Յուրի Չիլինգարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յուրի Սերգեյի Չիլինգարյան
Academician Yuri S. Chilingaryan, YSU, 11․06․2010.jpg
Ակադեմիկոս Յուրի Չիլինգարյան, ԵՊՀ, 11.06.2010 թիվ
Ծնվել էսեպտեմբերի 22, 1938(1938-09-22)
Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էնոյեմբերի 28, 2016(2016-11-28) (78 տարեկանում)
Երևան, Հայաստան Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
ՄասնագիտությունՖիզիկա
Ռադիոֆիզիկա
էլեկտրոնիկա
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան
Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարան
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր և ակադեմիկոս
ՊարգևներՀայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ


Յուրի Սերգեյի Չիլինգարյան (սեպտեմբերի 22, 1938(1938-09-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 28, 2016(2016-11-28), Երևան, Հայաստան), հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1985 թ.), պրոֆեսոր (1986 թ.), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996 թ.), ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2009 թ.), ՀՀ ԳԱԱ նախագահության անդամ (2006 թ.

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1964-1968 թթ. սովորել է Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում (հեռակա)։ 1972 թվականից՝ ԵՊՀ օպտիկայի ամբիոնի վարիչ, 1985-2000 թթ., միաժամանակ՝ ֆիզիկայի ֆակուլտետի դեկան, 2004 թվականից՝ նաև ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի հիմնախնդիրների խորհրդի նախագահ, 2006 թվականից՝ ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի բաժանմունքի ակադեմիայի քարտուղար։ 1996 թվականից՝ ֆիզիկոսների հայկական ընկերության փոխնախագահ։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերում են լազերային ֆիզիկային, ոչ գծային օպտիկային և սպեկտրոսկոպիային, վիճակագրական օպտիկային և ռադիոֆիզիկային, մանրաթելային օպտիկային և օպտոէլեկտրոնիկային։ Ստացել է սկզբունքորեն նոր արդյունքներ՝ կոնդենսված միջավայրերում ըստ լուսային դաշտի քառակուսային և խորանարդային երևույթների ուսումնասիրման ասպարեզում։ Զարգացրել է վիճակագրորեն կարգավորված անիզոտրոպ միջավայրերի ոչ գծային օպտիկան, մշակել կոհերենտ քառաֆոտոնային սպեկտրոսկոպիայի մեթոդը, հետազոտել ոչ ստացիոնար և ստոխաստիկ ալիքային շարընթացները, անկայունությունները, լազերային ճառագայթմամբ մակածված փուլային անցումները[1]։

Գիտական հետազոտությունների բնագավառը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Զարգացրած գիտական ուղղությունները
  • Հեղուկ բյուրեղների լազերային ֆիզիկա և ոչ գծային օպտիկա
  • Գիտական գործունեության շրջանակը՝ Լազերային ֆիզիկա
  • Ոչ գծային օպտիկա
  • Լազերային տեխնիկայի տարրերի ու համակարգերի ստեղծման ֆիզիկական սկզբունքներ
  • Օպտիկական նյութագիտություն
  • Վիճակագրորեն կարգավորված միջավայրերի կոհերենտ և ոչ գծային օպտիկա
  • Հեղուկ բյուրեղներում թերմոդինամիկական և լուսամակածված փուլային անցումներ
  • Ոչ գծային ալիքային պրոցեսների դինամիկա
  • Անկայունություններ
  • Օպտիկական երկկայունություն և բազմակայունություն
  • Կոնդենսացված միջավայրերի լազերային ոչ գծային սպեկտրոսկոպիա
  • Գերմաքուր բազմակոմպոնենտ ապակիներ
  • Մանրաթելային օպտիկա
  • Լուսային տվիչներ

Մասնագիտական անդամակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ՀՀ ԳԱԱ իսկական անդամներ՝ Յուրի Սերգեյի Չիլինգարյան
  • ԽՍՀՄ ԳԱ «Ոչ գծային և կոհերենտ օպտիկայի» պրոբլեմային խորհրդի անդամ (հիմնադրման օրվանից),
  • Օպտիկայի, Օպտոէլեկտրոնիկայի, Մանրաթելային օպտիկայի Միութենական պրոբլեմային խորհուդների անդամ ՀՀ ԳԱԱ-ում
  • 2003 - 2006 թթ. ֆիզիկամաթեմատիկական և տեխնիկական գիտությունների բաժանմունքի ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի պրոբլեմային խորհրդի նախագահ
  • ԱՊՀ երկրների «Լազերների և լազերային տեխնոլոգիաների գծով ազգային փորձագետների կոլեգիայի» անդամ
  • Ռուսաստանի «Квантовая электроника» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ
  • «Известия НАН РА, Физика» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ
  • Ֆիզիկոսների հայկական ընկերության փոխնախագահ
  • 049 մասնագիտական խորհրդի անդամ

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յուրի Չիլինգարյանը հեղինակ է ավելի քան 240 գիտական հոդվածների ու թեզերի, 9 արտոնագրի, 5 դասագրքի և ուսումնական ձեռնարկի։

  • «LabVIEW-ի կիրառությունը գիտափորձի ավտոմատացման համար։ Լաբորատոր աշխատանքների ձեռնարկ» (Եր., 2005 թ.)
  • Լ. Ս. Ասլանյան, Ռ. Ս. Հակոբյան, Յու. Ս. Չիլինգարյան, Ոչ գծային ֆիզիկա | Մեթոդական աշխատանք, Երևան, 2006 թ.
  • Մակածված փուլային անցումներ և հիդրոդինամիկական անկայություններ բյուրեղներում, Ե., 2000 թ. (համահեղինակ)։
  • Нелинейная оптика жидких кристалов, М., 1984 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007 
  2. Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին