեղակայված է Բերխտեսգադեն համայնքում՝ Վերին Բավարիայի (Գերմանիա) համանուն ազգային պարկի տարածքում՝ Քյոնիգսզեե լճից արևմուտք և Ավստրիայի սահմանից ոչ հեռու[2]։ Լեռնազանգվածի ամենաբարձր կետը Միտելշպիցե գագաթն է (ծովի մակարդակից 2713 մ բարձրության վրա), որը միաժամանակ Բերխտեսգադենյան Ալպերի գերմանական ողջ հատվածի ամենաբարձր կետն է և Գերմանիայի երրորդ ամենաբարձր լեռը՝ Ցուգշպիցեից (2968 մ) և Հոխվաներից (2746 մ) հետո։ Ընդ որում, ի տարբերություն վերջիններիս, Վացմանն ամբողջությամբ գտնվում է Գերմանիայի տարածքում[3]։
Լեռը հայտնի է իր մոնումենտալ Արևելյան պատով (մոտ 1800 մ բարձրությամբ), ինչն այն դարձնում է Արևելյան Ալպերի ամենաբարձր ժայռային պատը։ Դրա ստորոտին է գտնվում եզակի Սառցե մատուռը՝ Ալպերում ամենացածր դիրք ունեցող շուրջտարյա ձնադաշտը։ Այս ամբողջ բնական համալիրը պաշտոնապես ներառված է Բավարիայի ամենագեղեցիկ գեոտոպների ցանկում։
Հոհեկում առաջին վերելքը գրանցվել է 1784 թվականին, Միտելշպիցում՝ 1799 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1800 թվականին), Զյուդշպիցում՝ միայն 1832 թվականին։ Առաջին ձմեռային վերելքը գրանցվել է 1871 թվականի փետրվարի 1-ին[4]։
Վերելքներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Վերելքների համար լավագույն ժամանակաշրջանը համարվում է հունիսից սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածը, որոշ տարիներին՝ հոկտեմբերը։ Ամենահեշտ երթուղին հանդիսանում է Բերխտեսգադեն փոքրիկ քաղաքի մոտ գտնվող Ռամզաու գյուղից սկսվող արշավային արահետը։ Այդ երթուղով անցնելը սովորաբար տևում է 4 ժամ, չանայած փորձառու արշավականը այդ ճանապարհը կարող է անցնել 3-ից պակաս ժամանակում։ Սովորաբար լեռան մոտ արշավականները գիշերում են, իսկ հաջորդ առավոտ բարձրանում գագաթ։
Երկրաբանություն և գեոմորֆոլոգիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Մեծ և Փոքր Վացման լեռների գագաթնային շրջանները կազմված են հողմահարման նկատմամբ համեմատաբար կայուն շերտավոր դախշտայնյան կրաքարից և բարակաշերտ կրաքարից։ Այս նստվածքային ապարները պատկանում են ուշ տրիասին (նորիական հարկ, մոտ 215 մլն տարի առաջ)։ Դախշտայնյան կրաքարի շերտավորությունը հատկապես լավ է նկատվում արևելյան պատի վրա։ Նախկինում հորիզոնական շերտերն այժմ այնտեղ 30–40° անկյան տակ թեքված են դեպի հյուսիս, քանի որ Ալպերի կազմավորման ընթացքում դրանք ծալքավորվել են։ Այս կրաքարային գոյացությունների բնորոշ առանձնահատկությունը բրածոների սակավությունն է։ Միայն տեղ-տեղ են հանդիպում Megalodontidae ընտանիքի անհետացած երկփեղկանի փափկամարմինների զանգվածային կուտակումներ։
Լեռան հիմքը կազմված է համեմատաբար փխրուն դոլոմիտից, այսպես կոչված՝ կառնիական-նորիական դոլոմիտից, ինչպես նաև ռամզաույան դոլոմիտից՝ վետերշտայնյան կրաքարի լատերալ համարժեքից։ Այս լեռնային ապարները երկրաբանական առումով ավելի հին են և թվագրվում են ուշ տրիասի վաղ շրջանով կամ միջին տրիասով (լադինյան և նորիական հարկեր, մոտ 235–220 մլն տարի առաջ): Վացման լեռնազանգվածի բոլոր ապարները ձևավորվել են հնագույն Թետիս օվկիանոսի արևմտյան հատվածի շելֆում և ալպյան լեռնակազմության ընթացքում որպես տեկտոնական ծածկույթ տեղաշարժվել են դեպի հյուսիս՝ զբաղեցնելով իրենց ներկայիս դիրքը։ Դոլոմիտային ապարները մակերևույթ են դուրս գալիս գլխավորապես Մեծ Վացմանի արևմտյան և հարավարևմտյան կողմերում՝ քարակարկառներով լցված Վիմբախտալ հովտում, ինչպես նաև Այսբախտալ (Eisbachtal) հովտի լանջերին։
Քյոնիգսզեե լճի արևմտյան ափին Այսբախ (Eisbach կամ Այսգրաբեն՝ Eisgraben) գետը ձևավորել է արտաբերման կոն, որն էլ ավելի է նեղացրել լճի՝ առանց այդ էլ բավականին նեղ հատվածը։ Այսբախտալ հովտից դեպի արևելք բեկորային նյութի անընդհատ տեղափոխման արդյունքում այս արտաբերման կոնը երկրաբանական մոտ ապագայում, ի վերջո, Քյոնիգսզեե լիճը կբաժանի երկու մասի։
Պատկերասրահ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10017
- ↑ «Ватцманн». Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ). Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link) - ↑ «Peakware. Watzmann» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
- ↑ ««SummitPost — Watzmann — Climbing, Hiking & Mountaineering»». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հուլիսի 23-ին.
{{cite web}}: no-break space character in|title=at position 12 (օգնություն), summitpost.org
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վացման» հոդվածին։ |
| ||||||||||
