Մակեդոներենի այբուբեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մակեդոներենի այբուբեն
Alfabeto macedonio.gif
Տեսակկիրիլական այբուբեններ
Լեզուներմակեդոներեն
Կազմված է31 տառ
Ստեղծվել է1944 թ.
Commons-logo.svg Macedonian alphabet Վիքիպահեստում

Մակեդոներենի այբուբեն (մակեդոներեն՝ Македонска азбука, Makedonska azbuka), ժամանակակից մակեդոներենում գործածվող այբուբեն, որ ստեղծվել է 1944 թվականին, հաստատվել 1945 թվականին և այդ ժամանակից ի վեր չի փոփոխվել։ Մակեդոներենի այբուբենում, ինչպես սերբերենի այբուբենում, բացակայում են Ё, Й, Щ, ЪЪ, Ы, Ь, Э, Ю, Я տառերը, սակայն կան յոթ այլ տառեր։

Ժամանակակից մակեդոներենի այբուբենը կազմված է 31 տառից.

А а Б б В в Г г Д д Ѓ ѓ Е е
Ж ж З з И и Ѕ ѕ Ј ј К к Л л
Љ љ М м Н н Њ њ О о П п Р р
С с Т т Ќ ќ У у Ф ф Х х Ц ц
Ч ч Џ џ Ш ш

А, Б, В, Г, Д, Ж, З, К, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ш տառերն արտասանվում են ռուսերեն համապատասխան տառերի նման։

Е տառն արտասանվում է Է։

J տառն արտասանվում է Յ։

Ч տառն արտասանվում է մի քիչ կոշտ, քան ռուսերեն համապատասխան տառը։

S և Џ տառերը նշանակում են Ձ (ʣ) և Ջ (ʤ) կիսաշփականները, որոնք հանդիսանում են Ց և Չ հնչյուների ձայնեղ տարբերակները։

Л տառը И, Е և J տառերից առաջ արտասանվում է որպես [lj], ինչպես լատիներենում, գերմաներենում ու լեհերենում։ Այդպես է կարդացվոււմ նաև մյուս դիրքերում (ոչ И, Е, J տառերից առաջ) գործածվող Љ տառը։ Առօրյա խոսակցական լեզվում Љ կարող է արտասանվել սերբերեն Љ տառի նման։

Њ տառն արտասանվում է որպես փափուկ [nj

Ѓ և Ќ տառերը (սերբերենի համաբանությամբ) նշանակում են ձայնեղ ու խուլ հնչյուններ։

Շեշտված è, ѝ և ô տառերն գրության մեջ գործածվում են համանուների տարբերակման համար, սակայն այբուբենում առանձին տառերով չեն նշանակվում։

Մակեդոնական սփյուռքում գործածվում է նաև լատինիցան, որ նման է խորվաթական գաևիցային։ Մասնավորապես լատինատառ է տպագրվում Գերմանիայում հրատարակվող «Večer plus» թերթի մի մասը։ Երբեմն լատինատառ այբուբենն օգտագործվում է համացանցում, փողոցների ցուցանակներում, ճանապարհային նշաններում, պիտակների վրա և այլն։

Կիրիլիցայի ու լատինիցայի համապատասխան տառերը.

Կիրիլիցա Լատինիցա Կիրիլիցա Լատինիցա Կիրիլիցա Լատինիցա Կիրիլիցա Լատինիցա
А а A a З з Z z Н н N n У у U u
Б б B b Ѕ ѕ Dz dz Њ њ Nj nj Ф ф F f
В в V v И и I i О о O o Х х H h
Г г G g Ј ј J j П п P p Ц ц C c
Д д D d К к K k Р р R r Ч ч Č č
Ѓ ѓ Ǵ ǵ Л л L l С с S s Џ џ Dž dž
Е е E e Љ љ Lj lj Т т T t Ш ш Š š
Ж ж Ž ž М м M m Ќ ќ Ḱ ḱ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]