Մերուժան (բանաստեղծ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մերուժան
Ծնվել էհունիսի 13, 1940(1940-06-13) (79 տարեկան)
ԾննդավայրՎաղարշապատ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան
Մասնագիտությունբանաստեղծ և խմբագիր

Մերուժան Արտաշեսի Հովհաննիսյան (հայտնի է «Մերուժան» գրական անվամբ, հունիսի 13, 1940(1940-06-13), Վաղարշապատ), հայ բանաստեղծ, խմբագիր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մերուժանը ծնվել է 1940 թվականի հունիսի 13-ին, Վաղարշապատում: 1957 թվականին եղել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի ազատ ունկնդիր, ապա սովորել է Երևանի պետական համալսարանում: Եղել է «Հայ երիտասարդների միություն» (ՀԵՄ) խորհրդի անդամ: Մերուժանի բնակարանում տեղի են ունեցել «Հայ երիտասարդների միության» մի շարք հավաքներ։ 1963 թվականին կայացած ընդլայնված հավաքին մասնակցել է մի քանի տասնյակ մարդ և ընտրվել է ՀԵՄ յոթ հոգանոց խորհուրդը (նույնպես տեղի է ունեցել Մերուժանի բնակարանում)։ Եղել է կազմակերպության ամենաակտիվ մասնակիցներից մեկը[1]: Ընդհատակյա տպարան հիմնելու համար տպատառեր և տպագրական հաստոցի մասեր հայթայթելու գործը նա է հաջողել, կարողացել է գրամեքենաներ ձեռք բերել: Եվրոպական հայալեզու մամուլում տպագրելու նպատակով կարողացել է մի շարք ստեղծագործություններ ուղարկել արտերկիր: 1963 թվականի դեկտեմբերի 29-ին կալանավորվել է, դատապարտվել է 5 տարի ազատազրկման: Դրսևորած ըմբոստ վարքի պատճառով է ավելի է խստացվել նրա ռեժիմը, և մորդովական խիստ ռեժիմի քաղկալանավորների համար նախատեսված կալանավայրերից Մերուժանին տեղափոխել են Վլադիմիրի բանտ: Ազատ արձակվելուց հետո վերադարձել է Հայաստան: Պահպանել է իր կապերն այլախոհական շրջանակների հետ: 1968 թվականին մասնակցել է Ազգային միացյալ կուսակցության (ԱՄԿ) անդամների հրատարակած «Երկունք» թռուցիկի երկրորդ համարի նախապատրաստման աշխատանքներին: Մասնակցել է նաև այդ թռուցիկի առաջնորդող՝ «Հայաստանն ապագայում» վերնագրով հոդվածի մշակման աշխատանքներին, որը, սակայն, ԱՄԿ-ականների ձերբակալման պատճառով չի հրապարակվել: Հետագայում դատապարտվել է ևս մեկ անգամ: Այս դատապարտումը, սակայն, չի առնչվել հասարակական-քաղաքական գործունեությանը: 1982 թվականին կրկին ձերբակալվել է նույն մեղադրանքով, դատապարտվել 14 տարվա ազատազրկման: 1992 թվականին վաղաժամ ազատվել է կալանքից և արդարացվել[2]:

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծական ժողովածուների, գրքերի ու հուշագրությունների հեղինակ է[3]: 2000-2003 թվականներին եղել է «Ժամանակ» օրաթերթի խմբագիր, 2003 թվականից՝ «Հարթակ» շաբաթաթերթի հիմնադիր-խմբագիր: Հեղինակ է «Լուսամփոփ» (1976), «Ընթացք» (1992), «Վերջալույսի խոհեր» (1997), «Խոսքեր հրաժեշտից առաջ» (1997), «Մորմոքի պսակներ» (2001), «Ընտրանի» (2004), «Մեներգ» (2007), «Վլադիմիրի բանտում» (2007) գրքերի: Մերուժանի գործերը թարգմանվել են ռուսերեն, անգլերեն[2]:

