Հարմոնիկա (երաժշտական գործիք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հարմոնիկա
Hohner Multimonica MIM.jpg
Տեսակերաժշտական գործիքների դաս[1]
Որակավորումլեզվակավոր երաժշտական գործիք
Հորնբոսթել-Զաքսի հանմակարգ412.132[1]

Հարմոնիկա տարբեր տեսակի լեզվակավոր, պնևմատիկ[2], հիմնականում ստեղնաշարավոր երաժշտական գործիքների ընդհանուր անվանումը: Այդ գործիքներում ձայնը դուրս է գալիս նրանց լեզվակների վրա ազատ հասնող օդի ազդեցությամբ` ներմղող փուքսի օգնությամբ կամ էլ կատարողի բերանից օդի մղումով:

Ըստ Զակս-Խորնբոստել համակարգի հարմոնիկան պատկանում է ազատ աերոֆոնների շարքին: Հարմոնիկայում ձայնի բարձրությունը կարգավորվում է գործիքի ներսում գտնվող սյան չափերով, ինչպես փողային երաժշտական գործիքներում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարմոնիկայի ընտանիքի հնագույն գործիքներից է շենը[3], որն անվանում են նաև շրթնային մաս[2]: Շենը հիշատակվում է մ.թ.ա. 2-3 հազարամյակի չինական ձեռագրերում:

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձեռքի հարմոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձեռքի հարմոնների մեծամասնությունն ունեն գործիքի երկու մասերի վրա տեղադրված աջ կամ ձախ ստեղնաշար, որոնց միջև գտնվում է փուքսը: Ձեռի հարմոնների վրա նվագում են երկու ձեռքով` կանգնած կամ նստած:

Ոտքի հարմոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փուքսի վրա ազդեցությունը կատարվում է ոտքերով: Տարատեսակներ`

  • Ֆիսհարմոն, գործիքը նման է դաշնամուրին: Կա նաև հատուկ տեսակ` հնդկական փոխադրական ֆիսհարմոն` ձեռքի փուքսով:
  • Ոտնային բասեր (ռուս.՝ ногофон[4]), օգտագործվում է նվագակցության համար, այդ ընթացքում ձեռքերով կարելի է նվագել այլ երաժշտական գործիք:
Տարատեսակներ
  • Հնդկական Ֆիսհարմոն, ֆիսհարմոնի փոխադրական տեսակ: Հնդկական ազգային երաժշտական գործիք, օգտոգործվում է կրոնական երաժշտության համար:
  • Օրգանոլա, ֆիսհարմոնի էլեկտրիֆիկացված տեսակ, որում օդի ներմղումը կատարվում է էլեկտրական օդամղիչի օգնությամբ:[5]:

Շրթնահարմոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փուքս չունի: Օդը մղվում է կատարողի բերանով: Տարատեսակներ`

  • Դիատոնիկ
  • Քրոմատիկ
  • Նվագախմբային
Տարատեսակներ
  • Հարմոնետտա (գերմ.՝ Harmonetta), նման է շրթհարմոնին: Ստեղծվել է 1955 թվականին Hohner ֆիրմայի կողմից[6]:

Այլ տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Օրկեստրիոն, նման է երգեհոնին, իր կառուցվածքում ունի լարեր և խողովակներ[7]:
  • Մուլտիմոնիկա (անգլ.՝ Multimonica) էլեկտրա-պնևմատիկ հարմոնիկա, սինթեզատորների տարատեսակ: Արտադրվել է 1940 թվականին գերմանական Hohner ֆիրմայի կողմից:
  • Մելոդիկ հարմոնիկա, ինչպես շրթնահարմոններում օդը մղվում է բերանով, սակայն ի տարբերություն նրա, պետք է նաև սեղմել ստեղները[8]. Этот инструмент был разработан фирмой Hohner и впервые представлен в печатной брошюре на немецком языке в ноябре 1958 года[9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Consortium M. Revision of the Hornbostel-Sachs Classification of Musical Instruments by the MIMO Consortium
  2. 2,0 2,1 Музыка: Энциклопедия / Под ред. Г. В. Келдыш. — Репринтное издание «Музыкального энциклопедического словаря» 1990 года. Изд-во: Советская энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2003. — 672 с. — ISBN 5-85270-254-4
  3. Мирек А. М. Справочник по гармоникам (Шэн). — М.: Музыка, 1968. — 131 с.
  4. Ногофон.
  5. Мирек А. М. Справочник по гармоникам (Органола). — М.: Музыка, 1968. — 131 с.
  6. Мирек А. М. Справочник по гармоникам (Гармонетта). — М.: Музыка, 1968. — 131 с.
  7. На основе издания: Риман Г. (Оркестрион) / Пер. с нем. Б. П. Юргенсона, доп. рус. отд-нием. — М.: ДиректМедиа Паблишинг, 2008. — CD-ROM с.
  8. Мирек А. М. Справочник по гармоникам (Мелодическая гармоника). — М.: Музыка, 1968. — 131 с.
  9. История мелодической гармоники.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Мирек А. М. Справочник по гармоникам (приложение: «Схема возникновения и классификации основных видов гармоник»). — М.: Музыка, 1968. — 131 с.
  • Музыка: Энциклопедия / Под ред. Г. В. Келдыш. — Репринтное издание «Музыкального энциклопедического словаря» 1990 года. Изд-во: Советская энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2003. — 672 с. — ISBN 5-85270-254-4