Մասնակից:Սոֆի Շահնազարյան/Ավազարկղ1

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մանուշակագույն եղրևանին ծաղիկների լեզվով խորհրդանշում է «սիրո առաջին հուզումները»

Ֆլորիոգրաֆիա (ծաղիկների լեզուն), տարբեր գույներին տրվող նշանակություն, խորհրդանիշ՝ այս կամ այն տրամադրությունը, զգացմունքը կամ գաղափարը արտահայտելու համար։ Վիկտորյական դարաշրջանում ծաղիկների լեզուն օգտագործվում էր զգացմունքները գաղտնի արտահայտելու համար, այն դեպքում երբ դրանց մասին չէր կարելի բացահայտ խոսել։

Ծաղիկների լեզուն կարելի է իրացնել ինչպես գույնզգույն առարկաների, օբյեկտների ներկելու միջոցով, այնպես էլ բույսերից (ծաղկեփունջ, ծաղկեպսակ և այլն) ծաղկային կոմպոզիցիաների պատրաստմամբ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծաղիկների լեզունիհայտ է եկել Արևելքում։ Արևելյան ավանդույթում կարևոր է թե ինչպես է տրվում ծաղիկը, ինչպես է նվիրողը բռնում այն՝ գլխիկը վերև թե ներքև, աջ կամ ձախ ձեռքով, այրդյոք ծաղկեփունջը զարդարված է տերևներով, և մաքրած են վարդի փշերը։

Ծաղիկների լեզվի մասին պատկերացումը Եվրոպա է հասել Օբրի դե լյա Մոտրեի (ֆր.՝ Aubry de la Mottraye) և Մերի Մոնտեգյուի գրառումների շնորհիվ[1]։

Օբրի դե լյա Մոտրեն իր «Ճանապարհորդություն․․․ Եվրոպայում, Ասիայում և Աֆրիկայում» երկհատորյակում նկարագրել է 1727 թվականին Թուրքիայում իր կեցությունը Շվեդիայի արքա Կառլ XII-ի արքունիքում։

1717 թվականին Ստամբուլում բրիտանական դեսպանի կինը՝ Մերի Մոնտեգյոն 1763 թվականին հրատարակված նամակներում նկարագրել է սիրային նամակների գաղտնի լեզուն, որը կոչվում էր նաև առարկաների և ծաղիկների լեզու։ Նամակները հրատարակվել են նրա մահից հետո և հայտնի դարձրել նրան։

Aquote1.png Չկա այնպիսի ներկ, գույն, խոտ, միրգ, քար, փետուր, որը չունենա իրեն համապատասխան բանաստեղծություն, և դուք կարող եք վիճել, կշտամբել, ուղարկել կրքի, ընկերության, սիրալիրության նամակներ, կամ փոխանակել լուրեր՝ միևնույն ժամանակ չկեղտոտելով սեփական մատները[2]։
- Մերի Մոնտեգյո
Aquote2.png

Ծաղկային բառարանները հրատարակվել են 18-րդ դարի ընթացքում, պատմելով այս կամ այն բույսի նշանակության մասին։ Ծաղիկների լեզուն շատ հայտնի էր նաև Ֆրանսիայում և Անգլիայում Վիկտորյա թագուհու ժամանակաշրջանում։

1830 թվականին Պետերբուրգում հրատարակվել է ռուս գրող Օզնոբիշինի «Ծաղիկների լեզուն» գիրքը, որտեղ նկարագրվել է ավելի քան 400 բույսի նշանակություն։ Խորհրդանիշները և ծաղիկների նշանակությունները հիմնականում արտացոլում էին ընդունված ասոցիացիաները՝ հաճախ մտացածին։ Գիրքը շատ հայտնի էր երիտասարդության շրջանում։ Նա է ներմուծել նաև ֆանտ խաղը, որը սկսվում է «Ես այգեպան եմ․․․»

Սիմվոլիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որպես կանոն, ծաղիկները կապված են մարդու որոշակի հատկանիշների հետ։