Մերուժանը գրել, ապա՝ ինքն էլ տպագրել ու բազմացրել է «Հայկական դատի 85 տարին» հոդվածը, որը հետագայում նախաքննության կողմից որակվել է որպես խիստ հակախորհրդային ու դրվել Մերուժանին առաջադրված մեղադրանքների հիմքում։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սահմաններ: Բանաստեղծություններ: Երևան: «Առերեսում»-Անի, 1997[4]:
  • Շարքեր: Բանաստեղծություններ: Երևան: «Առերեսում»-Անի, 1999[5]:
  • Մորմոքի գիշերներ: Մերուժան (Մերուժան Արտաշեսի Հովհաննիսյան), «Առերեսում»-ԱՆԻ, 2003, 88 էջ[6]:
  • Վլադիմիրի բանտում: Վիպակ ըստ եղելությանց: Երևան: Զանգակ-97, 2003[7]:
  • Во Владимирской тюрьме: Повесть о пережитом, 2003.
  • Առանց նրանց: Արձակ էջեր։ Հուշագրություն: Երևան: «Զանգակ-97», 2007[8]:
  • Երեք գիրք: Ժողովածու: Երևան: «Զանգակ-97», 2008[9]:
  • Ջազ: Համաշխարհային պոեզիայի էջերից: Երևան: «Զանգակ-97», 2009[10]:
  • Զղջում: [Մանկական բանաստեղծություններ] Երևան: «Զանգակ-97», 2009[11]:
  • Մորմոքներ: Երևան: «Զանգակ-97», 2010[12]:
  • Փափուկ երգեր: Բանաստեղծություններ: Երևան: «Զանգակ-97», 2010[13]:
  • Երկվորյակ: Բանաստեղծություններ: Երևան: «Զանգակ-97», 2010[14]:
  • Մելամաղձ: Բանաստեղծություններ: Երևան: «Զանգակ-97», 2011[15]:
  • Զղջում: [Մանկական բանաստեղծություններ] Երևան: «Իրավունք», 2011[16]:
  • Անփույթ տողեր: [Բանաստեղծություններ]: Երևան: Հեղինակային հրատարակություն, 2012[17]:
  • Ցավի ընդերքից: Բանաստեղծություններ: Երևան: Գասպրինտ, 2014[18]:
  • Ասք հիշատակյաց / Ժողովածու / Երևան: Հեղինակային հրատարակություն, 2015[19]:
  • Անարև ստվերներ: Երևան: Սպիկա, 2016[20]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Այլախոհությունը Խորհրդային Հայաստանում․ Մերուժան Հովհաննիսյան»։ Hetq.am (հայերեն)։ Վերցված է 2019-05-16 
  2. 2,0 2,1 Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 103:
  3. «Koha online catalog › Entry»։ haygirk.nla.am։ Վերցված է 2019-05-16 
  4. Մերուժան (1997)։ Սահմաններ: Բանաստեղծություններ։ Երևան: Առերեսում-Անի 
  5. Մերուժան (1999)։ Շարքեր: Բանաստեղծություններ։ Երևան: Առերեսում-Անի 
  6. Հովհաննիսյան) Մերուժան (Մերուժան Արտաշեսի (2003)։ Մորմոքի գիշերներ (հայերեն)։ «Առերեսում»-ԱՆԻ։ ISBN 9789993088783 
  7. Մերուժան (2003)։ Վլադիմիրի բանտում: Վիպակ ըստ եղելությանց։ Եր: Զանգակ-97։ ISBN 9789993025764 
  8. Մերուժան (2007)։ Առանց նրանց: Արձակ էջեր։ Հուշագրութ։ Երևան: Զանգակ-97։ ISBN 9789993025764 
  9. Մերուժան (2008)։ Երեք գիրք: Ժողովածու։ Երևան: Զանգակ-97։ ISBN 9789993025764 
  10. Մերուժան (2009)։ Ջազ: Համաշխարհային պոեզիայի էջերից։ Երևան ։: Զանգակ-97 
  11. Մերուժան, Կանթեղ Ցոլակ (2009)։ Զղջում: Մանկական բանաստեղծություններ։ Երևան: Զանգակ-97։ ISBN 9789993025764 
  12. Մերուժան (2010)։ Մորմոքներ։ Երևան: Զանգակ 97։ ISBN 9789993025764 
  13. Մերուժան (2010)։ Փափուկ երգեր: Բանաստեղծութ։ Երևան: Զանգակ 97։ ISBN 9789993025764 
  14. Մերուժան (2010)։ Երկվորյակ: Բանաստեղծութ։ Երևան: Զանգակ 97։ ISBN 9789993025764 
  15. Մերուժան (2011)։ Մելամաղձ: Բանաստեղծություններ։ Երևան: Զանգակ-97։ ISBN 9789994118564 
  16. Մերուժան (2011)։ Բարաքաթյան Վ, ed.։ Զղջում: Մանկական բանաստեղծություններ։ Երևան: Իրավունք 
  17. Մերուժան (2012)։ Անփույթ տողեր: Բանաստեղծություններ։ Երևան: Հեղինակային հրատարակություն 
  18. Մերուժան (2014)։ Ցավի ընդերքից: Բանաստեղծություններ։ Երևան ։: Գասպրինտ 
  19. Մերուժան (2015)։ Ասք հիշատակյաց / Ժողովածու։ Երևան: Հեղինակային հրատարակություն 
  20. Մերուժան (2016)։ Անարև ստվերներ: Բանաստեղծություններ։ Երևան: Սպիկա։ ISBN 9789939854236