Հյուսիսային Կալիֆորնիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նահանգ
Հյուսիսային Կալիֆորնիա
Tunnel view Yosemite.jpg
ԵրկիրԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Այլ անվանումներՀյուսիսային Կալիֆորնիա
Բնակչություն15,376,997 մարդ
##Հյուսիսային Կալիֆորնիա (ԱՄՆ)
Red pog.png

Հյուսիսային Կալիֆորնիան (հայտնի է որպես ՆորԿալ (խոսակցական անվանում), իսպաներեն ՝ նորտե դե Կալիֆորնիա),որը ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգի հյուսիսային հատվածն է։ Միացնելով պետության ամենահյուսիսային 48 մարզերը[1][2], որի հիմնական բնակեցման կենտրոններն են Սան Ֆրանցիսկո Բեյ Տարածքը (Սան Խոսե քաղաքների կողմից խարիսխված Օքլենդ), Մեծ Սակրամենտոյի տարածքը (խարիսխված է Սակրամենտոյի նահանգի մայրաքաղաք Սակրամենտոյի կողմից) և մետրոպոլիտան Ֆրեզնո տարածքը (ֆրեզնո քաղաքի խարիսխով)։ Հյուսիսային Կալիֆորնիան իր մեջ պարունակում է նաև կարմիր ծառերով անտառներ Սիեռա Նևադայի հետ միասին՝ ներառելով Յոսեմիտ հովիտը և Թահո լճի մի մասը, Շաստա լեռը (Կասկադի տարածքում երկրորդ ամենաբարձր գագաթը Րեյներից հետո Վաշինգտոնում), իսկ Կենտրոնական հովտի մեծ մասը Աշխարհի ամենաարդյունավետ գյուղատնտեսական շրջաններն են։

48 շրջանի սահմանումը չի օգտագործվում Հյուսիսային Կալիֆորնիայի մեգառեգիոնի համար՝ լինելով ԱՄՆ-ի 11 մեգառեգիոններից մեկը։ Մեգառեգիոնի տարածքը սահմանվում է մետրոպոլիտան Ֆրեզնոյի հյուսիսից դեպի Մեծ Սակրամենտո, իսկ Բեյ տարածքից արևելք Նևադայի նահանգային գծի շուրջ ՝ գերազանցելով ամբողջ Թահո-Ռենո լիճի տարածքը[3]։

Բնիկ ամերիկացիների կողմից տարածքի բնակեցման ապացույցները վկայում են դրա բնակեցման մասին առնվազն 19,000 տարի առաջ և հաջորդող մարդկային հոսքերի ալիքները կոլումբիական հյուսիսային ամերիկայի տարածքը ամենամարդաբնակներից են դարձրել։ Եվրոպական հետազոտողները 16-րդ դարի սկզբից մինչև 18-րդ դարի կեսերը Կալիֆորնիայում բնակություն չեն հաստատել։ 1770 թվականին Իսպանացի միսիոներները Մոնթերեյում առաջին եվրոպացի բնակիչներն էին տարածքում, որին հաջորդեցին այլ միսիոներներ, ովքեր բնակվեցին ափի երկայնքով՝ ի վերջո բնակություն հաստատելով մինչև Սոնոմա շրջանի մոտ։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսիսային կալիֆորինիայի քարտեզ
Երեք Կալիֆորինիաների քարտեզ     Հյուսիսային Կալիֆորնիա     Կալիֆորնիա     Հարավային Կալիֆորնիա

Հյուսիսային Կալիֆորնիան պաշտոնական աշխարհագրական ձևավորում չէ։ Կալիֆորնիայի հյուսիս-հարավ միջանցքի բաժանումը մոտ 37° լայնություն ունի՝ Սան Ֆրանցիսկոյի մակարդակի մոտ։ Ժողովրդագրորեն, չնայած, Հյուսիսային Կալիֆորնիան  սովորաբար վերաբերում է նահանգի հյուսիսային 48 շրջաններին։ Կալիֆորնիայի մեծ չափի եւ բազմազան աշխարհագրության պատճառով նահանգը կարող է բաժանվել նաև այլ կերպով։ Օրինակ, Կենտրոնական հովիտը տարածաշրջան է, որը ինչպես մշակութային, այնպես էլ տեղագրական առումներով առանձնանում է ափային Կալիֆորնիայից, մինչդեռ հյուսիսային և հարավային Կալիֆորնիաների բաժանման ժամանակ, Սակրամենտո հովիտը և Սան Ջոակին վալլիի մեծ մասը սովորաբար տեղագրվում են Հյուսիսային Կալիֆորնիային։