Գույն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական գույներ, որոնք արտահայտում են զգացմունքներ, հարաբերություններ և գաղափարներ[3][4]:

  • կարմիր- կյանքի և սիրո գույն (այստեղից վարդ-սիրո խորհրդանիշ, մեխակ-կրքի խորհրդանիշ), ինչպես նաև արյան գույն, զայրույթի խորհրդանիշ (պատերազմի և հեղափոխության խորհրդանիշ),
  • սպիտակ-մաքրության և անմեղության խորհրդանիշ,
  • սև-սգի և դառնության խորհրդանիշ,
  • դեղին-զզվանքի ատելության խորհրդանիշ, բացի ոսկեգույն երանգ ունեցող դեղինից-արևի և ուրախության խորհրդանիշ,
  • կանաչ-հույսի խորհրդանիշ[3],
  • երկնագույն-աստվածների գույն,
  • կապույտ-ճշմարտության (անմոռուկ, մանուշակ), հանգստության անվերջության խորհրդանիշ,
  • ծիրանի-վեհության խորհրդանիշ,
  • նարնջագույն-երջանկության, ջերմության, բերքի և տոնի խորհրդանիշ,
  • մանուշակագույն-շքեղության և արժանապատվության, միստիկայի և հեղինակության խորհրդանիշ[5],
  • բաց կանաչ-մաքրություն, զվարճություն, առատություն,
  • վարդագույն-էլեգանտության, նրբության և նրբաճաշակության խորհրդանիշ,
  • մուգ կանաչ-հույսի և պտղաբերության;

