Մասնակից:Anni Soleil/Ավազարկղ 1

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search


Runestones[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիկինգների դարաշրջանում ապրող հին սկանդինավցիները կարողանում էին գրել և կարդալ և օգտագործում էին յուրահատուկ այբուբեն, որի տառերն անվանում էին ռուներ:

Չնայած նրան, որ վիկինգների դարաշրջանից պահպանված ռունական գրերը սակավաթիվ են, բայց վիկինգների բնակատեղիներից հազարավոր քարեր են հայտնաբերվել, որոնց վրա ռունական արձանագրություններ կան: Այդ գրություններում հիմնականում հիշատակվել են մահացած մարդիկ, թեպետ դրանք ոչ միշտ են գերեզմանոցների մոտ տեղակայված եղել: Ռուներն օգտագործվել են Լատինական այբուբենին զուգահեռ` մինչև 15-րդ դար:

Ռունական արձանագրությունների մեծ մասը հայտնաբերվել է Շվեդիայում և թվագրվում է 11-րդ դարին: Ռունական արձանագրությամբ ամենահին քարը հայտնաբերվել է Նորվեգիայում և թվագրվում է 4-րդ դարին, որից էլ ենթադրվում է, որ ռունական արձանագրությունները վիկինգների դարաշրջանից ավելի վաղ շրջանի են պատկանում:

Many runestones in Scandinavia record the names of participants in Viking expeditions, such as the Kjula runestone that tells of extensive warfare in Western Europe and the Turinge Runestone, which tells of a war band in Eastern Europe.

Other runestones mention men who died on Viking expeditions. Among them are around 25 Ingvar runestones in the Mälardalen district of Sweden, erected to commemorate members of a disastrous expedition into present-day Russia in the early 11th century.

Runestones are important sources in the study of Norse society and early medieval Scandinavia, not only of the Viking segment of the population.[1][փա՞ստ]

The Jelling stones date from between 960 and 985. The older, smaller stone was raised by King Gorm the Old, the last pagan king of Denmark, as a memorial honouring Queen Thyre.[2] The larger stone was raised by his son, Harald Bluetooth, to celebrate the conquest of Denmark and Norway and the conversion of the Danes to Christianity. It has three sides: one with an animal image, one with an image of the crucified Jesus Christ, and a third bearing the following inscription:

Aquote1.png King Haraldr ordered this monument made in memory of Gormr, his father, and in memory of Thyrvé, his mother; that Haraldr who won for himself all of Denmark and Norway and made the Danes Christian.[3] Aquote2.png

Runestones attest to voyages to locations such as Bath,[4] Greece,[5] Khwaresm,[6] Jerusalem,[7] Italy (as Langobardland),[8] Serkland (i.e. the Muslim world),[9] England[10] (including London[11]), and various places in Eastern Europe. Viking Age inscriptions have also been discovered on the Manx runestones on the Isle of Man.

  1. Sawyer, P H: 1997
  2. Jelling stones։ Encyclopædia Britannica։ 2008 
  3. Rundata, DR 42
  4. baþum (Sm101), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  5. In the nominative: krikiaR (G216). In the genitive: girkha (U922$), k—ika (U104). In the dative: girkium (U1087†), kirikium (SöFv1954;20, U73, U140), ki(r)k(i)(u)(m) (Ög94$), kirkum (U136), krikium (Sö163, U431), krikum (Ög81A, Ög81B, Sö85, Sö165, Vg178, U201, U518), kri(k)um (U792), krikum (Sm46†, U446†), krkum (U358), kr... (Sö345$A), kRkum (Sö82). In the accusative: kriki (Sö170). Uncertain case krik (U1016$Q). Greece also appears as griklanti (U112B), kriklati (U540), kriklontr (U374$), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  6. Karusm (Vs1), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  7. iaursaliR (G216), iursala (U605†), iursalir (U136G216, U605, U136), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  8. lakbarþilanti (SöFv1954;22), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  9. serklat (G216), se(r)kl... (Sö279), sirklanti (Sö131), sirk:lan:ti (Sö179), sirk*la(t)... (Sö281), srklant- (U785), skalat- (U439), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  10. eklans (Vs18$), eklans (Sö83†), ekla-s (Vs5), enklans (Sö55), iklans (Sö207), iklanþs (U539C), ailati (Ög104), aklati (Sö166), akla- (U616$), anklanti (U194), eg×loti (U812), eklanti (Sö46, Sm27), eklati (ÖgFv1950;341, Sm5C, Vs9), enklanti (DR6C), haklati (Sm101), iklanti (Vg20), iklati (Sm77), ikla-ti (Gs8), i...-ti (Sm104), ok*lanti (Vg187), oklati (Sö160), onklanti (U241), onklati (U344), -klanti (Sm29$), iklot (N184), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  11. luntunum (DR337$B), see Nordiskt runnamnslexikon PDF