Հաճախ դիտարկվում է նահանգը Սան Ֆրանցիսկո Բեյ տարածքի և Սակրամենտոյի մետրոպոլիտենի շրջանների լրացուցիչ բաժանում։ Եզրային հյուսիսային բնակիչները զգացել են իրենց չներկայացված նահանգային կառավարությունում և 1941թ.-ին նախաձեռնել են հարավ-արևմտյան Օրեգոնի հետ միասին նոր նահանգ ձևավորելու փորձ՝ Ջեֆերսոն անվանմամբ, իսկ ավելի ուշ՝ օրենք ներկայացնել Կալիֆորնիան երկու կամ երեք նահանգների բաժանաելու վերաբերյալ։ Բեյ տարածքից հյուսիս ափամերձ տարածքը նշված է,որպես Հյուսիսային ափ, մինչդեռ Սակրամենտոյի ներքին շրջանը տեղացիների կողմից նշվում է որպես Նորթսթեյթ[4]։

Հյուսիսային Կալիֆորնիա անվանումն օգտագործվել է 2018 թ.-ին Կալիֆորնիայի քվեաթերթիկում առաջարկվող նոր նահանգը կոչելու համար, որը ձևավորվում էր ներկայիս նահանգը երեք մասի բաժանելով[5]։

Նշանակությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կալիֆորնիայի ոսկու տենդի իրադարձություններից ի վեր Հյուսիսային Կալիֆորնիան առաջատարն է աշխարհի տնտեսական, գիտական և մշակութային ոլորտներում։ 19-րդ դարում ոսկու հանքարդյունաբերության և տեխնիկայի զարգացումից մինչև աշխարհահռչակ և առցանց բիզնես մոդելների զարգացումը (ինչպիսիք են Apple, Hewlett-Packard, Google, Yahoo!, եւ eBay) Հյուսիսային Կալիֆորնիան եղել է բիզնեսի ստեղծման առաջատարներից մեկը։ Մշակութային ներդրումները ներառում են Անսել Ադամսի, Ջորջ Լուկասի և Քլինթ Իսթվուդի աշխատանքները և այլն։ Նորարարության այլ օրինակներ բազմազան դաշտերում ՝ Գենենտեչից (գենետիկական ինժեներիայի զարգացում եւ առեւտրայինացում) դեպի CrossFit որպես պիոներ մարդու էքստրեմալ ֆիտնեսի և մարզումների մեջ։ Այն նաև համարվում է արևմտյան ափի ամենամեծ օդուժի բազաներից մեկի և Կալիֆորնիայի ամենամեծ՝ Տրեվիս Օդուժի բազայի օրրանը։

Քաղաքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսիսային Կալիֆորնիայի ամենամեծ մետրոպոլիտենի տարածքը Սան Ֆրանցիսկո Բեյ տարածքն է, որը բաղկացած է 9 շրջաններից ՝ Ալամեդա, Կոնտրա Կոստա, Մարին, Նապա, Սան Ֆրանցիսկո, Սան Մատեո, Սանտա Կլարա, Սոլանո և Սոնոմա շրջաններից։ Բացի այդ այն ներառում է նաև Սան Ֆրանցիսկոյի, Սան Ժոզեի, Օքլանդի և նրանց բազմաթիվ քաղաքամերձ շրջանները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Morgan Neil (April 19, 1963)։ «Westward Tilt: Northern California»։ Lodi News-Sentinel (Lodi, California)։ Վերցված է September 7, 2014 
  2. John E. Kent, ed. (1917)։ Kent Guide Manual (Harrison Narcotic Law) and Progressional Registry։ San Francisco: The Service Press։ էջ 6 
  3. Metcalf Gabriel, Terplan Egon (November–December 2007)։ «The northern California megaregion»։ The Urbanist։ San Francisco Planning and Urban Research Association։ Վերցված է November 21, 2009 
  4. Wiles Tay (January 22, 2018)։ «A separatist state of mind»։ High Country News (en-us)։ Արխիվացված է օրիգինալից June 17, 2018-ին։ Վերցված է August 23, 2018 
  5. «Effects of weekend admission on the outcomes and management of ruptured aortic aneurysms»։ J Vasc Surg 60 (2): 318–24։ Aug 2014։ PMC 4121436։ PMID 24709439։ doi:10.1016/j.jvs.2014.02.052