Ծաղիկների և բույսերի լեզուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծաղիկ Նշանակություն[6]
Աբեցեդարիում զրուցասիրություն
Ակացիա թաքնված սեր
Ականթ (արջի թաթ) արվեստ
Լեռնավարդ զսպվածություն
Ընձախոտ միզանտրոպիա
Ամրոս զգացմունքների վերադարձ
Կռատուկ երախտագիտություն
Հալվե դառնություն, սուգ
Նուշ շփում
Տերեփուկ նրբագեղություն
Հավակատար անմահ սեր
Հողմածաղիկ հրաժարում, հիվանդություն
Անգրեկում վեհություն
Խնձորենի ծաղիկ նախընտրություն
Կենսածառ արևելյան մշտական ընկերություն
Պատրինջ համամիտություն կամ համակրանք
Հինածաղիկ անհամբերություն
Դափնու տերև տոնակատարություն
Խոլորձ ջանք
Զանգակ (բույս) մտածում եմ քո մասին
Իրլանդական զանգակներ հաջողություն
Եղջերառվույտ եղջրավոր վրիժառություն
Տոսախ ճշտություն
Ջրուռի համեստություն կամ հնազանդություն
Շամբի հնազանդություն
Հրանունկ հարստություն
Կաղամբ օգտակարություն
Ճապոնական Կամելիա скромное превосходство
Զանգակածաղիկ միջին երախտագիտություն
Մեխակ վարդագույն կանացի սեր, անմեղ սեր (առաջին)
սպիտակ արհամարհանք
ծիրանե ինքնահաճություն, непредсказуемая непостоянность
կարմիր мое сердце страстно стремится к тебе, страсть, одержимость любовью
դեղին դու ինձ հիասթափեցրել ես, մերժում, արհամարհանք
զոլավոր չընդունում, անընդունելիություն
Կանթեղախոտ երջանկություն
Սակուրա լավ կրթություն
կյանքի արագ ընթացք (ճապոնիայում)быстротечность жизни
կանացի գեղեցկություն (Չինաստանում)
Շագանակենի քննադատիր ինձ
Աստղածաղիկ սիրո բազմազանություն
Քրիզանթեմ կարմիր ես սիրում եմ
սպիտակ ճշմարտություն
դեղին մերժված սեր
Կատվալեզու աշխուժություն և ուրախություն
Գարնանածաղիկ հաղթող շնորհը
Երեքնուկ կարմիր ջանասիրություն
սպիտակ երդում
Գինձ այրվող ցանկություն
Նարգիզ հեզություն, հնազանդություն, երախտագիտություն, հարգանք կամ անպատասխան սեր
Գեորգենի նրբություն, ինքնագնահատում
Մարգարտածաղիկ անմեղություն, բարոյականություն, համեստություն, ազնվություն, հանձնված սեր
Մարգարտածաղիկ բազմամյա անհայտ Տիրոջ գեղեցկությունը
Խատուտիկ կոկետություն
Մասրենի բուժել վերքերը
Կտտկենի կարեկցություն
Հոռոմ-սամիթ սովորական անառիկություն, դիմադրողականություն
Անմոռուկ ճշմարիտ սեր
Խորդենի ազնվականություն
Որոճ терпеливая привязанность, սեր՝ տարվա ցանկացած եղանակի
Խոտաբույսեր հնազանդություն
Արևադարձ (բույս) նվիրվածություն, հմայք
Բաղրջուկ հազվագյուտ, նրբագեղ գեղեցկություն
Տուղտավարդ վարդագույն ինքնասիրություն
Ցախակեռաս սիրո կապանքները, հավատարմությունը սիրելիին
Գառնադմակ տնտեսավարություն, խնայողականություն
Դրախտավարդ սառնություն, անտարբերություն, անսիրտություն
Բաղեղ կախվածություն, վստահություն
Նարգիզ զգացմունքների վերականգնում
Մշտականաչ բռինչ խորհրդանիշ, նշան, տարբերություն
Նարդոս բարեպաշտություն, կասկածներ
Կիտրոն-ծաղիկներ ազատություն, խոհեմություն
Հազար (բույս) «սառցե սիրտ»
Քարաքոսեր միայնություն
Ծաղիկ Նշանակություն
Եղրևանի ծիրանագույն առաջին սեր
սպիտակ անմեղություն
Շուշան սպիտակ մաքրություն, անարատություն
ալ վեհ մտադրություն
դեղին 1) ուրախություն և երախտագիտություն 2) սուտ և թեթևամտություն
նարնջագույն ատելություն և նողկանք
վագրային առատություն, ծաղկունք, ինքնավստահություն, հպարտություն
Հովտաշուշան հուսալիություն, արժանահավատություն
Լայմի ծաղիկներ անառակություն, դավաճանություն
Լոբելիա չարություն, անբարիացկամություն
Լոտոս մաքրություն, կուսություն
Հավակատար անհուսալիություն
Մագնոլիա բնության հանդեպ սեր
Փիփերթ «սիրո չարչարանքներ»
Թավշածաղիկ հուսահատություն
Эпигея ползучая լավագույն ցանկություններ
Հափուկ արժեքավոր
Դաղձ կասկած
Утреннее сияние անպատասխան սեր
Խռնդատ բարեհոգություն
Հնդկոտեմ հայրենասիրություն
Կաղնի տերևներ ուժ
Ցանովի վարսակ
Ձիթենի եվրոպական խաղաղություն
Սպիտակածաղիկ համբերություն
Դեղձենի ծաղիկներ երկարակեցություն
Տանձի ծաղիկներ ամուր ընկերություն
Смолистая сосна цветы փիլիսոփայություն
Խաշխաշ սովորական անվերջ քուն, մոռացում, ֆանտազիա
կարմիր բավականություն
սպիտակ երազանքների սփոփում, ժամանակակից տարբերակ՝ խազազություն
դեղին հարստություն, հաջողություն
Վարդ թեյագույն գեղեցկությունը միշտ նոր է
կարմիր իրական սեր
կապույտ գաղտնիություն, անհնարինին հասնելը
սպիտակ անվերջ սեր, լռություն և անմեղություն, կարոտ, բարեգործություն, մաքրություն, համեստություն, երկյուղ և հաշտություն
սև մահ, ատելություն, ներում, մահից բաժանում
դեղին ընկերություն, երջանկություն, ուրախություն[7]
վարդագույն քաղաքավարություն, սիրալիրություն
մուգ վարդագույն երախտագիտություն
բաց վարդագույն ցանկություն, կիրք, կյանքի երջանկություն, երիտասարդություն, էներգիա
մուգ կարմիր անակնկալ գեղեցկություն
մարջանե ցանկություն, կիրք
бледно-лиловая սեր առաջին հայացքից
սպիտակակարմիր միասնականություն, միասնական նախասիրություն
կարմրադեղին հիացմունք և ալեկոծություն
անմասուր սեր առաջին հայացքից
Каллы Высшая степень преклонения, уважения, восхищения; даритель склоняет перед Вами колено; Вы великолепны!
Հազրեվարդ հիշողություններ
Սպանդ թախիծ, զղջում
Ամաչկոտ պատկառուկ զգայունություն
Ձնծաղիկ սփոփում, հույս
Птицемлечник арабский հույս
Солома միասնականություն
Արևածաղիկ վեհություն, մաքուր մտքեր
Шиповник красно-бурый պարզություն
Արջընկույզ խաբեություն
Տատասկափուշ երախտագիտություն
Ուրց խնայողություն
Քնարածառ վարդկակաչանման փառք
Վարդակակաչ կարմիր սիրո խոստովանություն
դեղին սիրելի մարդու ժպիտով հիացմունք/ անհույս սեր
Մանուշակ կապույտ օրինապահություն, ճշմարտություն
սպիտակ համեստություն
Ուռենի մերժված սեր
Քամու կողմից տարածվող բույսերի ցանկացած սերմ դեսպանորդ
Гамамелис հմայություն
Ցորեն հարստություն և ծաղկունք
Иссоп մաքրություն, հնազանդեցում

Ծաղիկների սիրախաղ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծաղիկների սիրախաղ - XIX դարում հայտնի արիստոկրատ թղթախաղ։

Խաղաքարտերի վրա գրված են ծաղիկների անուններ և յուրաքանչյուր ծաղիկի համապատասխանում է որոշակի արտահայտություն։ Բոլոր խաղաքարտերի վրա ծաղիկների անունները միանման են, սակայն արտահայտությունները տարբեր են։ Խաղի մասնակիցները բարձրաձայն արտասանում են ծաղիկի անունը և փոխանցում են խաղաքարտը զրուցակցին։ Զրուցակիցը այդ խաղաքարտի և հնչեցված անվան միջողով իմանում է, թե ինչ էին ցանկանում նրան ասել։ Այս մեթոդով միայն երկու մարդ է իմանում խոսակցության ճշմարիտ բովանդակությունը, իսկ մնացածի համար դա մնում է ուղղակի ծաղիկի անուն։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «К. И. Шарафадина «Флористическая символика в её этикетно-бытовом преломлении в прозе С.-Ф. Жанлиз»»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-12-ին։ Վերցված է 2009-12-12 
  2. Letters of Lady Mary Wortley Montagu, written during her travels in Europe, Asis and Africa. London. 1763.
  3. 3,0 3,1 Цветная символика // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 4 т. — СПб., 1907—1909.
  4. Психологическое воздействие света, цвета, формы и корпоративной символики на восприятие рекламируемого продукта
  5. Волшебный цвет
  6. Большинство значений взято из книги: The Complete Guide to Calligraphy: the Essential Reference for all Calligraphers. — Oceana, Quantum Publishing. — ISBN 0681288647
  7. Жёлтая роза — цветок, выражающий самые позитивные эмоции. Согласно языку цветов, жёлтые розы не имеют никакого отношения к измене и ревности (хотя такое толкование их символического значения очень распространено)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Анна Саксе Сказки о цветах = Pasakas par ziediem / пер. с латыш. Д. Глезер. — Рига: Лиесма, 1969. — 296 с.
  • Басманова Э. Б. Старинный цветочный этикет. Цветочные традиции и цветочный этикет в частной и общественной жизни России XVIII — начала XX века / Редактор: О. Еремина. — Белый город, 2011. — 416 с. — (Обо всем на свете). — ISBN 978-5-7793-2164-8
  • «Цветов язык»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907